Asansör Arızasında Garanti Kapsamı Tartışması

İÇERİK (MARKDOWN)

Asansörde meydana gelen her arızanın garanti kapsamında ücretsiz giderilmesi gerektiği düşüncesi, bakım firmaları ile bina yöneticileri arasında sık sık anlaşmazlık oluşturur. Bina yöneticisi arızanın kısa süre önce değiştirilen bir parçadan kaynaklandığını savunurken bakım firması; aşırı gerilim, su teması, kullanıcı müdahalesi veya doğal aşınma gibi nedenleri öne sürebilir.

Aslında asansör arızasında garanti kapsamı, yalnızca garanti süresinin devam edip etmediğine bakılarak belirlenmez. Arızanın teknik nedeni, bakım sözleşmesi, garanti belgesi, parça değişim tarihi, önceki servis kayıtları ve sisteme üçüncü kişilerin müdahale edip etmediği birlikte değerlendirilmelidir.

Bu yazıda asansör bakım firmalarının, teknisyenlerin ve bina yöneticilerinin garanti tartışmalarını nasıl yönetmesi gerektiğini; hangi arızaların genellikle garantiye girdiğini, hangi durumlarda kapsam dışında kalabileceğini ve uyuşmazlıkların nasıl önlenebileceğini açıklıyoruz.

Asansör Garantisi Tam Olarak Neyi Kapsar?

Asansör garantisi denildiğinde üç farklı güvence birbirine karıştırılabilir:

• Yeni asansörün genel garantisi
• Sonradan değiştirilen parçanın garantisi
• Yapılan bakım veya onarım işçiliğinin sorumluluğu

Türkiye’de yürürlükteki Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, asansörlerin işletilmesi ve bakımının yanı sıra garanti ve satış sonrası hizmet şartlarını da düzenler. Yönetmeliğe göre asansörü piyasaya arz eden asansör monte eden, asansörü piyasaya arz edildiği tarihten itibaren en az üç yıl süreyle garanti etmekle yükümlüdür. ([Sanayi Bakanlığı][1])

Garanti süresi içinde asansörü piyasaya arz eden firma veya onun yetkili servisi tarafından değiştirilen aksam ve parçalar da değişim tarihinden itibaren en az iki yıl süreyle garanti edilir. Tamirde geçen sürenin genel garanti süresine eklenmesi de yönetmelikte düzenlenen önemli noktalardan biridir. ([Sanayi Bakanlığı][1])

Ancak bu hükümler, asansörde ortaya çıkan her sorunun otomatik olarak ücretsiz giderileceği anlamına gelmez. Garanti, genel olarak malzeme, üretim, montaj veya yapılan onarım işçiliğinden kaynaklanan kusurları kapsar.

Örneğin yeni takılan bir kapı kartının normal çalışma şartlarında birkaç hafta içinde elektronik arıza vermesi garanti kapsamında değerlendirilebilir. Buna karşılık aynı kartın makine dairesine giren su nedeniyle yanması, farklı bir sorumluluk değerlendirmesi gerektirir.

Garanti Kapsamını Belirleyen Temel Belgeler

Garanti tartışmasında sözlü beyanlardan önce yazılı ve teknik kayıtlara bakılmalıdır. “Bu parça geçen ay değişmişti” veya “Arıza kesin kullanıcı hatası” gibi ifadeler tek başına yeterli değildir.

İncelenmesi gereken temel belgeler şunlardır:

1. Asansör garanti belgesi: Genel garanti süresini ve garanti şartlarını gösterir.
2. Bakım sözleşmesi: Bakım firmasının kapsamını, parça ve işçilik şartlarını açıklar.
3. Servis ve arıza formları: Arızanın ne zaman bildirildiğini ve hangi işlemlerin yapıldığını gösterir.
4. Parça değişim fişi veya faturası: Takılan parçanın marka, model, seri numarası ve değişim tarihini kanıtlar.
5. Periyodik bakım kayıtları: Arızadan önce gerekli kontrollerin yapılıp yapılmadığını ortaya koyar.
6. Fotoğraf ve ölçüm kayıtları: Yanık, kırık, su teması veya voltaj sorunu gibi dış etkenlerin belgelenmesini sağlar.
7. Periyodik kontrol raporları: Daha önce tespit edilmiş uygunsuzlukların arızayla bağlantısını gösterebilir.

Bir parça değiştirildiğinde form üzerinde yalnızca “kart değişti” yazılması yeterli değildir. Sağlıklı bir kayıt şu bilgileri içermelidir:

• Parçanın tam adı
• Marka ve model bilgisi
• Varsa seri numarası
• Sökülen parçanın durumu
• Yeni parçanın takılma tarihi
• Değişim nedeni
• İşlemi yapan teknisyen
• Test sonucu
• Bina yetkilisinin teslim onayı

Bu kayıtların eksik olması, haklı olan tarafın bile iddiasını kanıtlamasını zorlaştırabilir.

Hangi Asansör Arızaları Garantiye Girer?

Bir arızanın garantiye girip girmediği konusunda kesin karar, teknik inceleme sonucunda verilir. Bununla birlikte sahada sık görülen durumlar için genel bir değerlendirme yapılabilir.

Arıza durumu	İlk değerlendirme	İncelenmesi gereken kanıt
Yeni takılan kartın kendiliğinden çalışmaması	Garanti kapsamında olabilir	Değişim formu, kart seri numarası, besleme ölçümleri
Yapılan bağlantının gevşemesi	İşçilik garantisine girebilir	Önceki servis formu, bağlantı fotoğrafı
Parçanın yanlış seçilmesi	Firma sorumluluğu doğabilir	Teknik uygunluk, teklif ve parça özellikleri
Voltaj dalgalanması nedeniyle kart yanması	Genellikle doğrudan garanti kapsamında değildir	Gerilim kaydı, koruma elemanları, yanık analizi
Kuyuya veya makine dairesine su girmesi	Bina kaynaklı olabilir	Fotoğraf, olay tarihi, izolasyon durumu
Kapının zorlanması sonucu mekanik kırılma	Kullanıcı veya dış etken kaynaklı olabilir	Kamera kaydı, darbe izleri, teknisyen raporu
Normal kullanımda erken rulman arızası	Parça garantisine girebilir	Çalışma süresi, yağlama ve montaj kayıtları
Yetkisiz kişinin kumanda panosuna müdahalesi	Garanti dışında kalabilir	Mühür, bağlantı değişikliği, müdahale tespiti
Sarf veya doğal aşınmaya bağlı değişim	Sözleşmeye göre ücretli olabilir	Kullanım yoğunluğu, bakım geçmişi, ölçüm sonucu

Üretim veya Malzeme Kusuru

Parçanın normal çalışma şartlarında beklenen kullanım süresinden çok önce arızalanması, üretim veya malzeme kusuruna işaret edebilir. Örneğin yeni takılmış kontaktörün kısa süre içinde mekanik olarak kilitlenmesi ya da uygun koşullarda çalışan bir güç kaynağının erken arızalanması garanti kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak teknisyen yalnızca parçayı değiştirmekle yetinmemelidir. Besleme gerilimi, bağlantı sıkılığı, ortam sıcaklığı ve bağlı yük kontrol edilmeden “parça hatalı” sonucu çıkarılmamalıdır.

Montaj ve İşçilik Hatası

Yanlış bağlantı, gevşek klemens, uygun olmayan kablo kesiti, hatalı hizalama veya eksik sabitleme nedeniyle oluşan arıza, işçilik sorumluluğu doğurabilir.

Örneğin kapı motoru değiştirildikten sonra kayış gerginliğinin yanlış ayarlanması nedeniyle motorun kısa sürede zorlanması, yalnızca motor üreticisinin sorunu olarak değerlendirilemez. Yapılan montajın teknik kurallara uygunluğu da incelenmelidir.

Kullanıcı veya Dış Etken Kaynaklı Arıza

Kabin kapısının zorlanması, kapı kanalına yabancı madde girmesi, kumanda panosuna yetkisiz müdahale, su baskını, kemirgen zararı veya elektrik şebekesindeki ciddi dalgalanmalar garanti dışında değerlendirilebilir.

Bununla birlikte bakım firmasının “kullanıcı hatası” demesi tek başına yeterli değildir. Darbe izi, kırılma şekli, elektriksel ölçüm, fotoğraf veya olay kaydı gibi somut bulgular sunulmalıdır.

Garanti İncelemesi Nasıl Yapılmalıdır?

Garanti değerlendirmesi, tartışma başladıktan sonra değil arıza bildirimi alınır alınmaz başlatılmalıdır. Uygulanabilecek doğru süreç şöyledir:

1. Arıza Bildirimini Zaman Damgalı Kaydedin

Bina yöneticisinin arızayı bildirdiği tarih ve saat kayıt altına alınmalıdır. Telefon görüşmesi yapıldıysa bile sonrasında dijital bir arıza kaydı oluşturulmalıdır.

2. Asansörü Güvenli Duruma Getirin

Garanti tartışması, güvenliğin önüne geçmemelidir. Riskli bir durum varsa asansör kullanım dışı bırakılmalı, gerekli uyarı levhası asılmalı ve bina sorumlusu bilgilendirilmelidir.

3. Teknik Kök Neden Analizi Yapın

Arızalı parçayı hemen değiştirmek bazen sorunu geçici olarak çözer; ancak arızanın kaynağını ortadan kaldırmaz. Aşağıdaki sorular cevaplanmalıdır:

• Parçaya doğru gerilim geliyor mu?
• Bağlantılarda gevşeme veya oksitlenme var mı?
• Ortamda su, nem veya aşırı sıcaklık bulunuyor mu?
• Parça kapasitesi sisteme uygun mu?
• Önceki bakımda aynı belirti görülmüş mü?
• Sisteme başka bir firma veya kişi müdahale etmiş mi?

4. Garanti Belgelerini Kontrol Edin

Genel asansör garantisi ile değiştirilen parçanın garantisi ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Asansörün genel garantisi bitmiş olsa bile yakın tarihte ücretli olarak değiştirilen bir parçanın kendi garanti süresi devam ediyor olabilir.

5. Kararı Gerekçeli Olarak Bildirin

Sonuç yalnızca “garantiye girer” veya “garanti dışıdır” şeklinde iletilmemelidir. Teknik gerekçe açıkça yazılmalıdır.

Örneğin:

İnceleme sonucunda kapı kartının 18 Mayıs 2026 tarihinde değiştirildiği, kart üzerinde dış müdahale veya sıvı teması bulunmadığı ve besleme değerlerinin normal olduğu görülmüştür. Parça garanti kapsamında değiştirilecektir.

Garanti dışı kararda da aynı açıklık kullanılmalıdır:

Kumanda kartında faz-nötr hattından kaynaklanan aşırı gerilim izleri tespit edilmiştir. Panodaki koruma elemanları ve bina elektrik tesisatı kontrol edilmeden yeni kartın devreye alınması önerilmemektedir.

Bakım Firması ve Bina Yöneticisinin Sorumlulukları

Garanti tartışmaları çoğu zaman teknik arızadan çok iletişim ve belge eksikliğinden büyür.

Bakım Firmasının Yapması Gerekenler

Bakım firması, garanti dışı olduğunu düşündüğü bir arıza için teknik kanıt sunmalıdır. Bina yöneticisine anlaşılması güç elektronik terimler sıralamak yerine arızanın nedeni sade şekilde açıklanmalıdır.

Firma ayrıca:

• Değiştirilen parçaları ayrıntılı kaydetmeli,
• Garanti başlangıç ve bitiş tarihini belirtmeli,
• Sökülen parçayı gerektiğinde inceleme için saklamalı,
• Fotoğraf ve ölçüm sonuçlarını arıza kaydına eklemeli,
• Ücretli işlem öncesinde bina yöneticisinin onayını almalı,
• Geçici çözüm ile kalıcı onarımı birbirinden ayırmalıdır.

Bina Yöneticisinin Yapması Gerekenler

Bina yöneticisi, düzenli bakım sözleşmesinin yapılmasını ve gerekli bakım faaliyetlerinin sürdürülmesini sağlamalıdır. Yönetmelikte 2021 yılında yapılan değişiklikle bina sorumlusunun asansör monte eden veya onun yetkili servisiyle bakım sözleşmesi imzalama sorumluluğu açıkça düzenlenmiştir. ([LEXPERA][2])

Garanti süresi devam ederken farklı bir bakım firmasıyla sözleşme yapılması özellikle dikkat gerektirir. Mevcut düzenlemede, bina sorumlusunun garanti süresi içinde başka bir asansör monte eden veya onun yetkili servisiyle bakım sözleşmesi imzalamasının, asansörü piyasaya arz eden firmanın garanti yükümlülüklerini ortadan kaldırabileceği belirtilmektedir. Bu nedenle firma değişikliği yapılmadan önce garanti şartları yazılı olarak incelenmelidir. ([AVEVRAK][3])

Bina yöneticisi ayrıca:

• Arızayı gecikmeden bildirmeli,
• Yetkisiz kişilerin müdahalesini engellemeli,
• Elektrik, su ve bina kaynaklı sorunları gidermeli,
• Bakım ve parça değişim belgelerini saklamalı,
• Ücretli işlem teklifini yazılı olarak onaylamalıdır.

Dijital Kayıtlar Garanti Tartışmasını Nasıl Önler?

Kâğıt servis formlarının kaybolması, okunamaması veya farklı dosyalarda tutulması garanti incelemesini zorlaştırır. Özellikle aynı asansöre farklı teknisyenlerin müdahale ettiği firmalarda geçmiş işlemlere hızlı ulaşmak kritik önem taşır.

Bakım ve arıza kayıtlarını Asansorex gibi bir bakım takip yazılımında tutmak; parça değişim tarihini, teknisyen açıklamasını, fotoğrafları, müşteri onayını ve önceki arızaları tek dosyada görmeyi sağlar. Böylece karar, kişisel hatırlamalara değil kayıtlı verilere dayanır.

Dijital sistemde her parça değişimi için şu alanların bulunması yararlıdır:

• Değişim tarihi
• Parça adı ve kodu
• Seri numarası
• Garanti bitiş tarihi
• Tedarikçi bilgisi
• Değişim nedeni
• İşçilik açıklaması
• Öncesi ve sonrası fotoğrafı
• Müşteri onayı
• İlgili fatura veya servis formu

Bu yapı yalnızca anlaşmazlıkları azaltmaz. Aynı marka veya model parçanın tekrar tekrar arızalanıp arızalanmadığını da gösterir. Böylece bakım firması tedarikçi performansını değerlendirebilir ve kronik arızaları erken fark edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Asansörde oluşan her arıza garanti kapsamında mıdır?

Hayır. Garanti genellikle üretim, malzeme, montaj veya onarım işçiliğinden kaynaklanan kusurları kapsar. Kullanıcı müdahalesi, su teması, şebeke kaynaklı aşırı gerilim, darbe veya normal aşınma gibi durumlar teknik incelemeye göre garanti dışında kalabilir.

Yeni asansörlerin garanti süresi kaç yıldır?

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğine göre asansörü piyasaya arz eden firma tarafından her asansör, piyasaya arz tarihinden itibaren en az üç yıl süreyle garanti edilir. Sözleşmeyle daha uzun garanti süresi verilmesi mümkündür. ([Sanayi Bakanlığı][1])

Garanti süresi içinde değiştirilen parçanın garantisi yeniden başlar mı?

Garanti süresi boyunca asansörü piyasaya arz eden firma veya yetkili servisi tarafından değiştirilen aksam veya parça, değişim tarihinden itibaren en az iki yıl süreyle garanti edilir. Parçanın değişim tarihi mutlaka servis formunda yer almalıdır. ([Rayp Adalet][4])

Başka bakım firmasıyla çalışmak asansör garantisini etkiler mi?

Garanti süresi içinde başka bir asansör monte eden veya onun yetkili servisiyle bakım sözleşmesi yapılması, asansörü piyasaya arz eden firmanın garanti yükümlülüğünü ortadan kaldırabilir. Firma değişikliği öncesinde garanti belgesi ve sözleşme dikkatle incelenmelidir.

Bakım firması garanti dışı dediğinde ücret hemen ödenmeli midir?

Önce arızanın nedeni ve garanti dışı bırakılma gerekçesi yazılı olarak istenmelidir. Ücretli parça veya onarım yapılacaksa kapsam, fiyat ve işçilik bedeli için bina yöneticisinin onayı alınmalıdır.

Garanti tartışmasında en önemli kanıt nedir?

Tek bir belge yerine servis formu, parça değişim tarihi, fotoğraflar, elektriksel ölçümler, bakım geçmişi ve sözleşme birlikte değerlendirilir. En güçlü kayıt, arızanın nedenini teknik olarak açıklayan tarihli ve görsel destekli servis raporudur.

Özet

Asansör arızasında garanti kapsamı belirlenirken yalnızca parçanın ne zaman değiştirildiğine bakmak yeterli değildir. Arızanın kök nedeni, bakım geçmişi, dış müdahale ihtimali, ortam koşulları, garanti belgesi ve sözleşme hükümleri birlikte incelenmelidir.

Bakım firması garanti kararını teknik kanıtlarla açıklamalı; bina yöneticisi ise bakım sözleşmelerini, servis formlarını ve parça belgelerini düzenli şekilde saklamalıdır. Özellikle garanti süresi içinde bakım firması değiştirilecekse bunun mevcut garanti üzerindeki etkisi önceden değerlendirilmelidir.

Asansorex üzerinden arıza, bakım, parça ve müşteri onaylarının dijital olarak saklanması, tarafların aynı kayıt üzerinden konuşmasını sağlar. Böylece garanti tartışmaları daha hızlı, şeffaf ve profesyonel biçimde sonuçlandırılabilir.