Asansör bakım, servis ve montaj firmaları için yazılım
Asansör Mevzuatı
Türkiye'de Asansör Mevzuatı: 12 Kritik Madde Rehberi
2014/33/AB Asansör Yönetmeliği ve Asansör İşletme Bakım Periyodik Kontrol Yönetmeliği'nin operasyonel anlamı, cezalar ve modülümüzün her bir madde için sunduğu otomatizasyon.
Türkiye'de asansör sektörü, AB direktiflerine uyumlulaştırılmış iki ana yönetmelik ve bağlı standartlarla düzenlenir. Bu sayfa bilgilendirici niteliktedir; resmi mevzuat metinlerine T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı resmi web sitesinden ulaşabilirsiniz.
Ana yönetmelikler:
Yasal Uyarı.
Bu sayfa bilgilendirici niteliktedir; resmi mevzuat metinleri için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı veya Resmi Gazete arşivine başvurun. Yorumlar Asansorex'in genel sektör deneyimine dayanır; spesifik durumlar için hukuk müşaviri danışmanlığı gereklidir.
Ana Yönetmelikler
Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB)
Resmi Gazete: 14 Mart 2014 / RG 28937
AB 2014/33/EU direktifinin uyumlulaştırılmış hali. Yeni asansörlerin piyasaya arzını, teknik şartlarını, CE işaretini ve uygunluk değerlendirmesini düzenler.
Kapsam: Türkiye'de yeni kurulan veya AB pazarına arz edilen tüm asansörler kapsamında. Mevcut asansörlere geriye dönük uygulanmaz ancak modernizasyonda yeni standartlar geçerli olur.
Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği
Resmi Gazete: 24 Haziran 2015 / RG 29396
Mevcut asansörlerin bakım, periyodik kontrol (A/B/C/D tipi muayene), akredite muayene firmaları, yetkili servis, arşiv ve bina sahibi sorumluluğunu düzenler.
Kapsam: Türkiye'de işletmedeki TÜM asansörler kapsamında. Bina sahibi/yöneticisi, bakım firması ve muayene firmasının sorumluluklarını tanımlar.
Asansör Yönetmeliği'ne göre asansör; "binalarda ve inşaatlarda kalıcı olarak kurulmuş, belirli bir hareket çizgisinde insanları, eşyaları veya hem insan hem de eşyayı taşımaya yarayan, ana hareket aksamı kabin olan kaldırma cihazıdır".
Yönetmelik kapsamı dışında kalanlar:
Hızı 0.15 m/s'yi aşmayan kaldırma platformları (engelli erişim platformları çoğu zaman bu sınıfa girer)
İnşaat şantiyelerinde geçici kaldırma cihazları
Maden, gemi, askeri kaldırma cihazları
Çift katlı kabine sahip olmayan ve sadece eşya taşıyan, içine insan girilemeyecek küçük yük asansörleri
2. CE İşareti ve Uygunluk Belgesi
Türkiye'de yeni kurulan her asansör CE işareti taşımak zorundadır. Bu işaret AB 2014/33/EU direktifinin temel sağlık ve güvenlik gereklilikleriyle uyumluluğu gösterir.
CE işareti süreci:
Tasarım ve üretim aşamasında uygunluk değerlendirmesi (Modül B+E veya Tam Kalite Güvencesi-H1)
CE işaretsiz asansör cezası: 5.000-50.000 TL idari para cezası + asansörün kullanımdan men edilmesi.
3. Yıllık Periyodik Kontrol (A/B/C/D Tipi Muayene)
Asansör İşletme Bakım Yönetmeliği'nin en kritik maddesidir. Türkiye'deki TÜM asansörler yıllık olarak akredite bir muayene firması tarafından kontrol edilmek zorundadır.
Muayene tipleri:
A Tipi: Yıllık periyodik kontrol — TÜM asansörlere zorunludur. Asansör güvenli kullanım yönünden detaylı kontrol edilir; rapor düzenlenir.
B Tipi: Bina sahibi/yöneticisi talebine bağlı, asansör değişiklikleri sonrası ek kontrol.
C Tipi: Kullanım dışına çıkmış asansörün yeniden kullanıma alınması öncesi.
D Tipi: Kaza sonrası kullanılır kapsamlı kontrol.
A muayenesi başarısız sonuç alındığında: kırmızı etiket → asansör kullanım dışı; eksiklikler 60 gün içinde giderilmek zorunda; sonra yeniden A muayenesi.
Bu maddenin operasyonel anlamı: Bina/site yöneticisi 80+ asansörü olan büyük tesislerde yıllık 80 muayene koordinasyonu yapmalıdır. Asansorex bu koordinasyonu otomatik takvim + muayene firmasıyla online iletişim ile yönetir.
4. Aylık / Periyodik Bakım Yükümlülüğü
Yönetmelik bina sahibine her asansör için bakım sözleşmesi yapma yükümlülüğü getirir.
Bakım periyodu:
İmalatçı/yetkili servis firmasının önerdiği periyot esastır (genelde aylık veya iki aylık)
Konut tipi asansörler için tipik periyot 30 gün (aylık)
Yüksek yoğunluk (AVM, hastane) için 15 gün veya daha sık
Yürüyen merdiven (TS EN 115): 15 günde bir önerilir
Operasyonel anlam: 100 asansörlü bir firma yıllık 1.200 (aylık) veya 2.400 (15 günlük) bakım koordinasyonu yapar. Modülümüz sözleşme imzalanırken takvimi otomatik kurar; teknisyen tahsisi + müşteri bilgilendirme + dijital servis formu otomatik akar.
5. Akredite Muayene Firması Zorunluluğu
Periyodik kontrol (A muayenesi) yapacak firmaların TÜRKAK tarafından akredite edilmiş olması zorunludur. Bina sahibi/yöneticisi muayene firması seçerken akreditasyon belgesini sorgulamak zorundadır.
Akredite firma listesi: TÜRKAK web sitesinde güncel listede TÜV SÜD, Bureau Veritas, TÜV Rheinland, ÖZ-DENGE, Türk Loydu, ASEN gibi firmalar yer alır. Liste sürekli güncellenir.
Sürpriz: bakım firmasıyla muayene firması ayrı olmak zorunda mı? Hayır, ancak iyi uygulama olarak bağımsızlık tavsiye edilir. Aynı firma hem bakım hem A muayenesini yapamaz çünkü 'çıkar çatışması' sayılır; muayene firması bakım firmasının iştiraki olmamalıdır.
Operasyonel anlam: Bakım firmaları muayene firmasıyla iyi iletişim kurmalı; A muayene tarihi yaklaşırken eksiklikler kapatılmalı. Modülümüz muayene firması iletişim modülü ile bu süreci otomatize eder.
6. Bakım Sözleşmesi Zorunluluğu
Yönetmelik her asansör için yazılı bir bakım sözleşmesi yapılmasını zorunlu kılar. Sözleşmesiz çalıştırılan asansör için 1.000-5.000 TL cezai müeyyide.
Sözleşmede bulunması gereken unsurlar:
Tarafların kimlik bilgileri (bina yöneticisi, bakım firması)
Asansörün cinsi, kapasitesi, kurulum tarihi, seri numarası
Bakım periyodu ve kapsamı
Yıllık ücret ve ödeme koşulları
Acil müdahale taahhüdü ve süreleri
Sözleşme süresi (genelde 1 yıl, yenilenebilir)
Fesih şartları
Operasyonel anlam: Yıllık yenileme zamanı yaklaşırken 60-30-15-7 gün önce hatırlatma kritik. Modülümüz dijital imza ile saniyede yenileme; eski sözleşmenin otomatik arşivlenmesi.
7. Yetkili Servis ve Yetkili Servis Bakım Statüsü
İmalatçı firma (Otis, Schindler, KONE vb.) bir bakım firmasını 'Yetkili Servis' olarak yetkilendirebilir. Bu statünün yasal değil ticari/teknik bir anlamı vardır.
Yetkili Servis Bakım statüsünün avantajları:
Marka tarafından eğitim ve teknik destek
OEM parça erişimi (orijinal parça temin)
Marka logosu kullanım hakkı (pazarlama)
Müşterilere garanti süresi içinde bakım hizmeti
Operasyonel anlam: Yetkili Servis statüsünü kaybetmek istemeyen firmaların bakım kalitesi ve eğitim sertifikalarını sürekli güncel tutması gerekir. Modülümüz teknisyen sertifika takibi (yıllık geçerlilik) + bakım kalite metrikleri (atlanan bakım sıfır) ile bu disiplini destekler.
8. Bakım Kayıtları ve Arşiv Süresi
Yönetmelik her asansör için en az 10 yıllık bakım kayıtlarının saklanması zorunluluğunu getirir. Asansör hizmet ömrünün ortalama 25-30 yıl olduğu düşünülürse, bu sürede 250-300 bakım kaydı + 25-30 A muayene raporu birikir.
Saklanması zorunlu belgeler:
Bakım servis formları (her bakımda)
A muayene raporları (yıllık)
Arıza-onarım kayıtları
Yedek parça değişim kayıtları
Bakım sözleşmeleri (yıllık)
Teknisyen eğitim sertifikaları
Acil müdahale tutanakları
Mahkeme delili: Asansör kazası sonrası açılan davada bina yöneticisinin bakım gecikmemiş olduğunu ispat etmesi gerekir. Excel + kağıt arşivde 5+ yıl önceki belgeyi bulmak günler alır; modülümüz bulutta arama ile saniyelerde.
Operasyonel anlam: 100 asansörlü bir firma 10 yıllık arşivde 12.000+ servis formu + 1.000+ A raporu tutar. Excel/kağıt sistemde bu arşiv yönetilemez. Modülümüz dijital arşivlemeyi otomatik yapar.
9. Acil Müdahale Yükümlülüğü
Bakım firması, asansör arızası bildirimini aldığı andan itibaren belirli bir süre içinde sahaya intikal etmek zorundadır. Yönetmelik kesin süre belirtmez ancak bakım sözleşmesinde tanımlanmasını ister.
Tipik tepki süreleri (sözleşmeyle):
Asansörde mahsur kalma: 30 dakika içinde sahaya intikal (kritik)
Kritik arıza (hastane yatak, AVM ana asansör): 1-2 saat
Standart arıza (konut, ofis): 4-8 saat
Düşük öncelikli (estetik): 24-48 saat
Mahsur kalma müdahalesi: İçinde insan olan asansörden çıkarma için bakım firması zorunlu olarak gelir; gelmezse 112 acil servisi çağrılabilir. Yönetmelik mahsur kalma süresinin asansör operatörü/yetkili servis tarafından belgelenmesini zorunlu kılar.
Operasyonel anlam: Modülümüz arıza bildirimi geldiğinde önceliğine göre teknisyene push + SMS; tepki süresi otomatik kayıt; 30dk geçerse supervisor'a otomatik eskalasyon. Mahkemede ispat için bu kayıtlar kritiktir.
10. KVKK ve Müşteri Veri Koruma
Asansör İşletme Yönetmeliği KVKK öncesi yazılmıştır; ancak 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (2016) tüm bakım firmalarını bağlar. Müşteri telefonu, adresi, fatura bilgileri kişisel veridir.
KVKK gereklilikler:
VERBİS kayıt (Veri Sorumluları Sicili)
Müşteriye aydınlatma metni sunulması
Açık rıza alınması (yazılı veya dijital)
Veri saklama süresi sınırı (gereken kadar)
Veri sahibinin talebi ile silme/anonim hale getirme
Veri ihlal bildirimi (72 saat içinde KVKK Kurumu'na)
Audit log: Hangi personelin hangi müşteri verisine ne zaman eriştiği kayıt altına alınmalı.
Operasyonel anlam: Modülümüz KVKK-first tasarımdır; aydınlatma metni hazır, audit log her erişimi kaydeder, granüler izin ile bölüm bazında erişim sınırlanır. KVKK denetimi geldiğinde 30 saniyede rapor üretir.
11. ISG ve Teknisyen Güvenliği
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında bakım firmaları teknisyenlerin güvenliğinden sorumludur. Asansör bakımı yüksekten düşme + elektrik çarpması + sıkışma riski içeren tehlikeli iştir.
ISG yükümlülükleri:
Risk analizi (firma + asansör bazında)
Çalışan sağlık taraması (yıllık)
Eğitim (yüksekte çalışma, elektrik, ilk yardım)
Kişisel Koruyucu Donanım (kask, kemerli emniyet, eldiven, gözlük)
Acil durum planı
İSG uzmanı (50+ çalışan zorunlu)
Asansör bakımına özel: Çukura inme öncesi koruyucu lock-out tag-out, kabin üstüne çıkma için emniyet kemerli sistem, elektrik kontrol için 24V güvenlik gerilimi.
Operasyonel anlam: Modülümüz teknisyen sertifika takibi (ISG eğitim geçerlilik), risk analizi şablonu, KKD kontrol listesi servis formu içinde standart. ISG denetimi geldiğinde tüm belgeler 30 saniyede.
12. Cezai Müeyyideler ve Sorumluluk
Yönetmelik ihlallerinde idari para cezası + cezai sorumluluk + tazminat sonuçları ortaya çıkar. 2024 itibarıyla güncel ceza miktarları:
İhlal
Ceza
Bakım sözleşmesi olmaması
1.000 - 5.000 TL
A muayenesi olmaması
5.000 - 20.000 TL + asansör kapatma
CE işareti olmayan asansör
10.000 - 50.000 TL + kullanımdan men
Akredite olmayan firma muayenesi
10.000 - 25.000 TL
Bakım kayıtları arşivi yok (10 yıl)
2.000 - 10.000 TL
Asansör kazası sonucu yaralanma/ölüm
Cezai sorumluluk + tazminat
Asansör kazası sonrası dava: Kazada bina yöneticisi + bakım firması + muayene firması üçü de sorumlu tutulabilir. Mahkemede her birinin kayıt sunması gerekir; eksik belge = kişisel sorumluluk.
Operasyonel anlam: Modülümüzün audit log + dijital imzalı bakım belgesi mahkeme delili olarak kabul edilir. Bina yöneticisi/bakım firmasının 'bakım gecikmemiş, eksiklik yok' iddiasını ispat etmesini sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Asansör periyodik kontrol (A muayene) hangi sıklıkta yapılır?
Yıllık (12 ayda bir) yapılır. Bina sahibi/yöneticisi koordine eder; akredite muayene firması yapar. Kırmızı etiket alınırsa 60 gün içinde eksiklikler kapatılmalı.
Bakım sözleşmesi yapmazsam ne olur?
1.000-5.000 TL idari para cezası + asansör kullanım dışı bırakılabilir. Asansör kazası halinde bina yöneticisi şahsi sorumlu tutulur.
Yetkili servis statüsü yasal zorunluluk mu?
Hayır. Yetkili servis statüsü ticari/teknik bir konudur, yasal değildir. Akredite olmayan ama yetkili servis olmayan bir firma da yasal olarak bakım yapabilir.
CE işareti olmayan eski asansör ne yapılmalı?
Modernizasyon ile mevcut standartlara uyumlu hale getirilmeli; veya kullanımdan kaldırılmalı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bu konuda denetim yapar.
Bakım kayıtlarımı kaç yıl saklamalıyım?
En az 10 yıl. Asansör hizmet ömrü 25-30 yıl olduğu için ideali tüm hizmet ömrü boyunca arşivlemek (modülümüzde sınırsız bulut arşiv).
Asansörde insan mahsur kaldığında hangi süre içinde müdahale gerekir?
Bakım sözleşmesinde tanımlanır; tipik 30 dakika. Bakım firması gelmezse 112 acil servisi çağrılabilir; çağırma süresi de belgelenmeli.
KVKK için VERBİS kayıt yaptırmam gerekir mi?
Yıllık 1 milyon TL+ ciro veya 50+ çalışanı olan firmalar zorunludur. Küçük firmalar opsiyoneldir ama önerilir. KVKK denetimi giderek sıkılaşıyor.
Teknisyen ISG eğitimi kaç yılda bir yenilenir?
Yüksekte çalışma + elektrik eğitimi 5 yılda bir, ilk yardım 3 yılda bir, KKD kullanım yıllık. İSG uzmanı tarafından programlanır.
A muayene başarısız olursa asansörü kapatmak zorunda mıyım?
Kırmızı etiketli asansör kullanılamaz. 60 gün içinde eksiklikler kapatılır; sonra yeniden A muayenesi başvurulur.
Bina yöneticisi olarak asansör kazasından kişisel sorumlu muyum?
Eğer bakım sözleşmesi vardıysa, A muayenesi süreliydi, bakım kayıtları doğruysa sorumluluğunuz minimaldir. Eksik belge = kişisel sorumluluk artar.
Modernizasyon yaptığımda yeni mevzuat geçerli olur mu?
Modernizasyon kapsamına göre değişir. Tüm asansör değişiyorsa yeni 2014/33/AB geçerli; sadece kapı/kabin yenileniyorsa eskisi geçerli kalabilir.
Wi-Fi/IoT entegrasyonu için ek izin gerekir mi?
Asansör kontrol sistemine müdahale gerektirmiyorsa ek izin gerekmez. Ancak müşteri verisi (kabin doluluk vb.) toplanıyorsa KVKK kapsamında açık rıza gerekir.
Mevzuat uyumlu, denetim hazır bakım operasyonu
Modülümüz tüm yönetmelik gerekliliklerini otomatize eder: A muayene takvim, bakım sözleşmesi yenileme hatırlatma, bakım kayıtları arşivi, KVKK uyumu, ISG eğitim takibi.