Asansör Hurda ve Geri Dönüşüm Geliri

İÇERİK (MARKDOWN)

Asansör modernizasyonu, revizyonu ve arıza müdahaleleri sırasında önemli miktarda metal, kablo, elektronik kart, motor ve mekanik parça ortaya çıkar. Bu parçalar kontrolsüz şekilde depoya bırakıldığında hem alan işgal eder hem de zaman içinde gerçek değerini kaybeder. Buna karşılık doğru sınıflandırılan, tartılan ve belgeli şekilde geri dönüşüme gönderilen parçalar, asansör firması veya bina yönetimi için ek gelir oluşturabilir.

Ancak asansör hurda geliri yalnızca parçaları bir hurdacıya teslim etmekten ibaret değildir. Sökülen parçanın kime ait olduğu, yeniden kullanılabilir durumda bulunup bulunmadığı, elektronik ya da tehlikeli bileşen içerip içermediği ve satışın nasıl kayda alınacağı önceden belirlenmelidir. Bu rehberde, sökülen asansör parçalarının güvenli şekilde değerlendirilmesini ve geri dönüşüm gelirinin şeffaf biçimde yönetilmesini ele alacağız.

Asansör Hurdası Neden Ayrı Bir Süreç Olarak Yönetilmeli?

Bir asansörde değiştirilen parçaların tamamı aynı ekonomik değere sahip değildir. Kabin karkası ve ray parçaları çoğunlukla demir hurdası olarak değerlendirilirken motor sargıları, enerji kabloları ve bazı kontaktörler bakır içerebilir. Kapı profilleri, kabin dekorasyon parçaları ve bazı kasnaklar ise alüminyum veya farklı alaşımlardan üretilebilir.

Bütün parçaların karışık şekilde satılması, değerli metallerin düşük fiyatlı demir hurdası içinde değerlendirilmesine yol açabilir. Özellikle bakır kabloların, motorların ve sarı metal parçaların ayrı tartılmaması toplam geliri ciddi ölçüde düşürür.

Düzenli bir hurda yönetimi asansör firmasına şu avantajları sağlar:

• Depodaki atıl malzeme miktarını azaltır.
• Hangi projeden ne kadar hurda çıktığını gösterir.
• Değerli metallerin karışık hurda fiyatından satılmasını önler.
• Bina yönetimiyle yaşanabilecek mülkiyet anlaşmazlıklarını azaltır.
• Geri dönüşüm teslimlerinin belge ve tartım fişiyle izlenmesini sağlar.
• Modernizasyon projelerinin net maliyetini daha doğru hesaplamaya yardımcı olur.

Hurda geliri, revizyon teklifinde müşteriye gelişigüzel vaat edilecek sabit bir indirim değildir. Gerçek gelir; sökülen parçanın ağırlığına, metal türüne, saflığına, nakliye maliyetine ve teslim günündeki piyasa fiyatına göre belirlenmelidir.

Sökülen Asansör Parçaları Nasıl Sınıflandırılır?

İlk ayrım, parçanın gerçekten hurda olup olmadığıdır. Çalışır durumda olan veya onarımla yeniden değerlendirilebilecek bir parçayı doğrudan hurdaya göndermek ekonomik kayba neden olabilir.

Sökülen parçalar genel olarak dört gruba ayrılabilir:

1. Yeniden kullanılabilir parçalar: Teknik kontrol ve test sonrasında güvenli biçimde tekrar kullanılabilecek parçalar.
2. Yenilenebilir parçalar: Motor, kapı operatörü veya elektronik kart gibi profesyonel revizyonla tekrar kullanılabilecek ürünler.
3. Malzeme olarak geri dönüştürülebilir parçalar: Demir, bakır, alüminyum, paslanmaz çelik ve sarı metal içeren parçalar.
4. Özel işlem gerektiren atıklar: Elektronik kart, akü, yağlı parça, floresan, pil ve kirlenmiş malzemeler.

Parça veya malzeme	Muhtemel sınıf	Değerlendirme yöntemi	Dikkat edilmesi gereken
Kılavuz ray ve konsollar	Demir/çelik	Ayrı tartım ve metal geri dönüşümü	Beton, kaynak artığı ve bağlantı parçaları ayrılmalı
Tahrik motoru	Karışık metal/bakır	Çalışma testi, revizyon veya motor hurdası	Söküm öncesinde yağ ve mekanik durum kontrol edilmeli
Kumanda panosu	Elektronik ve metal	Pano sacı ile elektronik kartlar ayrılmalı	Kartlar normal demir hurdasına karıştırılmamalı
Enerji ve tesisat kablosu	Bakır veya alüminyum	Kablo türüne göre ayrı tartım	İzolasyonlu ve soyulmuş kablonun fiyatı farklıdır
Kabin ve kapı panelleri	Paslanmaz/demir	Alaşım türüne göre sınıflandırma	Koruyucu film, cam ve plastik parçalar ayrılmalı
Kapı motoru ve operatörü	Motor/mekanik parça	Test, yenileme veya hurda	Çalışır ürün doğrudan hurdaya gönderilmemeli
Akü ve kesintisiz güç ünitesi	Özel atık	Yetkili toplama veya geri kazanım kanalı	Metal hurdasıyla aynı kasada tutulmamalı
Elektronik kart ve sürücü	Elektronik atık	Lisanslı elektronik atık tesisi	Veri, etiket ve firma bilgileri kontrol edilmeli

Elektronik kartlar, sürücüler ve benzeri ekipmanlar metal hurdayla aynı yöntemle değerlendirilmemelidir. Atık elektrikli ve elektronik eşyaların geri dönüşüm ve işleme faaliyetlerinin çevre lisanslı tesislerde yapılması esastır. ([Webdosya][1])

Sökülen Parçanın Mülkiyeti Kime Aittir?

Hurda satışında en fazla anlaşmazlık yaşanan konu, sökülen parçaların kime ait olduğudur. Bina yönetimi, parçaların asansörden çıktığı için binaya ait olduğunu düşünebilir. Asansör firması ise taşıma ve söküm maliyetini üstlendiği gerekçesiyle parçaları kendi deposuna götürebilir.

Bu konu sözlü kabule bırakılmamalıdır. Modernizasyon veya revizyon teklifinde aşağıdaki seçeneklerden biri açıkça yazılmalıdır:

• Sökülen parçalar bina yönetimine teslim edilecektir.
• Sökülen parçalar bina yönetiminin yazılı onayıyla asansör firması tarafından geri dönüşüme gönderilecektir.
• Hurda geliri proje bedelinden mahsup edilecektir.
• Nakliye, ayrıştırma ve işçilik giderleri düşüldükten sonra net gelir bina yönetimine aktarılacaktır.
• Sökülen parçalar belirlenen bedel karşılığında asansör firmasına bırakılacaktır.

Teslim sürecinde bir sökülen parça tutanağı hazırlanması faydalıdır. Tutanakta bina adı, asansör numarası, söküm tarihi, parça açıklaması, yaklaşık miktar, teslim alan kişi ve tarafların imzaları bulunmalıdır.

Özellikle motor, hız regülatörü, kumanda kartı ve kapı operatörü gibi yeniden satış değeri olabilecek parçalar, yalnızca “hurda malzeme” şeklinde yazılmamalıdır. Marka, model, seri numarası ve çalışma durumu da kaydedilmelidir.

Güvenli Söküm ve Geçici Depolama Nasıl Yapılır?

Hurda geliri elde etmek amacıyla yapılan ayrıştırma, iş güvenliğinin önüne geçmemelidir. Keskin sac kenarları, ağır motorlar, yağlı ekipmanlar, kablo uçları ve kırılabilir cam parçalar ciddi yaralanma riski oluşturabilir.

Sahada uygulanabilecek temel adımlar şunlardır:

1. Asansörün enerjisini güvenli şekilde kesin ve gerekli kilitleme prosedürünü uygulayın.
2. Ağır parçalar için uygun kaldırma ve taşıma ekipmanı kullanın.
3. Parçaları söküm noktasında ilk sınıflarına ayırın.
4. Yağlı, kirli veya sıvı içeren parçaları sızdırmaz kaplarda tutun.
5. Elektronik kartları darbeye ve neme karşı koruyun.
6. Keskin sac ve profilleri gelişigüzel üst üste yığmayın.
7. Her kasa veya palete malzeme türünü belirten etiket takın.
8. Depoya girişte parçaları tartarak kayıt altına alın.

Geçici depolama alanında demir, bakır, alüminyum, elektronik atık ve özel işlem gerektiren malzemeler için ayrı bölümler oluşturulmalıdır. Bakanlık uygulamalarında da atıkların türüne uygun ekipmanda toplanması, tartılması, kayıt altına alınması ve lisanslı geri kazanım veya bertaraf tesislerine gönderilmesi temel yaklaşım olarak belirtilmektedir. ([Çevre Bakanlığı][2])

Hurdayı yağmur altında, bina bahçesinde veya kuyu dibinde uzun süre bekletmek doğru değildir. Nem; elektronik kartların, motorların ve bazı alaşımların değerini düşürebilir. Ayrıca kuyu dibi bir depolama alanı değildir ve bakım personelinin güvenli çalışma alanını daraltır.

Hurda Fiyatı Nasıl Belirlenir?

Hurda fiyatları sabit değildir. Metal borsaları, döviz kuru, malzeme saflığı, şehir, toplam tonaj, nakliye ve ödeme şekli fiyatı etkileyebilir. Bu nedenle özellikle yüksek miktarlı modernizasyonlarda tek bir alıcıdan fiyat almak yerine en az üç firmadan yazılı teklif alınmalıdır.

Temmuz 2026 tarihli çeşitli piyasa listelerinde demir hurdasının türüne göre yaklaşık 12–18 TL/kg, alüminyumun yaklaşık 70–135 TL/kg, bakırın ise yaklaşık 525–550 TL/kg seviyelerinde listelendiği görülmektedir. Sarı ve pirinç türlerinde fiyatlar alaşıma göre yaklaşık 280–400 TL/kg aralığına çıkabilmektedir. Bunlar bağlayıcı tarife değil, planlama amacıyla kullanılabilecek piyasa örnekleridir. ([ah-metal.com][3])

Hurda türü	Temmuz 2026 için örnek aralık	Asansörde çıkabileceği yer
Karışık demir/çelik	12–18 TL/kg	Ray, konsol, makine şasesi, kapı kasası
Alüminyum	70–135 TL/kg	Kapı profili, kabin dekorasyonu, bazı kablolar
Bakır	525–550 TL/kg	Motor sargısı, enerji kablosu, kontaktör ve bara
Sarı/pirinç	280–400 TL/kg	Burç, bağlantı elemanı ve bazı mekanik parçalar
Elektronik kart	Teklif usulü	Kumanda kartı, sürücü, gösterge ve haberleşme kartı

Fiyat karşılaştırılırken yalnızca kilogram bedeline bakılmamalıdır. Aşağıdaki kesintiler net geliri değiştirebilir:

• Nakliye ücreti
• Yerinde yükleme bedeli
• Kablo izolasyonu veya yabancı madde kesintisi
• Kantar farkı
• Demontaj ve ayrıştırma işçiliği
• Ödeme vadesi
• Elektronik atık işlem maliyeti

Örneğin 500 kilogram karışık demir, 30 kilogram izolasyonlu bakır kablo ve 20 kilogram alüminyum çıkan bir projede bütün malzemeyi karışık hurda olarak satmak yerine ayrı teklif almak daha yüksek gelir sağlayabilir. Ancak kablo soyma işçiliği, nakliye ve depolama maliyeti de hesaplamaya eklenmelidir.

Hurda Satışı ve Gelir Kaydı Nasıl Yapılmalı?

Hurda tesliminde tartım fişi, teslim belgesi, alıcı firma bilgileri ve ödeme kaydı birlikte saklanmalıdır. Alıcının faaliyet konusu ve gerekli çevre izinleri kontrol edilmeli; özellikle elektronik, yağlı veya özel işlem gerektiren atıklar rastgele toplayıcılara verilmemelidir. Atık işleme tesislerinin ilgili faaliyetleri için çevre izin ve lisans şartlarına tabi olması genel mevzuat yaklaşımının bir parçasıdır. ([cygm.csb.gov.tr][4])

Kayıtta en az şu bilgiler bulunmalıdır:

• Hangi bina ve asansörden çıktığı
• Söküm veya teslim tarihi
• Parçanın adı ve malzeme türü
• Brüt ve net ağırlık
• Kilogram birim fiyatı
• Toplam satış bedeli
• Nakliye ve işçilik kesintileri
• Alıcı firma ve belge numarası
• Ödeme şekli
• Gelirin bina yönetimine mi yoksa firmaya mı ait olduğu

Metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt ve cam hurda teslimleri için KDV mevzuatında özel istisna hükümleri bulunmaktadır. Ancak sökülen ürünün hurda mı, kullanılabilir ikinci el parça mı yoksa işlenmiş ürün mü olduğu vergisel sonucu değiştirebilir. Bu nedenle fatura ve muhasebe kaydı, firmanın mali müşaviriyle birlikte değerlendirilmelidir. ([Gelir İdaresi Başkanlığı][5])

Asansorex gibi bir bakım ve operasyon takip yazılımında sökülen parçanın bina, asansör, teknisyen ve işlem kaydıyla ilişkilendirilmesi; parçanın depoya mı, müşteriye mi yoksa geri dönüşüme mi gönderildiğinin sonradan görülmesini kolaylaştırır. Tartım fişi ve teslim tutanağının dijital kayda eklenmesi de taraflar arasındaki şeffaflığı artırır.

Hurda Gelirinde Yapılan Yaygın Hatalar

En sık karşılaşılan hata, bütün sökülen parçaların tek bir yığın halinde depolanmasıdır. Bu durumda hangi parçanın hangi binadan geldiği kaybolur ve bakır, alüminyum veya elektronik bileşenler düşük değerli karışık hurda içinde satılabilir.

Diğer yaygın hatalar şunlardır:

• Bina yönetiminden yazılı onay almadan parçaları götürmek
• Çalışır veya yenilenebilir parçaları kontrol etmeden hurdaya ayırmak
• Motor, kablo ve elektronik kartları aynı fiyat üzerinden satmak
• Kantar fişi almadan ödeme kabul etmek
• Hurda gelirini proje maliyetinden düşüp müşteriye açıklamamak
• Ödemeyi şirket hesabı dışında tahsil etmek
• Tehlikeli veya elektronik atıkları normal metal hurdasına karıştırmak
• Sökülen parçaları kuyu dibinde veya makine dairesinde bırakmak
• Tek bir alıcının sözlü fiyatını piyasa fiyatı kabul etmek

Hurda süreci için firma içinde tek bir sorumlu belirlenmesi, teknisyenlerin kendi başlarına satış yapmasını önler. Böylece hem gelir kaybı hem de şirket içi güven problemi azaltılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sökülen asansör parçaları otomatik olarak bakım firmasının mı olur?

Hayır. Parçaların kime bırakılacağı teklif, sözleşme veya teslim tutanağında açıkça belirtilmelidir. Yazılı bir düzenleme yoksa bina yönetimiyle mutabakat sağlanmadan parçalar satılmamalıdır.

Eski asansör motoru doğrudan hurdaya satılabilir mi?

Önce motorun çalışma durumu, sargıları, rulmanları ve gövdesi kontrol edilmelidir. Yenilenebilir veya yedek parça olarak kullanılabilir bir motorun ekonomik değeri, hurda değerinden daha yüksek olabilir.

Bakır kabloları soyarak satmak daha mı kazançlıdır?

Soyulmuş bakırın kilogram fiyatı genellikle daha yüksektir. Ancak soyma işçiliği, ekipman maliyeti, çıkan izolasyon atığı ve kaybedilen zaman hesaba katılmalıdır. Kablo yakmak kesinlikle uygun bir yöntem değildir.

Elektronik kartlar normal hurdacıya verilebilir mi?

Elektronik kartlar metal hurdadan ayrı tutulmalıdır. Kartların elektronik atık konusunda uygun izin ve altyapıya sahip tesislere gönderilmesi daha doğru ve güvenli bir yöntemdir.

Hurda geliri revizyon teklifinden düşülebilir mi?

Taraflar bunu yazılı olarak kabul ederse düşülebilir. Ancak teklif hazırlanırken tahmini hurda değeri ile gerçek satış geliri birbirinden ayrılmalı ve mahsuplaşma yöntemi açıkça belirtilmelidir.

Hurda satışında hangi belgeler saklanmalıdır?

Sökülen parça tutanağı, bina yönetimi onayı, tartım fişi, alıcı firma bilgileri, fatura veya gider belgesi, banka ödeme kaydı ve varsa nakliye belgesi saklanmalıdır.

Özet

Asansör hurda ve geri dönüşüm geliri, doğru yönetildiğinde modernizasyon ve bakım operasyonlarının görünmeyen maliyetlerini azaltabilir. Bunun için sökülen parçalar önce kullanılabilirlik durumuna göre incelenmeli; demir, bakır, alüminyum, motor ve elektronik bileşenler ayrı sınıflandırılmalıdır.

Sürecin en önemli noktaları; parçanın mülkiyetini yazılı olarak netleştirmek, güvenli depolama yapmak, birden fazla alıcıdan fiyat almak, lisans ve belge kontrollerini gerçekleştirmek ve bütün gelir hareketlerini kayıt altına almaktır. Asansorex üzerinden bina ve asansör bazlı parça çıkışlarının izlenmesi, hem asansör firmasına hem de bina yönetimine açıklanabilir ve denetlenebilir bir süreç sunar.