Asansör Terimleri Sözlüğü: A'dan Z'ye 300 Terim

İÇERİK

Asansör bakım teklifinde geçen “paten”, arıza raporundaki “enkoder” veya teknisyenin söylediği “revizyon kumandası” aynı ölçüde anlaşılır olmayabilir. Asansör terimleri sözlüğü, firma sahiplerinin, teknisyenlerin ve bina yöneticilerinin ortak bir dil kullanmasına yardımcı olur. Aşağıdaki 300 kısa tanım; asansör parçalarını, çalışma prensiplerini, bakım süreçlerini ve ilgili elektrik kavramlarını kapsar.

Tanımlar hızlı başvuru amacıyla sadeleştirilmiştir. Parça seçimi, ölçüm ve uygulamada ilgili asansörün teknik dosyası ile üretici talimatları esas alınır. Bazı kavramların sahada kullanılan eş anlamlıları da belirtilmiştir.

A–Ç: Temel Kavramlar ve İlk Bileşenler

1. Acil aydınlatma: Elektrik kesildiğinde kabini aydınlatan yedek sistem.
2. Acil çağrı sistemi: Kabindeki kişinin yardım merkeziyle iletişimini sağlayan sistem.
3. Acil durdurma tertibatı: Belirlenen çalışma alanında hareketi durduran güvenlik düzeni.
4. Acil kurtarma sistemi: Enerji kesintisinde kontrollü tahliyeye yardımcı olan sistem.
5. Acil servis: Öncelikli arıza ve mahsur kalma müdahale hizmeti.
6. Açık çevrim kontrol: Motor hareketini doğrudan hız geri bildirimi olmadan yöneten kontrol.
7. Ağırlık karkası: Karşı ağırlık bloklarını taşıyan metal çerçeve.
8. Ağırlık pateni: Karşı ağırlığın ray boyunca yönlendirilmesini sağlayan parça.
9. Akım: Elektrik yükünün iletken üzerinden akış miktarı.
10. Akım sensörü: Devreden geçen elektrik akımını ölçen algılayıcı.
11. Akü: Elektrik enerjisini depolayan, yeniden şarj edilebilir kaynak.
12. Alarm butonu: Kabinden yardım çağrısı başlatmaya yarayan düğme.
13. Ana besleme: Asansörün elektrik enerjisini aldığı temel hat.
14. Ana şalter: Asansörün ana elektrik beslemesini kesen anahtarlama elemanı.
15. Anahtar üçgeni: Belirli servis kilitlerinde kullanılan üçgen biçimli anahtar profili.
16. Anma hızı: Asansörün tasarımında belirtilen çalışma hızı.
17. Anma yükü: Asansörün taşımak üzere tasarlandığı beyan edilmiş yük.
18. Apron: Kabin eşiği altındaki koruyucu etek sacı.
19. ARD: Otomatik kurtarma cihazı için kullanılan İngilizce kısaltma.
20. Arıza kaydı: Bildirilen sorunu ve müdahale bilgilerini içeren kayıt.
21. Arıza kodu: Kontrol sisteminin belirli hatalar için ürettiği tanımlayıcı.
22. Asansör kuyusu: Kabin ve ilgili donanımın hareket ettiği hacim.
23. Askı halatı: Kabini veya karşı ağırlığı taşıyan çelik halat.
24. Askı oranı: Halat düzeninin hareket ve kuvvet ilişkisini belirleyen oran.
25. Aşırı yük sistemi: İzin verilen yük aşıldığında uyarı ve hareket engeli sağlayan sistem.
26. Bakım: Asansörün çalışmasını ve güvenliğini korumaya yönelik düzenli işlemler.
27. Bakım föyü: Yapılan bakım işlemlerinin kaydedildiği belge.
28. Bakım periyodu: Planlı bakım ziyaretleri arasındaki zaman aralığı.
29. Bakım sözleşmesi: Bakım hizmetinin kapsamını ve tarafların sorumluluklarını belirleyen anlaşma.
30. Basınç: Birim yüzeye etki eden kuvvet.
31. Basınç anahtarı: Belirli basınç değerinde elektriksel kontak değiştiren eleman.
32. Basınç sensörü: Hidrolik devredeki basıncı ölçen algılayıcı.
33. Batarya kapasitesi: Bataryanın belirli koşullarda depolayabildiği elektrik yükü.
34. Bina sorumlusu: Asansörün işletilmesine ilişkin sorumlulukları üstlenen yetkili kişi.
35. Blokaj: Bir parçanın veya sistem hareketinin engellenmesi.
36. Bobin: Elektrik verildiğinde manyetik alan oluşturan sarımlı eleman.
37. Boş kabin ağırlığı: Kabinin, taşıdığı sabit donanımla birlikte yüksüz ağırlığı.
38. Bölge kontrolü: Asansörlerin belirli kat gruplarına hizmet verecek şekilde yönetilmesi.
39. Buton: Kullanıcının veya teknisyenin komut vermesini sağlayan düğme.
40. Bükülme yarıçapı: Halat veya kablonun dönüşündeki eğrilik yarıçapı.
41. CANbus: Elektronik birimler arasında veri iletişimi sağlayan haberleşme sistemi.
42. CE işareti: Ürünün ilgili uygunluk gerekliliklerine uygunluğunu beyan eden işaret.
43. Cıvatalı bağlantı: Parçaların cıvata ve bağlantı elemanlarıyla birleştirilmesi.
44. Çağrı: Kullanıcının asansörden hizmet istemesini sağlayan komut.
45. Çağrı butonyeri: Kat çağrı düğmelerini üzerinde bulunduran takım.
46. Çelik halat: Çelik tellerin ve demetlerin birleştirilmesiyle üretilen taşıyıcı eleman.
47. Çift girişli kabin: İki farklı yönde giriş kapısı bulunan kabin.
48. Çift yönlü haberleşme: İki taraf arasında karşılıklı iletişim kurulması.
49. Çukur: Asansör kuyusunun en alt durak seviyesinin altındaki bölümü.
50. Çukur merdiveni: Kuyu dibine erişimde kullanılan merdiven.

D–İ: Tahrik, Elektrik ve Güvenlik Kavramları

1. Darbe tamponu: Hareket sonundaki çarpma etkisini azaltan tampon.
2. DC motor: Doğru akımla çalışan elektrik motoru.
3. Debi: Birim zamanda geçen hidrolik sıvı miktarı.
4. Debi kontrol valfi: Hidrolik sıvı akış miktarını düzenleyen valf.
5. Değişken frekanslı sürücü: Motor hızını besleme frekansını değiştirerek yöneten cihaz.
6. Denge halatı: Seyir boyunca askı elemanlarının ağırlık etkisini dengeleyen halat.
7. Denge zinciri: Askı elemanlarının değişen ağırlık etkisini dengeleyen zincir.
8. Deprem sensörü: Sismik hareketi algılayarak kontrol sistemine bilgi veren cihaz.
9. Devre kesici: Aşırı akım gibi durumlarda elektrik devresini açan cihaz.
10. Dış çağrı: Kat sahanlığından verilen asansör çağrısı.
11. Dijital giriş: Kontrol sistemine iki durumlu bilgi taşıyan bağlantı.
12. Dijital çıkış: Kontrol sisteminden iki durumlu komut sağlayan bağlantı.
13. Dişli kutusu: Motorun hız ve torkunu mekanik olarak dönüştüren düzenek.
14. Dişlisiz makine: Redüktör kullanmadan tahrik kasnağını döndüren makine.
15. Doğrudan tahrik: Hareketin arada redüktör olmadan aktarılması.
16. Durak: Asansörün yolcu veya yük alışverişi yaptığı seviye.
17. Durak kapısı: Kuyu ile kat sahanlığını ayıran kapı.
18. Durak sayısı: Asansörün hizmet verdiği toplam durak adedi.
19. Duruş hassasiyeti: Kabinin hedeflenen kat seviyesinde durma doğruluğu.
20. Düşey trafik: Binadaki katlar arası insan ve yük hareketi.
21. Elektrik panosu: Elektrik ve kontrol elemanlarını barındıran muhafaza.
22. Elektrik şeması: Elektrik bağlantılarını ve devre ilişkilerini gösteren çizim.
23. Elektromanyetik fren: Elektromanyetik mekanizmayla kumanda edilen fren.
24. Elektromanyetik uyumluluk: Cihazın elektromanyetik ortamda uygun şekilde çalışabilme özelliği.
25. Emniyet devresi: Güvenlik koşullarını izleyen elektriksel devre.
26. Emniyet kontağı: Güvenlik durumunu devreye ileten kontak elemanı.
27. Emniyet tertibatı: Tehlikeli harekette kabini veya karşı ağırlığı durdurabilen düzenek.
28. Enerji geri kazanımı: Frenleme enerjisinin yeniden kullanılabilir elektrik enerjisine dönüştürülmesi.
29. Enkoder: Motorun veya hareketli elemanın konumunu ve hareketini bildiren algılayıcı.
30. Erişilebilirlik: Farklı kullanıcıların asansörden yararlanabilmesini sağlayan tasarım özellikleri.
31. Eşik: Kapı açıklığının altındaki geçiş ve kılavuzlama elemanı.
32. Eşik aralığı: Kabin eşiğiyle durak eşiği arasındaki yatay mesafe.
33. Faz: Alternatif akım sistemindeki elektriksel faz bileşeni.
34. Faz koruma rölesi: Faz kaybı veya sırası gibi durumları izleyen röle.
35. Fotosel: Işık yardımıyla nesne veya geçiş algılayan sensör.
36. Fren balatası: Frenlemede sürtünmeyi sağlayan aşınabilir parça.
37. Fren bobini: Fren mekanizmasını elektromanyetik olarak kumanda eden bobin.
38. Fren momenti: Frenin dönmeye karşı oluşturduğu tork.
39. Fren testi: Frenin belirlenen koşullardaki işlevinin doğrulanması.
40. Frekans: Periyodik elektriksel değişimin saniyedeki tekrar sayısı.
41. Gergi makarası: Halatın gerekli gerginlikte tutulmasına yardımcı olan makara.
42. Gerilim: İki nokta arasındaki elektriksel potansiyel farkı.
43. Geri besleme: Ölçülen çalışma bilgisinin kontrol sistemine geri iletilmesi.
44. Grup kumanda: Birden fazla asansörün ortak çağrı yönetimiyle çalıştırılması.
45. Güç: Birim zamanda aktarılan veya tüketilen enerji.
46. Haberleşme kartı: Elektronik birimler arasındaki veri iletişimini sağlayan kart.
47. Halat çapı: Halatın dış sınırlarından ölçülen çap değeri.
48. Halat gerginliği: Askı halatında oluşan çekme kuvveti.
49. Halat kasnağı: Halatın yönlendirilmesini veya hareket aktarımını sağlayan döner parça.
50. Halat tutucu: Halatı sabitleyen veya tasarımına göre kavrayan eleman.
51. Hareketli kablo: Kabinle sabit tesisat arasındaki esnek elektrik bağlantısı.
52. Hedef kat seçimi: Yolcunun gideceği katı yolculuktan önce belirtmesi.
53. Hidrolik asansör: Kabini hidrolik silindir yardımıyla hareket ettiren asansör.
54. Hidrolik güç ünitesi: Pompa, motor, tank ve ilgili donanım bütünü.
55. Hidrolik silindir: Sıvı basıncını doğrusal harekete dönüştüren eleman.
56. Hız regülatörü: Aşırı hızı algılayarak güvenlik düzenini tetikleyen cihaz.
57. Işık perdesi: Kapı açıklığını çoklu ışınlarla izleyen algılama sistemi.
58. İç çağrı: Kabin içinden verilen kat seçme komutu.
59. İnterkom: Kabin ile başka bir nokta arasında sesli iletişim cihazı.
60. İvme: Hızın zamana göre değişim miktarı.

Tahrik kasnağı, karşı ağırlık, fren ve acil aydınlatma gibi parçaların teknik karşılıkları, üretici sözlüklerinde de aynı temel işlevler üzerinden açıklanır. KONE Türkiye

K: Kabin, Kapı, Kumanda ve Kuyu

1. Kabin: Yolcuları veya yükü taşıyan hareketli bölüm.
2. Kabin aydınlatması: Kabin içindeki görüşü sağlayan aydınlatma sistemi.
3. Kabin butonyeri: Kat seçimi ve diğer kullanıcı düğmelerini taşıyan panel.
4. Kabin çatısı: Kabinin üst bölümünü oluşturan yapı.
5. Kabin derinliği: Kabinin ön ve arka yüzleri arasındaki iç mesafe.
6. Kabin duvarı: Kabinin yan ve arka sınırlarını oluşturan yüzey.
7. Kabin eşiği: Kabin girişinin altındaki geçiş ve kılavuzlama parçası.
8. Kabin fanı: Kabin içindeki hava hareketine yardımcı olan cihaz.
9. Kabin genişliği: Kabinin yan yüzleri arasındaki iç mesafe.
10. Kabin göstergesi: Kat ve hareket bilgilerini kabin içinde gösteren cihaz.
11. Kabin iskeleti: Kabin gövdesini taşıyan yapısal çerçeve.
12. Kabin kapısı: Kabinle birlikte hareket eden giriş kapısı.
13. Kabin kaplama paneli: Kabin iç yüzeyini oluşturan dekoratif veya koruyucu panel.
14. Kabin korkuluğu: Kabin çatısında düşme riskini azaltan koruyucu yapı.
15. Kabin pateni: Kabinin kılavuz raylar boyunca yönlendirilmesini sağlayan eleman.
16. Kabin tabanı: Yolcu ve yükün üzerinde durduğu bölüm.
17. Kabin yüksekliği: Kabin tabanıyla tavanı arasındaki iç düşey mesafe.
18. Kaçak akım: Normal akım yolu dışına akan elektrik akımı.
19. Kaçak akım koruma düzeni: Kaçak akım koşullarında elektrik beslemesini kesen düzenek.
20. Kapalı çevrim kontrol: Hareketi ölçülen geri bildirimle düzenleyen kontrol yöntemi.
21. Kapı açılma süresi: Kapının kapalı konumdan açık konuma geçiş süresi.
22. Kapı açık kalma süresi: Kapının açık konumda beklediği zaman.
23. Kapı bağlantı mekanizması: Kabin ve durak kapılarının birlikte hareketini sağlayan düzenek.
24. Kapı eşiği kanalı: Kapı kılavuz elemanlarının hareket ettiği eşik oluğu.
25. Kapı kanadı: Kapının hareketli açılıp kapanan paneli.
26. Kapı kapatma kuvveti: Kapının kapanırken uyguladığı kuvvet.
27. Kapı kasası: Kapı takımını çevreleyen sabit taşıyıcı çerçeve.
28. Kapı kilidi: Kapıyı güvenli kapalı durumda tutan kilitleme düzeneği.
29. Kapı kontağı: Kapının belirli durumunu elektriksel olarak bildiren eleman.
30. Kapı motoru: Kapı mekanizmasını hareket ettiren elektrik motoru.
31. Kapı operatörü: Kapıların açılmasını ve kapanmasını sağlayan tahrik takımı.
32. Kapı pateni: Kapı kanadını eşik kanalında yönlendiren parça.
33. Kapı rayı: Kapı kanatlarının hareketini yönlendiren profil.
34. Kapı silindiri: Kapı takımındaki yuvarlanma hareketini sağlayan tekerlek.
35. Kapı sürücüsü: Kapı motorunun hareketini elektronik olarak yöneten cihaz.
36. Kapı tipi: Kapının açılma biçimini ve yapısını tanımlayan sınıflandırma.
37. Karşı ağırlık: Kabini ve yükün belirli bölümünü dengeleyen kütle.
38. Kasnak kanalı: Halatın kasnak üzerinde oturduğu oluk.
39. Kat göstergesi: Asansörün bulunduğu katı gösteren cihaz.
40. Kat seçici: Kabin konumunu kat bilgisiyle ilişkilendiren düzenek.
41. Kat seviyeleme: Kabin eşiğinin durak eşiği seviyesine getirilmesi.
42. Kat yüksekliği: Ardışık iki durak seviyesi arasındaki düşey mesafe.
43. Kılavuz ray: Kabin veya karşı ağırlığın hareket yolunu belirleyen profil.
44. Kilit açılma bölgesi: Kapı kilidinin belirlenen koşullarda açılabildiği kabin konum aralığı.
45. Klemens: Elektrik iletkenlerinin bağlantısında kullanılan terminal elemanı.
46. Kontaktör: Güç devresini elektriksel komutla açıp kapatan anahtarlama elemanı.
47. Kontrol kartı: Asansörün çalışma mantığını yöneten elektronik kart.
48. Kontrol listesi: İncelenecek noktaları sıralayan takip belgesi.
49. Korozyon: Metalin çevresel etkilerle kimyasal veya elektrokimyasal aşınması.
50. Kumanda panosu: Asansörün kontrol ve ilgili güç elemanlarını barındıran pano.
51. Kurtarma talimatı: Yetkili kişilerin tahliye işleminde izleyeceği yazılı prosedür.
52. Kuyu aydınlatması: Kuyu içindeki çalışma alanlarını aydınlatan tesisat.
53. Kuyu dibi: Kuyunun en alt bölümündeki çalışma ve ekipman alanı.
54. Kuyu dibi derinliği: En alt durak seviyesinden kuyu tabanına mesafe.
55. Kuyu dibi durdurma anahtarı: Kuyu dibinden asansör hareketini durdurabilen güvenlik anahtarı.
56. Kuyu genişliği: Kuyunun yan sınırları arasındaki yatay mesafe.
57. Kuyu planı: Kuyu ve ekipman yerleşimini üstten gösteren çizim.
58. Kuyu rölevesi: Mevcut kuyunun ölçülerinin sahada belirlenip kaydedilmesi.
59. Kuyu üst boşluğu: En üst durak seviyesinin üzerindeki kuyu mesafesi.
60. Kuyu yerleşimi: Kabin, karşı ağırlık ve ekipmanın kuyu içindeki düzeni.

L–P: Makine, Ölçüm ve İşletme

1. LED gösterge: Bilgileri ışık yayan diyotlarla gösteren cihaz.
2. Limit anahtarı: Belirli hareket veya konum sınırında kontak değiştiren eleman.
3. Lineer hız: Bir cismin doğrusal hareketindeki hız.
4. Lokal arıza: Belirli bir bileşen veya bölgede oluşan arıza.
5. Makara: Halat veya benzeri elemanı yönlendiren döner parça.
6. Makine dairesi: Asansör tahrik ve ilgili ekipmanına ayrılmış oda.
7. Makine dairesiz asansör: Ayrı makine dairesi gerektirmeyecek şekilde tasarlanan asansör.
8. Makine şasesi: Tahrik makinesini taşıyan yapısal çerçeve.
9. Manometre: Basıncı gösteren ölçü cihazı.
10. Manuel kurtarma: Yetkili kişinin belirlenmiş prosedürle gerçekleştirdiği kurtarma işlemi.
11. Manyetik şalter: Manyetik alanla durum değiştiren anahtarlama elemanı.
12. Merkezden açılan kapı: Kanatları ortadan karşılıklı yönlere açılan kapı.
13. Modernizasyon: Mevcut asansörün bileşen ve işlevlerinin yenilenmesi.
14. Montaj: Asansör parçalarının projeye göre birleştirilip kurulması.
15. Motor gücü: Motorun sağlayabildiği mekanik güç.
16. Motor koruma şalteri: Motoru belirli elektriksel zorlanmalara karşı koruyan cihaz.
17. Motor termistörü: Motor sıcaklığını direnç değişimiyle izleyen algılayıcı.
18. MRL: Makine dairesiz asansör için kullanılan İngilizce kısaltma.
19. Muayene raporu: Kontrol bulgularını ve değerlendirmeyi içeren belge.
20. Nihai sınır anahtarı: Seyir sonundaki ilave sınır güvenliğini sağlayan anahtar.
21. Nominal değer: Bir ekipmanın tanımlanmış referans çalışma değeri.
22. Nötr iletkeni: Elektrik sisteminin nötr noktasına bağlı iletken.
23. Otomatik kapı: Açılıp kapanması motorlu düzenekle gerçekleştirilen kapı.
24. Otomatik seviye düzeltme: Kabinin değişen yükte kat seviyesine yeniden getirilmesi.
25. Ölçüm toleransı: Bir ölçüm veya boyut için kabul edilen sapma.
26. Ön açılma: Kapının, tasarımın izin verdiği koşullarda duruş tamamlanmadan açılmaya başlaması.
27. Önleyici bakım: Arıza oluşma ihtimalini azaltmaya yönelik planlı bakım.
28. Özel servis modu: Asansörü belirli kullanım amacıyla çalıştıran kumanda durumu.
29. Pano havalandırması: Pano içindeki ısının uzaklaştırılmasına yardımcı hava dolaşımı.
30. Panoramik asansör: Kabininden dış çevrenin görülebildiği asansör.
31. Paralel bağlantı: Elektrik elemanlarının aynı iki nokta arasına bağlanması.
32. Paraşüt: Sahada emniyet tertibatı için kullanılan yaygın ad.
33. Paten lastiği: Uygun paten düzeninde temas ve yönlendirme sağlayan aşınabilir parça.
34. Periyodik kontrol: Asansörün belirli aralıklarla muayene kuruluşunca değerlendirilmesi.
35. Piston: Hidrolik silindirde basınç etkisini harekete dönüştüren eleman.
36. Pompa: Hidrolik sıvıya akış sağlayan mekanik cihaz.
37. Pompa debisi: Pompanın birim zamanda aktardığı sıvı miktarı.
38. Pozisyon sensörü: Hareketli elemanın bulunduğu konumu algılayan cihaz.
39. Proje kapasitesi: Tasarımda öngörülen taşıma veya hizmet kapasitesi.
40. PWM: Elektronik güç kontrolünde kullanılan darbe genişlik modülasyonu.

R–T: Raylar, Servis ve Teknik Belgeler

1. Ray bağlantı levhası: Ardışık ray parçalarını birleştiren bağlantı plakası.
2. Ray braketi: Kılavuz rayı kuyu yapısına bağlayan destek.
3. Ray ekseni: Ray yerleşiminin konumlandırılmasında kullanılan referans doğrusu.
4. Ray konsolu: Ray bağlantısındaki taşıyıcı destek elemanı.
5. Ray pabuçları: Rayı bağlantı düzenine sabitleyen sıkıştırma parçaları.
6. Ray yağdanlığı: Uygun ray-paten sistemine yağ sağlayan hazneli eleman.
7. Redüktör: Dönüş hızını azaltıp torku artıran dişli mekanizması.
8. Rejeneratif sürücü: Frenleme enerjisini elektrik besleme sistemine geri aktarabilen sürücü.
9. Regülatör halatı: Hız regülatörüyle güvenlik mekanizması arasında çalışan halat.
10. Regülatör kasnağı: Regülatör halatının üzerinden geçtiği döner parça.
11. Revizyon kumandası: Bakım ve inceleme için kullanılan özel hareket kumandası.
12. Revizyon kutusu: Revizyon kumanda elemanlarını üzerinde bulunduran kutu.
13. Röle: Elektriksel sinyalle kontaklarını değiştiren anahtarlama elemanı.
14. Rulman: Dönen parçalar arasındaki hareketi düşük sürtünmeyle destekleyen yatak.
15. Sabit mıknatıslı motor: Manyetik alanının bir bölümünü kalıcı mıknatıslarla oluşturan motor.
16. Sahanlık: Kat kapısının önündeki erişim ve bekleme alanı.
17. Sapan: Kabini taşıyan metal çerçeve için kullanılan saha terimi.
18. Saptırma kasnağı: Halatın izlediği yönü değiştiren kasnak.
19. Sargı: Motor veya bobindeki yalıtılmış iletken sarım bütünü.
20. Sarsıntı: Hareket sırasında hissedilen ani veya düzensiz titreşim.
21. Senkron motor: Rotoru, döner manyetik alanla senkron hızda çalışan motor.
22. Sensör: Fiziksel durumu algılayıp kullanılabilir sinyale dönüştüren eleman.
23. Seri bağlantı: Elektrik elemanlarının aynı akım yolu üzerinde bağlanması.
24. Servis anahtarı: Belirli servis işlevlerini seçmeye yarayan yetkili kullanım anahtarı.
25. Servis formu: Müdahale, bulgu ve yapılan işlemleri içeren belge.
26. Seyir kablosu: Kabinle birlikte hareket eden esnek bağlantı kablosu.
27. Seyir mesafesi: En alt ve en üst durak arasındaki düşey mesafe.
28. Sıkışma kontağı: Kapıdaki mekanik sıkışmayı algılayan kontak düzeni.
29. Sızdırmazlık elemanı: Hidrolik sıvının istenmeyen geçişini sınırlandıran parça.
30. Son durak: Asansörün hizmet verdiği uç duraklardan biri.
31. Statik yük: Hareketten kaynaklanan ek etkiler olmadan uygulanan yük.
32. Stop butonu: Hareketi durdurmak için kullanılan kumanda düğmesi.
33. Sürtünme tahriki: Halat-kasnak tutunmasıyla hareket aktaran tahrik yöntemi.
34. Şalter: Elektrik devresini açıp kapatan anahtarlama elemanı.
35. Şase: Makine veya ekipmanı taşıyan yapısal temel.
36. Şebeke gerilimi: Elektrik dağıtım sisteminden sağlanan besleme gerilimi.
37. Şöntleme: Bir devre elemanına paralel alternatif akım yolu oluşturulması.
38. Tahrik kasnağı: Motor hareketini halata sürtünmeyle aktaran kasnak.
39. Tahrik makinesi: Kabin hareketi için mekanik güç üreten takım.
40. Tampon: Seyir sonunda hareket enerjisinin etkisini azaltan güvenlik elemanı.
41. Taşıma kapasitesi: Bağlama göre anma yükünü veya trafik taşıma yeteneğini anlatan ifade.
42. Teknik dosya: Tasarım, uygunluk ve ekipman belgelerini içeren dosya.
43. Teleskopik kapı: Kanatları aynı yöne, farklı hareketlerle toplanan kapı.
44. Termik koruma: Aşırı ısınmaya karşı devreyi koruyan düzen.
45. Titreşim: Bir elemanın denge konumu çevresindeki salınımı.
46. Toplama kumanda: Çağrıları hareket yönüne göre sırayla karşılayan kumanda.
47. Topraklama: Elektrik güvenliği amacıyla yapılan koruyucu toprak bağlantısı.
48. Tork: Bir kuvvetin döndürme etkisi.
49. Trafik hesabı: Binanın asansör taşıma ihtiyacını değerlendiren mühendislik hesabı.
50. TS EN 81-20: İnsan ve yük asansörlerinin yapım ve kurulum güvenliğini ele alan standart.

TS EN 81-20 ile TS EN 81-50 farklı kapsamları ele alır: ilki asansörün yapım ve kurulum güvenliğine, ikincisi bileşenlerin tasarım, hesap ve deneylerine odaklanır. AYSAD

U–Z: Uygunluk, Yük ve Yardımcı Kavramlar

1. UCM: İstem dışı kabin hareketini ifade eden İngilizce kısaltma.
2. UPS: Kesintisiz güç kaynağı için kullanılan İngilizce kısaltma.
3. Uygunluk değerlendirmesi: İlgili gerekliliklerin karşılandığını doğrulama süreci.
4. Uygunluk beyanı: İlgili mevzuata uygunluğun sorumlu tarafça yazılı beyanı.
5. Uzaktan izleme: Asansör çalışma verilerinin uzak bağlantıyla takip edilmesi.
6. Üst durak: Asansörün hizmet verdiği en yüksek durak.
7. Üst sınır anahtarı: Üst seyir sınırında konum bilgisi veya durdurma sağlayan anahtar.
8. Üstten tahrik: Tahrik makinesinin kuyu üst bölgesinde konumlandırıldığı düzen.
9. Üç fazlı motor: Üç fazlı alternatif akımla çalışan motor.
10. Valf: Hidrolik sıvının akışını veya basıncını yöneten eleman.
11. Valf bloğu: Birden fazla hidrolik valfi birleştiren takım.
12. Varış göstergesi: Asansörün gelişini veya hareket yönünü bildiren gösterge.
13. VVVF: Değişken gerilim ve değişken frekansla motor kontrolü.
14. Yağ deposu: Hidrolik sıvının toplandığı ve depolandığı hazne.
15. Yağ filtresi: Hidrolik sıvıdaki kirleticileri tutan eleman.
16. Yağ kaçağı: Yağın tasarlanmış kapalı devre dışına sızması.
17. Yağ seviyesi: Depodaki veya mekanizmadaki mevcut yağ yüksekliği.
18. Yağ soğutucu: Hidrolik yağın sıcaklığını düşüren ısı değiştirici.
19. Yağ viskozitesi: Yağın akmaya karşı gösterdiği iç direnç.
20. Yağlama: Hareketli temas yüzeylerine uygun yağlayıcı uygulanması.
21. Yalıtım direnci: Elektrik yalıtımının akım geçişine karşı gösterdiği direnç.
22. Yangın geri çağırma: Yangın sinyalinde asansörü belirlenmiş işletim düzenine geçiren işlev.
23. Yarı otomatik kapı: Genellikle elle açılan, kapatıcıyla kapanan durak kapısı.
24. Yavaşlama mesafesi: Kabinin hız düşürürken katettiği mesafe.
25. Yavaşlama şalteri: Belirli konumda yavaşlama bilgisi sağlayan anahtar.
26. Yedek parça: Arızalı veya aşınmış bileşenin yerine kullanılan parça.
27. Yeniden seviyeleme: Yük değişimi gibi etkilerden sonra kat seviyesinin düzeltilmesi.
28. Yerleşim projesi: Asansör bileşenlerinin yapı içindeki konumlarını gösteren proje.
29. Yetkili servis: İlgili koşullar kapsamında bakım ve servis hizmeti veren kuruluş.
30. Yolcu asansörü: Esas kullanım amacı insan taşımak olan asansör.
31. Yön oku: Asansörün hareket veya hizmet yönünü gösteren işaret.
32. Yük asansörü: Yük taşımaya yönelik kullanım için tasarlanan asansör.
33. Yük ölçüm sistemi: Kabindeki yükü ölçen veya değerlendiren sistem.
34. Yük testi: Asansör davranışının belirlenmiş test yüküyle incelenmesi.
35. Yüksek hızlı asansör: Yüksek seyir hızları için tasarlanmış asansör.
36. Zaman rölesi: Belirlenen zaman koşuluyla kontak değiştiren röle.
37. Zemin kat: Binanın kat tanımlamasında referans alınan giriş katı.
38. Zincir tahriki: Hareketin zincir ve dişlilerle aktarıldığı düzen.
39. Zıt yön çağrısı: Kabinin mevcut hareket yönünün tersindeki hizmet talebi.
40. Zonlama: Katların asansör hizmet bölgelerine ayrılması.

Sık Karıştırılan Terimler

Sahada bazı terimler birbirinin yerine kullanılır; bazıları ise farklı işlem ve parçaları anlatır. Teklif veya servis raporunu değerlendirirken aşağıdaki ayrımlara dikkat edin.

Pratik kullanım: Servis raporunda yalnızca “kapı arızası” yazılması yerine kapı tipi, arızalı bileşen ve gözlenen belirti belirtilmelidir. Asansorex gibi bir bakım takip yazılımında bu açıklamaları aynı terminolojiyle kaydetmek, sonraki müdahalede geçmişin anlaşılmasını kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Paraşüt ile emniyet tertibatı aynı şey mi?

“Paraşüt”, sahada emniyet tertibatı için kullanılan yaygın isimdir. Teknik raporda parçanın tam adının ve varsa modelinin yazılması daha açıklayıcıdır.

Bakım yapıldıysa periyodik kontrol de yapılmış olur mu?

Hayır. Bakım ile periyodik kontrol farklı süreçlerdir. Bakım formu, muayene kuruluşunun düzenlediği periyodik kontrol raporunun yerine geçmez.

Her asansörde sözlükteki bütün parçalar bulunur mu?

Hayır. Elektrikli ve hidrolik sistemler, kapı tipleri ve kumanda düzenleri farklı bileşenler kullanır. Örneğin hidrolik pompa her asansörde bulunmaz.

Seyir kablosu ile hareketli kablo farklı mı?

Asansör bağlamında çoğunlukla aynı kabloyu anlatırlar. Sipariş verirken damar sayısı, kesit, haberleşme özellikleri ve üretici tanımı ayrıca belirtilmelidir.

Bu sözlük parça siparişi vermek için yeterli mi?

Tek başına yeterli değildir. Parçanın adıyla birlikte marka, model, teknik değerler ve uyumluluk bilgileri doğrulanmalıdır. Aynı adla anılan parçalar birbirinin yerine kullanılamayabilir.

Özet

Bu asansör terimleri sözlüğü, teknik görüşmeleri ve servis belgelerini anlamak için 300 kavramı kısa açıklamalarla bir araya getirir. Terimi doğru kullanmak; arızanın açık tarif edilmesini, teklif kapsamının anlaşılmasını ve bakım geçmişinin tutarlı kaydedilmesini sağlar. Firma içinde ortak terimlerle hazırlanmış raporları Asansorex üzerinden takip etmek de saha ile ofis arasındaki bilgi aktarımını kolaylaştırır.