Asansör Test Raporu Nasıl Hazırlanır?

İÇERİK (MARKDOWN)

Asansör test raporu, yapılan kontrolün yalnızca “tamamlandı” şeklinde işaretlenmesinden çok daha fazlasıdır. Hangi asansörün, hangi şartlarda, kim tarafından, hangi cihazlarla test edildiğini ve hangi sonuçların elde edildiğini gösteren teknik bir kanıttır. Doğru hazırlanmış bir rapor; bakım firmasını, teknisyeni ve bina yöneticisini belirsizlikten korur. Ayrıca arıza tekrarlarının analiz edilmesini, revizyon sonrasında yapılan işin doğrulanmasını ve periyodik kontrol öncesinde eksiklerin görülmesini kolaylaştırır.

Bu rehberde bir asansör test raporunun nasıl hazırlanması gerektiğini, raporda bulunması gereken bölümleri, test sonuçlarının nasıl yazılacağını, uygunsuzlukların nasıl sınıflandırılacağını ve dijital arşivlemenin neden önemli olduğunu adım adım ele alacağız.

Asansör Test Raporu Nedir?

Asansör test raporu; bakım, onarım, modernizasyon, parça değişimi, arıza giderme veya devreye alma işlemlerinden sonra yapılan teknik kontrollerin kayıt altına alındığı belgedir. Raporda yalnızca testin sonucu değil, test yöntemi, kullanılan ölçüm cihazı, ölçülen değer, kabul kriteri ve varsa uygunsuzluk da bulunmalıdır.

Burada önemli bir ayrım vardır: Bakım firmasının hazırladığı test raporu, A tipi muayene kuruluşunun düzenlediği resmî periyodik kontrol raporunun yerine geçmez. Türkiye’de asansörlerin periyodik kontrollerinin yılda en az bir defa, Bakanlık tarafından yetkilendirilen ve ilgili idareyle protokol yapan A tipi muayene kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesi gerekir. ([sanayi.gov.tr][1])

Bakım firmasının test raporu ise şu amaçlarla hazırlanabilir:

• Aylık bakım sonrasında belirli güvenlik fonksiyonlarını doğrulamak
• Büyük bir arıza giderildikten sonra sistemi yeniden devreye almak
• Fren, hız regülatörü, kapı kilidi veya kumanda panosu değişimini test etmek
• Modernizasyon veya kapsamlı revizyon çalışmasını belgelemek
• Periyodik kontrol öncesinde ön inceleme yapmak
• Kullanıcı şikâyetinin teknik nedenini doğrulamak
• Tekrarlayan arızalar için ölçülebilir veri oluşturmak
• Bina yönetimine yapılan işlemi açıklamak

Test raporu, teknisyenin “çalışıyor” beyanını ölçülebilir ve izlenebilir teknik kayda dönüştürmelidir.

Teste Başlamadan Önce Yapılması Gerekenler

Asansör testleri başlamadan önce güvenli çalışma şartları oluşturulmalıdır. Özellikle fren, hız regülatörü, paraşüt sistemi, kapı kilit devresi ve tampon gibi güvenlik aksamlarında yapılacak testler sıradan bir fonksiyon kontrolü gibi değerlendirilmemelidir.

Testin kapsamını belirleyin

Öncelikle testin neden yapıldığı açıkça yazılmalıdır. “Genel kontrol” gibi belirsiz ifadeler yerine somut bir kapsam kullanılmalıdır.

Örnekler:

• Motor freni değişimi sonrası tutma testi
• Kabin kapısı operatörü değişimi sonrası fonksiyon testi
• Periyodik kontrol öncesi güvenlik devresi kontrolü
• Sık kat seviye hatası şikâyeti üzerine seviyeleme testi
• Hidrolik valf revizyonu sonrası basınç ve kaçak kontrolü

Test kapsamı net değilse gereksiz testler yapılabilir veya kritik bir kontrol unutulabilir.

Asansörü doğru şekilde tanımlayın

Aynı binada birden fazla asansör bulunabileceği için yalnızca bina adı yeterli değildir. Asansörün kimlik bilgileri eksiksiz kaydedilmelidir.

Raporda en az şu bilgiler bulunmalıdır:

• Bina veya tesis adı
• Açık adres
• Asansör kimlik numarası
• Tescil veya kayıt bilgisi
• Asansörün kullanım amacı
• Taşıma kapasitesi
• Durak sayısı
• Beyan hızı
• Tahrik sistemi
• Kumanda sistemi
• Bakım firması
• Test tarihi ve başlangıç saati
• Testi yapan personel

Çalışma alanını güvenli hâle getirin

Test sırasında asansörün kullanıcılar tarafından çağrılmaması gerekir. Gerekli durumlarda katlara bilgilendirme levhası yerleştirilmeli, enerji kesme ve yeniden enerjilendirme işlemleri kontrol altında yapılmalıdır.

Riskli testlerde şu önlemler uygulanmalıdır:

1. Asansörü servis dışı bırakın.
2. Kullanıcı erişimini engelleyin.
3. Enerji kesme ve kilitleme prosedürünü uygulayın.
4. Teknisyenler arasında iletişim yöntemini belirleyin.
5. Kuyu, kabin üstü ve makine dairesi erişimlerini kontrol edin.
6. Kurtarma prosedürünü hazır bulundurun.
7. Testin gerektirdiği kişisel koruyucu donanımları kullanın.
8. Yüksek riskli işlemleri mümkünse tek personelle gerçekleştirmeyin.

Asansör Test Raporunda Bulunması Gereken Bölümler

Raporun düzenli bir şablona sahip olması hem teknisyenin işini kolaylaştırır hem de geçmiş kayıtların karşılaştırılmasını sağlar. Her teknisyenin farklı bir rapor yazması, firma genelinde veri bütünlüğünü bozar.

Aşağıdaki tablo temel rapor bölümlerini göstermektedir:

Rapor bölümü	Kaydedilecek bilgiler	Neden önemlidir?
Asansör kimliği	Adres, kimlik numarası, kapasite, hız, durak sayısı	Testin doğru asansöre ait olduğunu gösterir
Test nedeni	Arıza, revizyon, bakım, şikâyet veya devreye alma	Test kapsamını açıklar
Test şartları	Yüklü veya yüksüz durum, enerji bilgisi, çalışma modu	Sonucun hangi koşulda alındığını gösterir
Ölçüm cihazları	Cihaz adı, seri numarası, kalibrasyon bilgisi	Ölçümün güvenilirliğini destekler
Test maddeleri	Test edilen parçalar ve fonksiyonlar	Atlanan kontrol noktalarını önler
Ölçüm sonuçları	Gerçek ölçüm, kabul kriteri ve sonuç	Teknik değerlendirme yapılmasını sağlar
Uygunsuzluklar	Konum, parça, risk ve önerilen işlem	Onarım planını oluşturur
Kanıtlar	Fotoğraf, video veya cihaz ekran görüntüsü	Sonucun doğrulanmasını kolaylaştırır
İmzalar	Test personeli ve ilgili yetkililer	Sorumluluk ve teslim kaydı oluşturur

Raporda boş bırakılan alanlar yanlış anlaşılmaya neden olabilir. Bir test yapılamadıysa alan boş bırakılmamalı, “Test edilemedi” seçeneği işaretlenerek nedeni yazılmalıdır.

Örneğin:

Hız regülatörü testi gerçekleştirilemedi. Test düzeneği erişime uygun olmadığı için yeniden planlanacaktır.

Hangi Asansör Testleri Rapora Yazılmalıdır?

Test listesi asansörün tahrik tipine, kullanım amacına, yaşına, teknik dosyasına ve yapılan işleme göre değişir. Yeni veya kapsamlı şekilde modernize edilen bir asansörde uygulanacak testlerle aylık bakım sonrasında yapılacak fonksiyon kontrolleri aynı kapsamda değildir.

Asansörün uygunluk değerlendirme sürecinde teknik dosya önemli bir belgedir. TSE’nin 2014/33/AB kapsamındaki uygunluk değerlendirme işlemlerinde de asansör teknik dosyası başvuru belgeleri arasında yer almaktadır. ([Türkiye Seyahat Edenler Derneği][2])

Görsel ve mekanik kontroller

İlk aşamada parçaların fiziksel durumu kontrol edilmelidir:

• Halat, kayış veya askı elemanlarının görünümü
• Kasnak ve makara yüzeyleri
• Fren balataları ve bağlantıları
• Kapı kilitleri
• Kabin üstü ekipmanları
• Kuyu dibi ekipmanları
• Tamponlar
• Kılavuz ray bağlantıları
• Elektrik kabloları ve terminaller
• Yağ kaçağı veya gevşek bağlantılar
• Koruyucu kapaklar
• Uyarı ve bilgilendirme levhaları

“Normal” ifadesi yerine gözlemin niteliği belirtilmelidir.

Zayıf kayıt:

Halatlar kontrol edildi.

Daha doğru kayıt:

Askı halatlarında gözle görülür tel kopması tespit edilmedi. Halat gerginlikleri arasında fark gözlendiği için gerginlik ölçümü önerildi.

Elektriksel güvenlik testleri

Elektriksel testler, uygun ölçüm cihazları ve güvenli çalışma yöntemiyle gerçekleştirilmelidir. Raporda kullanılan cihaz ve gerçek ölçüm sonucu yazılmalıdır.

Kontrol edilebilecek başlıca noktalar şunlardır:

• Koruma devresinin sürekliliği
• Topraklama bağlantıları
• Yalıtım direnci
• Faz sırası ve besleme durumu
• Kontaktör ve rölelerin çalışması
• Acil aydınlatma
• Alarm sistemi
• Kurtarma aküsü
• Kabin üstü revizyon kumandası
• Kuyu dibi durdurma anahtarı
• Son kat kesicileri
• Kapı kilit güvenlik devresi

Ölçüm alanı şu şekilde düzenlenebilir:

Ölçülen değer: ____

Kabul kriteri: Teknik dosya/uygulanan standart/üretici talimatı

Sonuç: Uygun – Uygun Değil – Test Edilemedi

Kapı ve kilit testleri

Kapı arızaları, asansör işletmelerinde en sık karşılaşılan sorunlar arasındadır. Bu nedenle kapı testleri yalnızca kapının açılıp kapanmasına bakılarak tamamlanmamalıdır.

Kontrol edilmesi gereken noktalar:

• Kat kapısı kilidinin mekanik çalışması
• Kilit kontaklarının güvenlik devresini kesmesi
• Kabin kapısı kontağı
• Fotosel veya ışık perdesi
• Kapının engelle karşılaştığında yeniden açılması
• Kapı açma ve kapama süresi
• Kapı kanatlarında sürtme veya darbe
• Eşiklerde kir ve yabancı madde
• Kat kapılarının kendiliğinden kapanması
• Kapı operatörünün ses ve titreşim durumu

Örneğin uygunsuzluk şöyle yazılabilir:

Üçüncü kat kapısında kilit dili tam oturmadan kilit kontağının kapandığı gözlendi. Asansör servis dışı bırakıldı ve kilit ayarı yapılmadan kullanıma açılmaması bildirildi.

Bu ifade; yer, arıza, risk ve alınan önlemi aynı anda açıklar.

Hareket, seviyeleme ve sürüş testleri

Asansörün farklı yönlerde ve farklı yük şartlarında çalışması gözlemlenmelidir. Rapora yalnızca “seyir iyi” yazmak yeterli değildir.

Şu kontroller yapılabilir:

• Yukarı ve aşağı yön hareketi
• Kabinin kat seviyesinde durması
• Kalkış ve duruş konforu
• Anormal ses ve titreşim
• Beyan hızının doğrulanması
• Kat geçişleri
• Yön değiştirme davranışı
• Revizyon hızında çalışma
• Son kat yaklaşma ve durma
• Kabin ve karşı ağırlık hareket alanı

Seviyeleme sorunu varsa hangi katta, hangi yönde ve yaklaşık ne kadar fark oluştuğu yazılmalıdır.

Güvenlik aksamı testleri

Hız regülatörü, paraşüt tertibatı, fren sistemi, kontrolsüz kabin hareketine karşı koruma, tamponlar ve terminal durdurma elemanları gibi sistemler asansör güvenliğinin temelini oluşturur.

Bu testler:

• Yetkin personel tarafından yapılmalı
• Üretici talimatları dikkate alınmalı
• Uygulanan standarda uygun yöntem seçilmeli
• Test öncesinde risk değerlendirmesi yapılmalı
• Sonuçlar ölçülebilir şekilde raporlanmalı
• Test sonrasında sistemin normal çalışma durumu yeniden doğrulanmalıdır

TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 kapsamında değerlendirilen testlerde, yalnızca parçanın çalışması değil, test yöntemi ve doğrulama süreci de önem taşır. Test şartları asansörün teknik özelliklerine göre değişebileceği için rapora gelişigüzel sabit sınırlar yazılmamalıdır.

Hidrolik asansör testleri

Hidrolik sistemlerde ayrıca şu noktalar kontrol edilmelidir:

• Sistem basıncı
• Yağ seviyesi ve yağın görünümü
• Hortum ve bağlantılarda kaçak
• Silindir bölgesinde sızıntı
• Valf bloğunun çalışması
• Manuel indirme sistemi
• Boru kırılma valfi
• Kabinin bekleme sırasında aşağı kayması
• Yağ sıcaklığı
• Pompa ve motor sesi

Basınç ölçümü yapılmışsa kullanılan manometrenin bilgisi ve test şartı rapora eklenmelidir.

Asansör Test Raporu Adım Adım Nasıl Hazırlanır?

Eksiksiz bir rapor hazırlamak için aşağıdaki sıra kullanılabilir.

1. Rapor numarası oluşturun

Her rapor benzersiz bir numaraya sahip olmalıdır. Örneğin:

ATR-2026-00458

Numaralandırma sistemi; yıl, rapor türü ve sıra numarası içerebilir.

2. Asansör ve bina bilgilerini girin

Kimlik numarası, adres, kapasite, durak sayısı ve tahrik tipi gibi temel bilgiler kayıt altına alınmalıdır. Önceki raporlardan bilgi kopyalanıyorsa asansörde değişiklik yapılıp yapılmadığı kontrol edilmelidir.

3. Test nedenini ve kapsamını yazın

Testin hangi işlem sonrasında yapıldığını belirtin. Parça değişmişse eski ve yeni parçanın bilgileri de rapora eklenebilir.

4. Test cihazlarını kaydedin

Multimetre, yalıtım ölçer, pens ampermetre, takometre, kuvvet ölçer veya manometre kullanılmışsa cihazların ayırt edici bilgileri yazılmalıdır.

5. Test şartlarını açıklayın

Asansörün yüklü veya yüksüz olması, çalışma modu, test yönü ve enerji şartları sonuçların yorumlanması açısından önemlidir.

6. Ölçülen değerleri doğrudan yazın

“Sorun yok” yerine gerçek ölçüm kaydedilmelidir. Değerin karşısında kabul kriteri ve değerlendirme sonucu bulunmalıdır.

7. Uygunsuzlukları açık şekilde tanımlayın

Her uygunsuzluk şu dört soruya cevap vermelidir:

• Nerede?
• Hangi parçada?
• Sorun nedir?
• Hangi işlem yapılmalıdır?

8. Fotoğraf ve kanıt ekleyin

Özellikle çatlak, aşınma, kaçak, gevşek bağlantı, yanmış terminal veya kilit problemi gibi fiziksel bulgular fotoğraflanmalıdır.

9. Sonuç bölümünü tamamlayın

Testin genel sonucu açıkça belirtilmelidir:

• Uygun: Belirlenen testler başarıyla tamamlandı.
• Uygun Değil: Güvenli işletmeyi etkileyen uygunsuzluk tespit edildi.
• Test Edilemedi: Teknik veya fiziksel nedenle test tamamlanamadı.

Bu ifadeler bakım firmasının teknik değerlendirmesidir; A tipi muayene kuruluşunun resmî yeşil, mavi, sarı veya kırmızı etiket sınıflandırmasıyla karıştırılmamalıdır.

10. İmza ve teslim kaydı oluşturun

Raporu hazırlayan teknisyen, kontrol eden teknik sorumlu ve gerektiğinde bina sorumlusu kayıt altına alınmalıdır. Bina sorumlusunun imzası teknik uygunluk onayı değil, raporun kendisine iletildiğini gösteren teslim kaydı olarak düzenlenebilir.

Test Raporunda Yapılan Yaygın Hatalar

En sık karşılaşılan hata, raporun bakım formunun kopyası gibi hazırlanmasıdır. Bakım formu yapılan işleri gösterirken test raporu yapılan doğrulamaları ve sonuçları göstermelidir.

Kaçınılması gereken başlıca hatalar şunlardır:

• Asansör kimlik numarasını yazmamak
• Test nedenini belirtmemek
• Ölçülen değer yerine “normal” yazmak
• Kullanılan cihazı kaydetmemek
• Uygunsuzluğun bulunduğu katı veya parçayı belirtmemek
• Fotoğraf ekleyip açıklama yazmamak
• Yapılamayan testi boş bırakmak
• Test tarihini ve saatini kaydetmemek
• Revizyon sonrasında yeniden test yapmamak
• Resmî periyodik kontrol raporuyla firma içi test raporunu karıştırmak
• Yetkinlik gerektiren testleri kontrolsüz şekilde yapmak
• Raporu yalnızca teknisyenin telefonunda veya mesajlaşma uygulamasında saklamak

Ayrıca rapora “asansör tamamen güvenlidir” gibi kapsamı belirsiz ve mutlak ifadeler yazılmamalıdır. Rapor, yalnızca gerçekleştirilen testlerin sonuçlarını belgelemelidir.

Test Raporlarının Dijital Olarak Saklanması

Kâğıt raporlar zamanla kaybolabilir, okunamaz hâle gelebilir veya doğru asansör dosyasına yerleştirilmeyebilir. Dijital raporlama ise geçmiş testlerin bina, asansör, tarih, teknisyen ve arıza türüne göre aranmasını sağlar.

Dijital kayıtta şu unsurlar birlikte saklanmalıdır:

• Test formu
• Ölçüm değerleri
• Fotoğraflar
• Kullanılan cihaz bilgileri
• Teknisyen imzası
• Bina sorumlusuna iletim kaydı
• Uygunsuzluk için açılan iş emri
• Onarım sonrası tekrar test sonucu

Bu kayıtları Asansorex gibi bir asansör bakım takip yazılımıyla tutmak, her asansörün test geçmişine tek noktadan ulaşmayı kolaylaştırır. Uygunsuzluk tespit edildiğinde iş emri açılması, fotoğraf eklenmesi ve onarım sonrası ikinci testin aynı kayıt üzerinden izlenmesi de raporun yalnızca arşivde kalan bir belge olmasını önler.

2026 itibarıyla periyodik kontrol süreçlerinin temel çerçevesi Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği ve son değişiklikleri kapsamında yürütülmektedir. Yönetmelikte 5 Ağustos 2025 tarihinde de değişiklik yapılmıştır; bu nedenle kullanılan rapor şablonları ve prosedürler güncel mevzuat doğrultusunda belirli aralıklarla gözden geçirilmelidir. ([Türkiye Belediyeler Birliği][3])

Sıkça Sorulan Sorular

Asansör test raporunu kim hazırlayabilir?

Rapor, yapılacak test konusunda eğitimli ve yetkin teknik personel tarafından hazırlanmalıdır. Fren, hız regülatörü, paraşüt tertibatı ve diğer güvenlik aksamı testlerinde işlemin niteliğine uygun yetkinlik ve güvenli çalışma prosedürü aranmalıdır.

Test raporu periyodik kontrol raporu yerine geçer mi?

Hayır. Bakım firmasının hazırladığı test raporu, A tipi muayene kuruluşunun düzenlediği resmî periyodik kontrol raporunun yerine geçmez. Test raporu bakım, onarım ve teknik doğrulama faaliyetlerini belgeleyen destekleyici bir kayıttır.

Her aylık bakımda kapsamlı yük testi yapılmalı mı?

Hayır. Test kapsamı bakım planına, asansörün teknik özelliklerine, yapılan işleme, üretici talimatına ve uygulanabilir standartlara göre belirlenmelidir. Kapsamlı yük veya güvenlik testlerinin gereksiz ve kontrolsüz şekilde tekrarlanması doğru değildir.

Raporda ölçüm cihazının seri numarası bulunmalı mı?

Ölçümün izlenebilirliği açısından cihazın adı, modeli veya seri numarası ve gerektiğinde kalibrasyon bilgisi kaydedilmelidir. Böylece sonucun hangi cihazla alındığı daha sonra doğrulanabilir.

Test yapılamadıysa rapor nasıl kapatılmalıdır?

İlgili test “Test Edilemedi” olarak işaretlenmeli ve nedeni açıklanmalıdır. Testin tamamlanması için yeni tarih veya gerekli hazırlık da rapora eklenmelidir. Alanın boş bırakılması, testin unutulduğu izlenimini oluşturur.

Bina yöneticisi test raporunu imzalamalı mı?

Bina yöneticisinin imzası, raporun teslim edildiğini ve kendisine bilgi verildiğini gösterebilir. Ancak bu imza, teknik testin doğruluğunu onayladığı anlamına gelmemelidir. İmza bölümünün açıklaması buna göre hazırlanmalıdır.

Özet

Doğru hazırlanmış bir asansör test raporu; asansörün kimlik bilgilerini, testin nedenini, çalışma şartlarını, kullanılan ölçüm cihazlarını, gerçek ölçüm sonuçlarını, uygunsuzlukları ve imzaları bir araya getirir. “Kontrol edildi” veya “sorun yok” gibi genel ifadeler yerine ölçülebilir ve doğrulanabilir kayıtlar kullanılmalıdır.

Bakım firmaları standart bir test formu oluşturarak tüm teknisyenlerin aynı yöntemi kullanmasını sağlamalıdır. Bina yöneticileri ise kendilerine iletilen raporda asansör kimlik numarasını, test sonucunu, tespit edilen riskleri ve önerilen işlemleri kontrol etmelidir. Dijital test kayıtları sayesinde geçmiş işlemler saniyeler içinde görüntülenebilir, tekrarlayan arızalar karşılaştırılabilir ve periyodik kontrol hazırlıkları daha düzenli yürütülebilir.