Garanti Kapsamı: Parçayı Kim Öder?

İÇERİK (MARKDOWN)

Asansörde kontaktör, kapı kartı, fotosel, sürücü, buton, enkoder veya başka bir bileşen arızalandığında ilk soru çoğu zaman aynıdır: “Bu parçanın parasını kim ödeyecek?” Ancak doğru cevap yalnızca parçanın ne zaman değiştirildiğine bakılarak verilemez. Asansörün genel garanti durumu, parçanın değişim tarihi, arızanın nedeni, bakım sözleşmesinin kapsamı ve parçayı sağlayan taraf birlikte değerlendirilmelidir. Bu rehberde bakım firması, teknisyen ve bina yöneticisi açısından garanti sorumluluğunu somut senaryolarla ele alacağız.

Asansörde Garanti Kapsamı Nasıl Belirlenir?

Asansör sektöründe en sık yapılan hatalardan biri, bakım hizmeti ile garanti hizmetini aynı şeymiş gibi değerlendirmektir. Oysa aylık bakım sözleşmesi, yeni asansör garantisi ve sonradan değiştirilen parçanın garantisi birbirinden farklı konulardır.

Güncel Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamında piyasaya arz edilen bir asansör en az üç yıl garanti edilir. Garanti süresi devam ederken asansörü piyasaya arz eden firma veya onun yetkili servisi tarafından değiştirilen aksam ve parçalar da değişim tarihinden itibaren en az iki yıl garanti edilir. Asansörün genel garanti süresi bittikten sonra değiştirilen bir parça için de parçayı sağlayan iktisadi işletmecinin en az iki yıllık garanti sorumluluğu düzenlenmiştir. Yönetmelik ayrıca garanti belgesinde belirtilen azami tamir süresinin on beş günü geçemeyeceğini ve asansörün tamirde kaldığı sürenin garanti süresine ekleneceğini belirtir.

Bu nedenle “Asansör on yıllık, artık hiçbir parçasının garantisi olamaz” yaklaşımı doğru değildir. Örneğin on yıllık bir asansöre sekiz ay önce yeni bir kapı kontrol kartı takılmışsa, asansörün kendisi garanti dışında olsa bile değiştirilen parçanın garanti durumu ayrıca incelenmelidir.

Garanti değerlendirmesinde şu belgeler önemlidir:

• Parçanın değiştirildiği tarih
• Parçanın marka, model ve mümkünse seri numarası
• Parçayı sağlayan firma bilgisi
• Fatura veya satış kaydı
• Garanti belgesi
• Arıza müdahale formu
• Önceki bakım kayıtları
• Arızanın teknik nedenini gösteren servis tespiti

Kayıt yoksa taraflar arasında “Bu kart geçen yıl değişmişti”, “Hayır, üç yıl önce takılmıştı” gibi sonuçsuz tartışmalar başlayabilir. Bu yüzden parça değişimlerinin tarih, asansör ve müşteri bazında kaydedilmesi önemlidir.

Hangi Durumda Parçayı Kim Öder?

Parça maliyetinin kime ait olduğunu belirlemek için önce arızanın hangi senaryoya girdiği anlaşılmalıdır. Her arıza otomatik olarak garanti kapsamına girmediği gibi her parça değişiminin bedeli de otomatik olarak bina yönetimine yüklenemez.

Durum	Genel uygulamada maliyet	Kontrol edilmesi gereken
Yeni asansör garanti süresinde, garantiye uygun arıza	Garanti sorumlusu taraf	Garanti belgesi ve arıza nedeni
Daha önce değiştirilen parça kendi garanti süresinde	Parçayı sağlayan garanti sorumlusu	Değişim tarihi ve garanti kaydı
Parça garanti dışında, normal ömrünü tamamlamış	Bina yönetimi veya sözleşmedeki taraf	Bakım sözleşmesi kapsamı
Harici etken veya yanlış kullanım şüphesi	Teknik tespite göre belirlenir	Arıza nedeni ve servis raporu
Bakım sırasında yapılan hatadan doğan hasar	Kusur ve sorumluluk tespitine göre	Bakım kayıtları ve olay tespiti
Sözleşmede parça dâhil paket bulunması	Sözleşme hükümlerine göre	Hariç tutulan parçalar ve limitler

Burada özellikle dikkat edilmesi gereken konu, “parça dâhil bakım” ifadesinin açık biçimde tanımlanmasıdır. Örneğin sözleşmede sadece sigorta, ampul, buton kontağı gibi belirli küçük sarf ve bileşenler kapsama alınmış olabilir. Böyle bir sözleşmenin sürücü, ana kart, motor veya komple kapı operatörünü de ücretsiz kapsadığı varsayılamaz.

Bakım firması teklifinde belirsiz ifadeler kullanmamalıdır. “Gerekli parçalar dâhildir” gibi geniş bir cümle yerine şu yaklaşım daha sağlıklıdır:

Bakım ücretine dâhil parça ve sarf malzemeleri açıkça listelenmeli; kapsam dışı ana ekipmanlar ayrıca belirtilmelidir.

Bu açıklık hem firmanın kârlılığını korur hem de bina yöneticisinin beklenmedik faturalarla karşılaşmasını önler.

Bakım Sözleşmesi Her Parça Değişimini Karşılar mı?

Hayır. Aylık bakım hizmetinin kapsamı ile ücretli modernizasyon veya büyük ekipman değişimleri aynı değildir.

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğinde bakım; yağlama ve temizleme, kontroller, kurtarma çalışmaları, ayarlar ile kullanıma veya yıpranmaya bağlı bazı bileşen onarım ve değişimlerini kapsar. Buna karşılık tahrik ünitesi, askı sistemi, taşıyıcı veya kabin, durak kapısı, güvenlik aksamları ve kumanda sisteminde yapılan bazı değişiklikler bakım kapsamı dışında değerlendirilir. Yönetmelik ayrıca bakım işlemlerinin kayıt altına alınmasını ve bakım föyünün bir nüshasının bina sorumlusuna teslim edilmesini öngörür.

Ancak ticari açıdan önemli bir ayrım vardır: Yönetmeliğin teknik olarak “bakım” başlığı altında değerlendirdiği işlemler ile bakım sözleşmesinin ücretlendirme modeli aynı konu değildir. Firma ile bina yönetimi arasında hangi malzeme ve işçiliklerin sabit aylık ücrete dâhil olduğu sözleşmede netleştirilmelidir.

Örneğin üç farklı sözleşme modeli düşünülebilir:

Sadece İşçilik Ağırlıklı Bakım

Aylık periyodik bakım, kontrol, yağlama ve ayar işlemleri ücret içindedir. Arızalı yedek parçalar ayrıca teklif edilir.

Sınırlı Parça Dâhil Bakım

Belirli küçük parçalar ve sarf malzemeleri sabit ücrete dâhildir. Büyük elektronik ve mekanik bileşenler ayrıca fiyatlandırılır.

Geniş Kapsamlı Bakım

Sözleşmede açıkça tanımlanan çok daha geniş bir parça grubu sabit ücret içinde olabilir. Bu modelde bile istisnaların, limitlerin ve kapsam dışı durumların yazılı olması gerekir.

Bakım firması açısından en riskli model, kapsamı tanımlanmamış sözlü taahhüttür. Bina yöneticisi açısından en riskli model ise düşük aylık ücret nedeniyle imzalanan ancak her arızada ilave maliyet çıkaran belirsiz sözleşmedir.

Garanti Talebinde Arıza Nedeni Neden Önemlidir?

Bir parçanın garanti süresi içinde olması, meydana gelen her türlü hasarın hiçbir inceleme yapılmadan ücretsiz karşılanacağı anlamına gelmez. Özellikle dış etken, uygunsuz müdahale veya kullanım koşulları tartışması varsa arıza nedeni teknik kayıtlarla ortaya konulmalıdır.

Ticaret Bakanlığının garanti uygulamalarına ilişkin bilgilendirmesinde, kullanım hatası iddiasının yetkili servis veya ilgili sorumlu tarafça raporlanması ve raporun bir nüshasının ilgili tüketiciye verilmesi gerektiği açıklanmaktadır. Garanti Belgesi Yönetmeliğinde de kullanma kılavuzundaki hususlara aykırı kullanımdan doğan arızalar için ayrı hükümler bulunmaktadır. ([Tüketici Ve Ticaret Bakanlığı][1])

Asansör sahasında teknik değerlendirme yapılırken şu sorular sorulmalıdır:

1. Parça neden arızalandı?
2. Aynı arıza daha önce tekrar etti mi?
3. Besleme gerilimi veya bağlantılar kontrol edildi mi?
4. Parçaya yetkisiz müdahale izi var mı?
5. Ortam sıcaklığı, nem veya su teması gibi dış etkenler var mı?
6. Arızalı görünen parça gerçekten kök neden mi, yoksa başka bir sorunun sonucu mu?
7. Önceki müdahalede yapılan işlemler kayıtlı mı?

Örneğin sürekli yanan bir elektronik kartı her defasında değiştirip kök nedeni araştırmamak hem firma hem müşteri açısından maliyetlidir. Besleme, bağlantı, haberleşme hattı veya başka bir bileşen kaynaklı problem varsa yeni takılan parça da tekrar hasar görebilir.

Bu nedenle garanti tartışmasından önce doğru arıza teşhisi yapılmalıdır.

Firma ile Bina Yönetimi Arasında Anlaşmazlık Nasıl Önlenir?

Sektörde garanti anlaşmazlıklarının önemli bir kısmı teknik arızadan değil, eksik kayıttan ve belirsiz iletişimden büyür. Teknisyen parçayı değiştirir, ancak hangi parçanın takıldığı sisteme işlenmez. Firma faturayı aylar sonra bulmaya çalışır. Yönetici ise parçanın ne zaman değiştiğini hatırlamaz.

Daha sağlıklı bir süreç şu şekilde ilerler:

1. Arıza kaydı oluşturulur.
2. Teknisyen ilk teknik tespiti yapar.
3. Parçanın önceki değişim geçmişi kontrol edilir.
4. Garanti ihtimali varsa fatura ve garanti kayıtları incelenir.
5. Arızanın nedeni teknik olarak belgelenir.
6. Ücret çıkacaksa işlem öncesinde yöneticiye teklif sunulur.
7. Değiştirilen parçanın bilgileri kayıt altına alınır.
8. Garanti başlangıç tarihi ve belgeleri saklanır.

Bu süreci kâğıt formlarla yıllarca takip etmek zor olabilir. Örneğin Asansorex gibi bir bakım takip yazılımında asansör bazında arıza, bakım ve parça değişim geçmişinin tutulması; firmanın sekiz ay önce hangi binaya hangi parçayı taktığını hızlıca görmesini kolaylaştırır. Böylece garanti değerlendirmesi hafızaya veya dağınık mesaj kayıtlarına bırakılmaz.

Bina yöneticisi açısından da şeffaflık önemlidir. “Kart bozuk, değişecek” cümlesi yerine şu bilgiler sunulmalıdır:

• Hangi parça arızalı?
• Arıza nasıl tespit edildi?
• Mevcut parça garanti kapsamında mı?
• Değişecek ürünün marka ve modeli nedir?
• İşçilik ayrıca mı ücretlendiriliyor?
• Yeni takılan parçanın garanti başlangıç tarihi nedir?

Bu yaklaşım fiyat itirazını tamamen ortadan kaldırmayabilir; ancak teknik hizmetin güvenilirliğini ciddi biçimde artırır.

Parça Garantisini Yönetmek İçin Pratik Kontrol Listesi

Bakım firmalarının parça garantisini sağlıklı yönetebilmesi için yalnızca faturayı saklaması yeterli değildir. Saha ve ofis kayıtlarının birbiriyle bağlantılı olması gerekir.

Her değişimde en az şu bilgiler kaydedilmelidir:

• Cari veya müşteri adı
• Bina bilgisi
• Asansör kimliği
• Parçanın adı
• Marka ve model
• Varsa seri numarası
• Montaj tarihi
• Tedarikçi bilgisi
• Alış faturası bağlantısı
• Müşteriye satış veya değişim kaydı
• Garanti bitiş tarihi
• Değişimi yapan teknisyen
• Arıza açıklaması
• Varsa sökülen parçanın durumu

Firma açısından ayrıca tedarikçi garantisi ile müşteriye karşı üstlenilen sorumluluğun birlikte izlenmesi gerekir. Bir sürücü kartı müşteride arızalandığında, ofis ekibinin önce hangi tedarikçiden ne zaman alındığını araştırmak için WhatsApp gruplarında veya eski dosyalarda saatlerce arama yapması operasyonel verimsizlik yaratır.

Sıkça Sorulan Sorular

Asansörün garantisi bittiyse değiştirilen yeni parça garantisiz midir?

Hayır. Güncel Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğine göre genel garanti süresi bitmiş bir asansörde değiştirilen aksam veya parça, bunu bina sorumlusuna sağlayan ilgili iktisadi işletmeci tarafından en az iki yıl garanti edilir ve buna ilişkin garanti belgesi düzenlenmesi gerekir.

Bakım firması her bozulan parçayı ücretsiz değiştirmek zorunda mı?

Her durumda değil. Parçanın garanti durumu, arıza nedeni ve bakım sözleşmesinin ticari kapsamı birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca yönetmelikte bakım kapsamında değerlendirilen işlemler ile bakım dışında tutulan büyük sistem değişiklikleri birbirinden ayrılmıştır.

Yeni asansörün garanti süresi ne kadardır?

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğine göre asansör monte eden tarafından piyasaya arz edilen her asansör, piyasaya arz edildiği tarihten itibaren en az üç yıl garanti edilir.

Garanti süresinde başka bakım firmasına geçilirse ne olur?

Yönetmelikte, bina sorumlusunun garanti süresi içinde başka bir asansör monte eden veya onun yetkili servisi ile bakım sözleşmesi imzalamasının, asansörü piyasaya arz eden asansör monte edenin garantiyle ilgili yükümlülüklerini ortadan kaldıracağı düzenlenmiştir. Bu nedenle garanti süresindeki servis değişikliğinden önce sözleşme ve mevzuat yönünden dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.

Parça değişiminde sadece fatura yeterli midir?

Fatura önemli bir belgedir ancak operasyonel takip açısından tek başına yeterli olmayabilir. Parçanın hangi asansöre, hangi tarihte, hangi arıza nedeniyle ve kim tarafından takıldığının da kayıt altına alınması uyuşmazlıkların önlenmesini kolaylaştırır. Yönetmelik, bakım işlemlerinin bakım föyü ile kayıt altına alınmasını ve parça değişikliklerinin asansör kayıt defterine işlenmesini öngörür.

Garanti kapsamındaki parça arızasında tamir süresi ne kadardır?

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğine göre garanti belgesinde tanımlanacak azami tamir süresi on beş günden fazla olamaz. Ayrıca asansörün arızalanması halinde tamirde geçen süre garanti süresine eklenir.

Özet

Asansörde arızalanan bir parçanın bedelini kimin ödeyeceği tek cümleyle cevaplanabilecek bir konu değildir. Asansörün garanti süresi, parçanın değişim tarihi, arızanın teknik nedeni, parçayı sağlayan taraf ve bakım sözleşmesinin kapsamı birlikte incelenmelidir.

Bakım firması için en doğru yaklaşım; parça değişimlerini tarih ve asansör bazında kaydetmek, sözleşme kapsamını açık yazmak ve ücretli işlem öncesinde müşteriyi bilgilendirmektir. Bina yöneticisi ise değiştirilen parçanın garanti belgesini, değişim tarihini ve servis kayıtlarını takip etmelidir.

Asansorex gibi bakım yönetim yazılımlarında arıza, servis, bakım ve parça hareketlerinin aynı asansör geçmişinde tutulması, garanti süreci geldiğinde tarafların daha hızlı ve somut kayıtlarla hareket etmesine yardımcı olur. Garanti anlaşmazlığını çözmenin en kolay yolu, aylar sonra kimin ne söylediğini hatırlamaya çalışmak değil; işlem yapıldığı gün doğru kaydı oluşturmaktır.