Asansör Bakımı Durdurma ve Bilgilendirme Levhası Kuralları

İÇERİK (MARKDOWN)

Asansör bakımı sırasında cihazın geçici olarak hizmet dışı bırakılması, yalnızca kumandadan bir anahtar çevrilmesi veya asansör kapısına küçük bir kâğıt asılması anlamına gelmez. Bakım firması; teknisyenin güvenliğini sağlamalı, bina sakinlerinin asansörü kullanmaya çalışmasını önlemeli ve hizmetin neden durdurulduğunu açık biçimde bildirmelidir. Bina yöneticisi ise duyurunun korunmasını, kullanıcıların yönlendirilmesini ve özellikle yaşlı, engelli veya hareket kısıtlı kişilerin mağdur edilmemesini sağlamalıdır.

Bu rehberde asansör bakımı durdurma levhasının nasıl hazırlanması gerektiğini, hangi noktalara yerleştirileceğini, levhada hangi bilgilerin bulunacağını ve bakım tamamlandıktan sonra nasıl kayıt tutulacağını adım adım ele alacağız.

Asansör Bakımında Durdurma Levhası Neden Gereklidir?

Asansör bakımında en büyük risklerden biri, bakım devam ederken bina sakinlerinden birinin çağrı butonuna basması veya cihazı kullanmaya çalışmasıdır. Teknisyen kabin üstünde, kuyu dibinde, makine dairesinde ya da kapı mekanizması üzerinde çalışırken beklenmeyen bir hareket ciddi kazalara neden olabilir.

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, bakım ve işletme faaliyetlerinin insan can ve mal güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde yürütülmesini amaçlar. Ayrıca bakım, onarım, arıza giderme ve periyodik kontrol sırasında gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin bakım sözleşmesi yapılan asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından alınması gerekir. ([KONTDER][1])

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği de risklerin tamamen ortadan kaldırılamadığı veya teknik önlemlerle yeterince azaltılamadığı durumlarda uygun güvenlik işaretlerinin kullanılmasını öngörür. İşaretin amacı yalnızca bilgi vermek değil, kullanıcıyı belirli bir davranıştan uzaklaştırmaktır.

Bu nedenle durdurma levhasının üç temel görevi vardır:

• Asansörün geçici olarak kullanılamayacağını bildirmek
• Kullanıcıların çağrı butonuna veya kapılara müdahale etmesini önlemek
• Bakım alanında çalışan teknisyenin güvenliğini desteklemek
• Bina sakinlerine tahmini hizmete dönüş süresi hakkında bilgi vermek
• Alternatif asansör, merdiven veya erişim güzergâhını göstermek

Levha önemli bir güvenlik önlemidir; ancak tek başına yeterli değildir. Asansörün kontrol dışı hareketini önleyecek teknik ve fiziksel tedbirler de uygulanmalıdır.

Durdurma Levhasında Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

Türkiye’de rutin bakım için kullanılan geçici levhaların tamamında uygulanacak tek bir metin, yazı boyutu veya santimetre ölçüsü belirlenmiş değildir. Bu nedenle levha, yapılan çalışmanın riskine ve binanın kullanım yoğunluğuna göre hazırlanmalıdır.

İyi hazırlanmış bir levhada aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:

1. Açık bir uyarı başlığı: “Asansör Bakım Nedeniyle Kullanım Dışıdır.”
2. Net davranış talimatı: “Lütfen asansörü kullanmayınız ve kapılara müdahale etmeyiniz.”
3. Çalışmanın başlangıç zamanı
4. Tahmini tamamlanma zamanı
5. Bakım firmasının adı
6. Gerektiğinde aranabilecek iletişim numarası
7. Alternatif yönlendirme: “Diğer asansörü kullanınız” veya “Merdivenleri kullanınız.”
8. Erişilebilirlik bilgisi: Hareket kısıtlı kişiler için bina görevlisine ulaşma yöntemi

Kullanılabilecek örnek metin şöyledir:

DİKKAT – ASANSÖR BAKIM NEDENİYLE GEÇİCİ OLARAK KULLANIM DIŞIDIR. Lütfen çağrı butonlarına ve kapılara müdahale etmeyiniz. Tahmini hizmete dönüş: 15.30. Bakım firması: … Telefon: …

Levha üzerindeki metin kısa tutulmalıdır. Kullanıcının uzun bir açıklamayı okuması beklenmemelidir. En önemli mesaj, birkaç metre uzaktan görülebilecek şekilde üst bölümde yer almalıdır.

Önerilen Levha Ölçüsü ve Görsel Düzen

Aşağıdaki ölçüler yasal bir zorunluluk değil, saha uygulamasına yönelik pratik önerilerdir:

Kullanım alanı	Önerilen ölçü	Başlık yüksekliği	Yerleşim önerisi
Küçük apartman	En az A4	25–35 mm	Asansör kapısının göz hizası
Site veya iş merkezi	A3	35–50 mm	Kapı ve çağrı butonu yakını
Hastane, AVM, otel	A3 veya daha büyük	50 mm ve üzeri	Her durak ve yönlendirme noktası
Dış ortam veya şantiye	Dayanıklı A3 levha	50 mm ve üzeri	Fiziksel bariyer üzerinde

Uyarı başlığında sarı-siyah yüksek kontrast kullanılabilir. “Kullanmayınız” talimatı kırmızı yasaklama işaretiyle desteklenebilir. Ancak hazırlanan levha, periyodik kontrolde kullanılan kırmızı bilgi etiketiyle karıştırılmamalıdır.

Levha Nereye Yerleştirilmelidir?

En sık yapılan hata, yalnızca giriş katındaki asansör kapısına levha asmaktır. Üst katlardaki kullanıcılar asansörün bakımda olduğunu görmeyerek çağrı butonuna basabilir veya kapıyı zorlayabilir.

Durdurma levhası genel uygulamada şu noktalara yerleştirilmelidir:

• Asansörün erişilebilir olduğu bütün katlardaki durak kapıları
• Her kattaki çağrı butonunun kolayca görülebileceği bölüm
• Binanın ana girişindeki duyuru alanı
• Birden fazla asansör varsa hangi cihazın kapalı olduğunu gösteren yönlendirme noktası
• Makine dairesi veya kuyu girişindeki yetkisiz giriş uyarısı
• Gerekli görülürse güvenlik veya danışma bankosu

Levha, asansörün mevcut kimlik numarasını, bakım talimatlarını veya periyodik kontrol etiketini kapatmamalıdır. Yapıştırıcı kullanılıyorsa kapı yüzeyine zarar vermemeli, levha bakım sırasında düşmeyecek şekilde sabitlenmelidir.

Yoğun kullanılan yapılarda yalnızca kâğıt levha yeterli görülmemelidir. Katlanabilir güvenlik bariyeri, şerit, duba veya çağrı butonuna erişimi engelleyen uygun bir düzenek kullanılabilir. Ancak bu önlemler kaçış yolunu daraltmamalı ve yangın güvenliğini etkilememelidir.

Asansör Nasıl Güvenli Şekilde Hizmet Dışı Bırakılır?

Bakım öncesinde izlenecek yöntem, asansörün tipine ve yapılacak işe göre değişebilir. Elektrikli, hidrolik, makine daireli veya makine dairesiz sistemlerde aynı işlem sırası uygulanmayabilir. Bu nedenle müdahale yalnızca yetkili ve eğitimli personel tarafından gerçekleştirilmelidir.

Genel güvenli durdurma sırası şöyledir:

1. Bina sorumlusu bilgilendirilir

Bakımın yaklaşık başlangıç ve bitiş zamanı yöneticiye veya bina görevlisine bildirilir. Hastane, otel, fabrika ve iş merkezlerinde ilgili güvenlik birimine de bilgi verilmelidir.

2. Kabinde yolcu bulunmadığı kontrol edilir

Asansör durdurulmadan önce kabin tamamen boşaltılır. Kabinde eşya, taşıma arabası veya temizlik personeli bulunmadığı doğrulanır.

3. Asansör normal kullanıma kapatılır

Asansörün normal çağrılara cevap vermesi engellenir. Kullanılacak teknik yöntem, yapılacak bakım işine ve üretici talimatlarına göre belirlenir.

Bazı işlemlerde elektrik enerjisinin tamamen kesilmesi gerekirken bazı testlerde kontrollü enerji kullanımı gerekebilir. Bu karar teknisyen tarafından rastgele verilmemeli; bakım talimatı, risk değerlendirmesi ve güvenli çalışma prosedürü esas alınmalıdır.

4. Yeniden çalıştırma riski kontrol edilir

Yetkisiz bir kişinin cihazı tekrar devreye alması önlenmelidir. Gerekli durumlarda enerji kesme, kilitleme, etiketleme veya kumanda erişimini sınırlandırma yöntemleri uygulanır.

5. Levhalar ve fiziksel bariyerler yerleştirilir

Bütün erişim noktaları kontrol edilir. Levhanın açık, okunabilir ve sabit olduğu doğrulanır.

6. Bakım tamamlandıktan sonra test yapılır

Kapı kilitleri, seviye hassasiyeti, kumandalar, güvenlik devreleri ve müdahale edilen bölümler kontrol edilir. Test bitmeden levhalar kaldırılmaz.

7. Asansör kontrollü olarak hizmete açılır

Cihaz ancak yetkili teknisyenin güvenli kullanım onayı vermesinden sonra normal çalışmaya alınır. Ardından bina sorumlusu bilgilendirilir ve bütün geçici levhalar toplanır.

Bakım Levhası ile Periyodik Kontrol Etiketi Aynı Şey Değildir

Sahada en fazla karıştırılan konulardan biri, bakım firmasının yerleştirdiği geçici uyarı levhasıyla A tipi muayene kuruluşunun iliştirdiği bilgi etiketidir.

İşaret veya uygulama	Kim tarafından uygulanır?	Amacı	Kaldırılma durumu
Geçici bakım levhası	Bakım firması	Bakım sırasında kullanımı önlemek	Bakım ve test tamamlanınca kaldırılır
Risk nedeniyle kullanım dışı uyarısı	Bakım firması ve bina sorumlusu	Tespit edilen tehlikeye karşı kullanımı durdurmak	Risk giderilip güvenli kullanım doğrulanınca
Periyodik kontrol bilgi etiketi	Yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşu	Kontrol sonucunu göstermek	Yetkisiz kişilerce kaldırılmaz
Mühürleme işlemi	İlgili idare	Asansörü resmî olarak hizmetten men etmek	Yalnızca resmî süreçle kaldırılır

Bakım firmasının “bakım var” levhası asması, asansörün resmî olarak mühürlendiği anlamına gelmez. Aynı şekilde bina yöneticisi veya bakım personeli, periyodik kontrol etiketini kendi kararıyla sökmemeli, değiştirmemeli ya da üzerini kapatmamalıdır.

Periyodik kontrol mevzuatında 2025 yılında değişiklik yayımlanmış olması da bakım levhasıyla resmî kontrol etiketinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini değiştirmemektedir. ([Türkiye Belediyeler Birliği][2])

Arıza veya Güvenlik Riski Varsa Nasıl Hareket Edilmelidir?

Rutin bakım tamamlandığında asansör güvenli biçimde hizmete açılabilir. Ancak bakım sırasında halat, fren, kapı kilidi, güvenlik devresi, hidrolik sistem veya başka kritik bir bileşende ciddi uygunsuzluk tespit edilirse durum farklıdır.

Asansör monte eden veya yetkili servisi, insan can ve mal güvenliği açısından risk tespit ettiğinde bina sorumlusunu yazılı olarak bilgilendirmekle yükümlüdür. Bina sorumlusu da asansörün yetkili taraf aracılığıyla güvenli hale getirilmesini sağlamalıdır. ([Formül Asansör][3])

Bu durumda şu işlemler uygulanmalıdır:

• Risk açık ve anlaşılır biçimde bakım formuna yazılmalı
• Asansörün neden kullanılamadığı belirtilmeli
• Gerekli parça, onarım veya modernizasyon işlemi tanımlanmalı
• Bina sorumlusuna imzalı veya doğrulanabilir dijital bildirim yapılmalı
• Kullanım dışı levhası tüm erişim noktalarında korunmalı
• Yetkisiz kişilerin asansörü yeniden devreye alması önlenmeli
• Onarım ve test tamamlanmadan cihaz kullanıma açılmamalı

Sadece WhatsApp üzerinden “asansörde sorun var” yazılması yeterli bir teknik kayıt değildir. Asansör kimlik numarası, bina, tarih, tespit edilen risk, teknisyen ve yapılan bildirim kayıt altına alınmalıdır.

Bakım kayıtlarını Asansorex gibi bir asansör bakım takip yazılımında tutmak; levha fotoğrafını, başlangıç-bitiş saatini, teknisyen bilgisini ve bina sorumlusuna yapılan bildirimi aynı işlem kaydı altında saklamayı kolaylaştırır.

Bina Yöneticisi ve Bakım Firmasının Sorumlulukları

Bakım güvenliği yalnızca teknisyenin sorumluluğu olarak görülmemelidir. Tarafların görevleri birbirini tamamlar.

Bakım firmasının görevleri

• İşe başlamadan önce riskleri değerlendirmek
• Asansörü kontrollü şekilde hizmet dışı bırakmak
• Uygun levha ve fiziksel tedbirleri yerleştirmek
• Bakım alanına yetkisiz erişimi önlemek
• Tespit edilen ciddi riskleri yazılı bildirmek
• Test tamamlanmadan asansörü kullanıma açmamak
• Yapılan işlemleri bakım föyüne kaydetmek

Bina yöneticisinin görevleri

• Bina sakinlerini önceden bilgilendirmek
• Levhaların sökülmesini veya yerinin değiştirilmesini önlemek
• Çocukların ve yetkisiz kişilerin çalışma alanına yaklaşmasını engellemek
• Hareket kısıtlı kişiler için alternatif çözüm planlamak
• Güvenlik riski bildirilen asansörün kullanılmasına izin vermemek
• Bakım föylerini ve yazılı bildirimleri muhafaza etmek

Bakım esnasındaki güvenlik ihmallerine ilişkin sorumluluk, bakım sözleşmesi yapılan asansör monte eden veya yetkili servisin gerekli tedbirleri eksiksiz uygulamasını özellikle önemli hale getirir. ([Formül Asansör][3])

Sık Yapılan Hatalar

Asansör bakım firmalarının ve bina yöneticilerinin kaçınması gereken başlıca hatalar şunlardır:

• Levhayı yalnızca giriş katına asmak
• Levhada hangi asansörün kapalı olduğunu belirtmemek
• “Arızalı” yazıp hiçbir iletişim veya süre bilgisi vermemek
• A4 levhayı zemine bırakmak veya kolayca düşecek şekilde asmak
• Bakım devam ederken levhayı erken kaldırmak
• Asansörü yalnızca kabin içindeki anahtarla kapatmayı yeterli görmek
• Periyodik kontrol etiketinin üzerini bakım levhasıyla kapatmak
• Güvenlik riski tespit edildiği halde yalnızca sözlü bildirim yapmak
• Kullanıcıların levhayı kaldırarak cihazı çalıştırmasına izin vermek
• Test tamamlanmadan asansörü normal çağrılara açmak

Sıkça Sorulan Sorular

Asansör bakım levhası kullanmak zorunlu mudur?

Mevzuatta rutin bakım levhası için tek bir standart metin ve ölçü belirtilmemektedir. Ancak bakım sırasında kullanıcıların ve çalışanların güvenliği için gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınması ve risklere karşı uygun işaretlerin kullanılması gerekir. Bu nedenle görünür bir levha, güvenli durdurma sürecinin temel parçalarından biridir.

Levha yalnızca giriş katına asılabilir mi?

Hayır. Asansörün çağrılabileceği bütün erişilebilir katlarda görünür uyarı bulunmalıdır. Aksi halde üst kattaki kullanıcılar cihazın bakımda olduğunu fark etmeyebilir.

Levhada bakım firmasının telefon numarası yazmalı mı?

Zorunlu bir standart alan olmamakla birlikte yazılması faydalıdır. Özellikle site, hastane, otel ve iş merkezlerinde bina sorumlusu veya güvenlik personeli gerektiğinde firmaya hızlıca ulaşabilir.

Bina yöneticisi bakım levhasını kaldırabilir mi?

Bakım devam ederken levha kaldırılmamalıdır. Asansörün yeniden hizmete açılmasına ve levhaların toplanmasına yetkili teknisyen karar vermelidir.

Bakım levhası kırmızı etiket yerine geçer mi?

Hayır. Geçici bakım levhası, bakım firması tarafından çalışma süresince kullanılan bir uyarıdır. Kırmızı, sarı, mavi veya yeşil bilgi etiketi ise periyodik kontrol sonucunda A tipi muayene kuruluşu tarafından iliştirilir.

Levha asılıyken asansör test amacıyla hareket ettirilebilir mi?

Gerekli teknik testler, yalnızca yetkili personel tarafından kontrollü koşullarda yapılabilir. Levha asılı olduğu sürece bina sakinlerinin veya diğer kullanıcıların asansöre erişmesine izin verilmemelidir.

Özet

Asansör bakımı durdurma ve bilgilendirme levhası; kısa, görünür, anlaşılır ve doğru noktaya yerleştirilmiş olmalıdır. Bununla birlikte levha, teknik durdurma ve güvenli çalışma tedbirlerinin yerine geçmez. Bakım firması asansörü kontrollü biçimde hizmet dışı bırakmalı, bütün katlarda uyarı sağlamalı, bakım tamamlandıktan sonra test yapmalı ve ancak güvenli kullanım doğrulandıktan sonra cihazı hizmete açmalıdır.

Bina yöneticisi de kullanıcıları bilgilendirmeli, levhaların korunmasını sağlamalı ve risk bildirilen asansörün kullanılmasına izin vermemelidir. Levha fotoğrafları, yazılı bildirimler ve bakım sonuçları Asansorex üzerinden düzenli biçimde kaydedildiğinde hem saha güvenliği hem de geçmiş işlemlerin izlenebilirliği güçlenir.