Asansör Kapısı Kapanırken Çarptı: Yaralanma Olursa Sorumlu Kim?

İÇERİK

Asansör kapısı kapanırken bir bina sakininin koluna çarpıyor, kişi dengesini kaybederek düşüyor ve bina yöneticisini arıyor. Yönetici bakım firmasına haber veriyor; ilk açıklama ise “Sensör çalışıyor, kullanıcı geç kalmış olabilir” oluyor. Böyle bir olayda sorumluluk, ilk telefon görüşmesindeki yorumla belirlenemez. Asansör kapısı çarpması sonucu yaralanmada; kapının teknik durumu, önceki bildirimler, bakım hizmeti ve olayın gerçekleşme biçimi birlikte değerlendirilmelidir. Bu rehber, bina yöneticileri ve bakım firmaları için güvenliği sağlama, kayıtları koruma ve sorumluluk incelemesine hazırlanma adımlarını açıklıyor.

Asansör Kapısı Çarpınca Sorumluluk Nasıl Belirlenir?

“Asansörün bakım sözleşmesi var, bütün sorumluluk firmadadır” veya “Olay binada yaşandı, yönetici kesin sorumludur” şeklindeki açıklamalar eksiktir. Önce yaralanmaya yol açan olayın nasıl geliştiği anlaşılmalıdır.

Kapı kullanıcıyı algılamadan mı kapandı? Algıladıktan sonra yeniden açılmadı mı? Kapının hareketinde mekanik bir sorun var mıydı? Daha önce benzer şikâyetler iletilmiş miydi? Bu soruların yanıtı, incelemenin yönünü değiştirir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 69. maddesi, yapıdaki yapım bozuklukları veya bakım eksikliklerinden doğan zararlar bakımından malikin sorumluluğunu düzenler. Bu nedenle inceleme yalnızca bakım firması ve yöneticiyle sınırlı tutulmaz; maliklerin hukuki konumu da değerlendirilir. Yöneticinin kişisel sorumluluğu ise görevleri, davranışları ve olayla bağlantısı üzerinden ayrıca ele alınır. cdn.tbmm.gov.tr

Bina yönetimi açısından doğru başlangıç, sorumlu ilan etmek yerine olay dosyasını oluşturmaktır. Teknik rapor, sağlık kayıtları ve bildirim geçmişi bir araya getirilmeden kesin kusur oranı söylenmemelidir.

Bina Yöneticisi ve Bakım Firması Açısından İnceleme

Bina yöneticisinin hangi işlemleri önem taşır?

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamında bina sorumlusu; bakım sözleşmesi, bakımın yaptırılması ve tehlikeli durum karşısında gerekli tedbirlerin alınması bakımından yükümlülük taşır. Tehlikenin bakım hizmetini veren tarafa iletilmesi ve müdahaleye kadar güvenlik önlemlerinin alınması gerekir. kirikkaletso.org.tr

Pratikte şu kayıtlar özellikle önemlidir:

• Kapının sert kapandığına ilişkin ilk şikâyetin tarihi.
• Şikâyetin bakım firmasına ne zaman iletildiği.
• Servisin hangi işlemi yaptığı ve ne önerdiği.
• Değişmesi önerilen parçaya ilişkin teklif ve karar.
• Kullanımın durdurulması yönünde bir bildirim bulunup bulunmadığı.

Örneğin yöneticiye üç kez “Kapı insanlara çarpıyor” mesajı gelmişse, yalnızca mesajları firmaya yönlendirmek yeterli bir olay yönetimi olmayabilir. Tehlikenin giderilip giderilmediği takip edilmeli, servis değerlendirmesi alınmalı ve gerekli kullanım tedbirleri uygulanmalıdır.

Bakım firmasının hangi kayıtları incelenir?

Bakım firması açısından servis formunda yalnızca “Genel bakım yapıldı” yazması, kapı şikâyetinin nasıl ele alındığını açıklamaz. İncelemeye yardımcı bir kayıt; şikâyeti, kontrol edilen parçaları, tespitleri, uygulanan işlemi ve sonuç değerlendirmesini göstermelidir.

Burada amaç uzun rapor yazmak değildir. “Kapı kapanırken geri açılmıyor” bildirimi üzerine gidilen bir binada, kapı koruma sisteminin kontrol edildiğinin ve sonucun açıkça yazılmasıdır.

Montaj veya parça kaynaklı sorun varsa ne olur?

Kapıdaki sorunun montaj uygulaması, seçilen bileşen veya parça kusuruyla bağlantılı olması da mümkündür. Böyle bir durumda montaj ve ürün belgeleri incelemeye alınır. Yeni yapılmış bir asansörde dahi yalnızca kurulum tarihine bakılarak sonuç çıkarılmamalıdır.

Aşağıdaki tablo kesin sorumluluk dağılımı değil, inceleme için başlangıç noktalarıdır.

Olayda görülen durum	Öncelikle incelenecek konu	Önemli kayıt
Önceden bildirilmiş kapı çarpması	Bildirim sonrası alınan tedbirler	Mesajlar, servis çağrıları
Bakımdan hemen sonra tekrarlayan sorun	Müdahalenin kapsamı ve sonucu	Önceki ve son servis formları
Yeni kapı sisteminde düzensiz çalışma	Montaj ve bileşen uygunluğu	Teslim ve devreye alma belgeleri
Parça değişiminin ertelenmesi	Teknik uyarı ve karar süreci	Teklif, bildirim, yönetim kararı
Kullanıcı davranışı tartışması	Olayın gerçek akışı	Kamera kaydı, tanık anlatımı

Yaralanma Sonrasında İlk Adımlar Ne Olmalı?

Bina yöneticisi için ilk hedef, yaralanan kişinin yardım almasını sağlamak ve ikinci bir olayı önlemektir. Olay anında tartışma başlatmak veya kullanıcıdan hemen imza istemek süreci zorlaştırır.

1. Acil yardım ihtiyacını değerlendirin. Ciddi yaralanma, bilinç kaybı veya devam eden sıkışma varsa 112’ye haber verin.
2. Yeni kullanıcı girişini önleyin. Güvenlik şüphesi bulunan asansör için bakım firmasını çağırın; kullanımın engellenmesini yetkili müdahaleyle organize edin.
3. Kapıyı zorlayarak kurtarma denemesi yapmayın. Sıkışma veya kabinin uygunsuz konumu söz konusuysa profesyonel yardım bekleyin.
4. Olayın saatini ve yerini kaydedin. Blok, asansör kimliği, kat ve yaklaşık saat bilgisi yazılsın.
5. Tanıkların iletişim bilgilerini alın. Anlatımlar mümkünse birbirinden bağımsız kaydedilsin.
6. Kamera görüntülerinin korunmasını sağlayın. Kayıtların üzerine yeni görüntü yazılması beklenmeden ilgili zaman aralığı muhafaza edilsin.
7. Teknik inceleme isteyin. Servis raporunda ilk bulgular ve güvenli kullanım değerlendirmesi bulunsun.

Yönetici, sensörü eliyle deneyerek veya kapının önüne geçerek “Şimdi çalışıyor” testi yapmamalıdır. Aralıklı oluşan bir sorun, birkaç denemede görülmeyebilir. Ayrıca bu tür denemeler yeni bir yaralanma yaratabilir.

Hangi Deliller Korunmalı?

Olay sonrasında en sık karşılaşılan eksiklik, kayıtların farklı kişilerde kalmasıdır. Kamera kaydı güvenlik görevlisinde, servis formu teknisyende, şikâyet mesajı eski yöneticinin telefonunda olabilir.

Bina yönetimi, belgeleri tarih sırasıyla tek dosyada toplamalıdır. Dosyada şu bilgiler bulunabilir:

• Olay tutanağı ve varsa fotoğraflar.
• Yaralanan kişinin paylaşmayı uygun gördüğü sağlık belgeleri.
• Önceki kapı şikâyetleri ve servis talepleri.
• Bakım sözleşmesi ile ilgili bakım formları.
• Son periyodik kontrol raporu.
• Parça değişimi teklifleri ve işlem kayıtları.
• Olay sonrası teknik inceleme raporu.

Tutanakta gözlemle yorum ayrılmalıdır. “Kapı hızlıydı” ifadesi bir tanık değerlendirmesidir; ölçülmüş kapanma hızı değildir. “Saat 18.20 civarında kapı kapanırken kişinin sağ koluna temas ettiği görüldü” ifadesi ise olayın gözlenen bölümünü anlatır.

Kamera görüntülerini apartman mesaj grubuna dağıtmak yerine, erişimi sınırlandırarak korumak daha doğru bir kayıt yaklaşımıdır. Yaralanan kişinin görüntülerini tartışma malzemesine dönüştürmek, olayın çözümüne katkı sağlamaz.

Bakım taleplerini ve müdahale geçmişini Asansorex gibi bir bakım takip yazılımında tutmak, önceki bildirimlerle servis işlemlerini tarih sırasıyla bir araya getirmeyi kolaylaştırabilir. Ancak dijital kayıt, teknik bilirkişi incelemesinin yerine geçmez.

Kapı Güvenliğinde Hangi Noktalar İncelenir?

Kapıda fotosel bulunması, güvenlik incelemesinin tamamlandığı anlamına gelmez. TSE’nin güvenlik bilgilendirmesinde de otomatik kapılarda giriş ve çıkış sırasında çarpma riskine karşı fotoselin çalışır durumda olmasına dikkat çekilir. files.tse.org.tr

Olay sonrasında bakım teknisyeni, kurulu kapı sistemine ve üretici talimatlarına göre değerlendirme yapmalıdır. Aşağıdaki maddeler, kullanıcıların uygulayacağı bir test listesi değildir; teknik raporda açıklığa kavuşturulması yararlı inceleme başlıklarıdır:

• Koruma sisteminin algılama ve yeniden açma davranışı.
• Sensör bağlantıları ve aralıklı kesinti ihtimali.
• Kapı panelleri, kılavuzlar ve mekanik hareket.
• Kapı operatörünün ayarları ve çalışma koşulları.
• Önceki onarımların ve değiştirilen parçaların etkisi.
• Bildirilen olayın hangi katta ve koşulda tekrarlandığı.

Örneğin yalnızca belirli katta oluşan bir çarpma şikâyetiyle bütün katlarda görülen düzensiz kapanma aynı biçimde ele alınmayabilir. Teknisyenin olayın yerini ve koşullarını bilmesi bu nedenle önemlidir.

Gerekli onarım, ilk bulgular kaydedilerek yapılmalıdır. Değişen parçaların bilgisi ve işlem öncesi durum rapora eklenmeli; ciddi uyuşmazlık ihtimalinde delillerin korunması için hukuki değerlendirme alınmalıdır. Güvenliğe yönelik müdahale, belge toplama gerekçesiyle geciktirilmemelidir.

Tazminat ve Şikâyet Süreci Nasıl Ele Alınmalı?

Yaralanma nedeniyle tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücündeki azalmaya bağlı zararlar gündeme gelebilir. Manevi tazminat da olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir. Talebin kapsamı ve miktarı; sağlık durumu, zarar belgeleri ve hukuki sorumluluk incelemesine bağlıdır. Her yaralanma için geçerli sabit bir tazminat tarifesi bulunmaz. UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı

Bina yöneticisi açısından şu hazırlıklar süreci kolaylaştırır:

• Talep ve bildirimleri yazılı kayda almak.
• İlgili sigorta poliçelerini ve bildirim koşullarını incelemek.
• Belgeleri avukata ve gerekiyorsa sigortacıya iletmek.
• Teknik rapor ile tanık anlatımlarını ayrı belgeler olarak korumak.
• İnceleme tamamlanmadan kesin kusur oranı açıklamamak.

Bakım firmasının sigortalı olması, her olayda ödeme yapılacağı anlamına gelmez. Teminatın kapsamı, istisnaları ve olayın poliçeyle ilişkisi ayrıca incelenir.

Olayın niteliğine göre kolluk veya savcılık başvurusu ve teknik denetim süreçleri de gündeme gelebilir. Başvuru yolu, görevli mahkeme ve süreler somut olay üzerinden belirlenmelidir. Yönetim, “Önce kendi aramızda çözelim” diyerek kayıt oluşturmayı veya profesyonel değerlendirmeyi ertelememelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bakım sözleşmesi varsa yönetici tamamen sorumluluktan çıkar mı?

Hayır. Sözleşme bulunması, yöneticinin bildirim ve güvenlik tedbirlerine ilişkin davranışlarının incelenmesini ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde bakım firmasının sorumluluğu da yalnızca sözleşmenin varlığıyla kesinleşmez; olayla bağlantısı araştırılır.

Kullanıcı kapanan kapıya yetişmeye çalıştıysa bütün sorumluluk ona mı aittir?

Bu davranış olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Ancak tek başına teknik incelemeyi gereksiz kılmaz. Kamera görüntüsü, kapının davranışı ve diğer koşullar birlikte değerlendirilmeden kesin sonuç açıklanmamalıdır.

Yeşil etiket varsa kapı güvenli kabul edilmez mi?

Periyodik kontrol raporu önemli bir kayıttır; olayın gerçekleştiği andaki teknik durumu tek başına açıklamaz. Yönetici, raporun tarihini ve içeriğini olay sonrası bulgularla birlikte değerlendirmelidir. Yeni bir şikâyet ayrıca incelenmelidir.

Görünür yara yoksa olay tutanağı tutulmalı mı?

Evet. Çarpma, düşme veya sıkışma bildirimi görünür yara bulunmasa da kaydedilmelidir. Tutanak, yaralanmanın derecesine ilişkin sağlık değerlendirmesi yapmadan olayın zamanını, yerini ve gözlenen akışını anlatmalıdır.

Teknik raporu bakım firmasının hazırlaması yeterli midir?

Servis raporu ilk müdahale ve bulgular açısından değerlidir. Ancak ciddi yaralanma veya taraflar arasında uyuşmazlık varsa bağımsız uzman ya da yargılama kapsamında bilirkişi incelemesi gerekebilir. Servis raporu tek başına kesin hukuki karar değildir.

Özet

Asansör kapısı çarpması sonrasında bina yönetiminin önceliği yardım sağlamak, yeni bir kazayı önlemek ve olay kayıtlarını korumaktır. Sorumluluk; teknik bulgular, bakım geçmişi, önceki uyarılar ve olayın gerçekleşme biçimi üzerinden belirlenir.

Bakım firmaları için en yararlı yaklaşım, şikâyeti açıkça kaydetmek ve müdahalenin sonucunu belgelemektir. Asansorex ile tutulan bakım ve arıza geçmişi bu takibi kolaylaştırabilir; güvenli işletmenin temelini ise zamanında müdahale ve eksiksiz uygulama oluşturur.