Asansör Periyodik Kontrol (A/B/C/D Tipi) Nedir, Nasıl Yapılır?

Asansör Periyodik Kontrolü Nedir?

Asansör periyodik kontrolü, asansörün güvenli çalıştığını ve ilgili teknik standartlara (özellikle EN 81-20/50 ve önceki TS EN 81-1/2) uygunluğunu yetkili bir muayene kuruluşunun belirli aralıklarla denetlediği zorunlu bir süreçtir. Türkiye'de Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği ile T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenir.

Periyodik kontrol; asansörün rutin aylık bakımından farklıdır:

Aylık Bakım	Periyodik Kontrol
Sözleşmeli asansör firması yapar	Bağımsız yetkili muayene kuruluşu yapar
Aylık (en az 12 kez/yıl)	Yıllık (A tipi) + gerektiğinde diğer tipler
İçsel kontrol; kayıt firma elinde	Dış kontrol; tarafsız belge düzenlenir
Operasyonel iyileştirme amacı	Yasal güvenlik teyidi amacı
Sonucu form	Sonucu etiket (yeşil/sarı/kırmızı)

Periyodik Kontrol Tipleri Detaylı

A Tipi Periyodik Kontrol — Yıllık Genel Kontrol

Ne zaman: Her asansör için yılda en az bir kez.

Kapsam: - Kabin ve kapı emniyet sistemleri - Halatlar, motor, fren sistemleri - Elektrik kontrol panosu - Acil aydınlatma ve haberleşme - Fotosel, kapı kontağı, hız regülatörü - Kuyu altı ve üstü güvenlik mesafeleri - Yük testi ve hız testi - Aşırı yük tespit sisteminin testi

Süre: Tipik olarak 1.5-3 saat (asansörün karmaşıklığına göre).

Kim talep eder: Bina yönetimi/mülk sahibi.

Sonuç: Etiket (yeşil/sarı/kırmızı) + detaylı rapor.

B Tipi Periyodik Kontrol — Önemli Değişiklik Sonrası

Ne zaman: Asansörde önemli bir değişiklik veya modernizasyon yapıldıktan sonra.

Önemli değişiklik örnekleri: - Motor/makina değişimi - Kontrol panosu modernizasyonu - Kapı sistemi (operatör veya tipi) değişimi - Hız değişimi - Kapasite değişimi - Halat değişimi (sistem genelinde) - Kabin yenileme (büyük çaplı)

Süre: A tipinden daha kapsamlı; 2-4 saat.

Kim talep eder: Bina yönetimi (modernizasyon firmasının önerisiyle).

Sonuç: Yeni standartlara uygun olduğu teyit edilirse, hizmete yeniden açılma onayı verilir.

C Tipi Periyodik Kontrol — Kaza Sonrası

Ne zaman: Asansörle ilgili bir kaza, yaralanma veya can kaybı sonrasında.

Amaç: Kazanın nedenini belirlemek; aynı kazanın tekrarlamaması için gerekli önlemleri ortaya çıkarmak.

Süreç: - Olay yeri inceleme - Asansör genel durumu - Kaza anındaki durum analizi - Sorumluluk tespiti

Süre: Karmaşık olabilir; günlerce sürebilir.

Kim talep eder: Çoğunlukla yargı/savcılık veya bina yönetimi.

Sonuç: Bilirkişi raporu — mahkeme süreçlerinde kullanılır.

D Tipi Periyodik Kontrol — Olağanüstü Durum

Ne zaman: Olağandışı durumlarda, örneğin: - Uzun süre (6+ ay) kullanım dışı kalmış asansörün tekrar devreye alınması - Doğal afet (deprem, su baskını) sonrası - Yangın sonrası - Vandalizm sonrası - Yetkili kuruluşun talebi

Kapsam: A tipine benzer ama olağanüstü durumun gerektirdiği ek testler eklenir.

Süre: 2-4 saat.

Sonuç: Hizmete açılma onayı veya ek müdahale gereklilikleri.

Etiket Renkleri ve Anlamları

Renk	Anlamı	Geçerlilik Süresi	Asansör Durumu
🟢 Yeşil	Güvenli, kullanıma uygun	1 yıl	Açık, kullanıma uygun
🟡 Sarı	Hafif eksik var, düzeltilmeli	60 gün	Şartlı kullanıma açık
🔴 Kırmızı	Güvensiz, kullanım yasak	Düzeltilene kadar	Kapalı, mühürlü
⚪ Mavi/Gri	Henüz kontrol edilmemiş	—	Kullanım yasak

Yeşil Etiket

Asansör tüm güvenlik kriterlerini karşılıyor. 1 yıl geçerli; sonraki A tipi kontrole kadar etiket geçerlidir.

Sarı Etiket

Asansör çalışıyor ama bazı küçük eksikler tespit edildi. 60 gün içinde bu eksikler giderilmeli ve tekrar kontrol talep edilmeli. Sarı etiket süresince asansör kullanımı serbesttir ancak müşteri risk üstlenir.

Kırmızı Etiket

Asansör güvensiz; kullanımı derhal yasaklanır. Yetkili kuruluş kabin kapısına mühür koyabilir. Tüm eksikler giderilip yeniden A/B tipi kontrol başarılı olana kadar asansör hizmet dışıdır.

Mavi/Gri Etiket

Henüz hiç kontrol edilmemiş asansörler. Genelde yeni montaj sonrası ilk A tipi kontrolden önce.

Periyodik Kontrol Sürecinin Aşamaları

Aşama 1 — Bina Yönetimi Başvurusu

Bina yöneticisi/mülk sahibi yetkili muayene kuruluşuna başvurur. Başvuru için gerekli bilgiler: - Bina adresi ve sayısı - Asansör sayısı ve tipleri - Önceki kontrol bilgileri (varsa)

Aşama 2 — Randevu ve Hazırlık

Kuruluş ziyaret tarihini belirler. Bu süre zarfında bina yönetimi: - Bakım defterini hazırlar - Asansörün düzgün çalışmasını kontrol etmek için bakım firması bilgilendirir - Kabin ve makina dairesi temiz/erişilebilir olmalı

Aşama 3 — Sahada Kontrol

Yetkili mühendis sahaya gelir; tüm güvenlik bileşenlerini kontrol eder. Kontrol sırasında bakım firması temsilcisinin orada bulunması önerilir.

Aşama 4 — Etiket ve Rapor

Kontrol sonucuna göre etiket düzenlenir ve kabin içine yapıştırılır. Detaylı rapor bina yönetimine teslim edilir; önemli noktaları içerir: - Yapılan kontroller - Tespit edilen eksikler - Düzeltilmesi gereken önlemler - Sonraki kontrol tarihi

Aşama 5 — Eksiklerin Giderilmesi

Yeşil etiket dışındaki sonuçlarda, eksiklerin asansör bakım firmanız tarafından giderilmesi gerekir. Bu eksiklerin türüne göre maliyet değişir; bazıları küçük ayarlamalar, bazıları büyük revizyon olabilir.

Aşama 6 — Yeniden Kontrol

Eksikler giderildikten sonra yetkili kuruluştan yeniden kontrol talep edilir. Bu kontrol genelde sadece düzeltilen kısımları kapsar; tam kapsam değildir (ek ücret gerektirir).

Periyodik Kontrol Atlanırsa Neler Olur?

İdari Yaptırımlar

• Bina yönetimine idari para cezası
• Asansörün mühürlenerek kullanım dışı bırakılması
• Tekrar deneme ücretleri

Hukuki Sorumluluk

Periyodik kontrolü atlanmış bir asansörde kaza yaşanırsa: - Bina yönetimi/mülk sahibi ağır hukuki sorumluluk alır - Sigorta poliçesi geçersiz olabilir - Tazminat tamamen bina yönetiminden talep edilebilir

İtibar ve Sözleşme Riski

• Sigortacı bina sigortasını yenilemeyebilir
• Bankacılık/leasing süreçlerinde sorun çıkar
• Bina değer kaybı

Bina Yönetimi İçin Pratik Öneriler

1. Kontrol Tarihini Önceden Hatırlayın

Yıllık kontrol tarihini bilemezseniz, dijital takvim üzerinde aylık hatırlatma kurun. Asansorcun.com gibi yazılımlar bu hatırlatmayı otomatik yapar.

2. Bakım Firmanızla Koordineli Olun

Periyodik kontrol öncesi bakım firmanız asansörü "denetime hazır" hale getirebilir. Genelde kontrol tarihinden 1-2 hafta önce ek bakım önerilir.

3. Bütçe Planlayın

Kontrol sonrası eksik tespiti olursa onarım maliyeti olabilir. Yıllık bakım bütçesinin %10-20'sini bu amaçla yedekleyin.

4. Sakinleri Bilgilendirin

Kontrol sırasında asansör 1-2 saat kullanılamaz. Sakinleri önceden bilgilendirin.

5. Etiketi Kontrol Edin

Kabin içindeki etiketi her ay kontrol edin. Etiket düşmüş, yırtılmış veya süresi geçmişse sorun var demektir.

Asansör Firması İçin Periyodik Kontrol Hazırlığı

1. Bakım Defteri Güncelliği

Tüm bakım kayıtları güncel ve eksiksiz olmalı. Eksik aylar gözükmemeli.

2. Önleyici Bakım

Periyodik kontrol tarihinden 2-4 hafta önce ek bir hassas bakım yapılması; sarı/kırmızı etiket riskini azaltır.

3. Belgeleri Hazırlayın

• MYK belgeleri (tüm teknisyenler)
• Mesleki sigorta poliçesi (firma)
• Yetki belgesi (firma)
• Periyodik kontrol geçmiş raporları

4. Müşteriye Şeffaf Bilgilendirme

Kontrol sonucu hakkında bina yönetimine detaylı açıklama yapın. Sarı/kırmızı etiket alan asansörler için iyileştirme planı sunun.

Asansör Bakım Yazılımının Periyodik Kontrol Yönetimindeki Rolü

Modern bir asansör bakım takip yazılımı:

• Yıllık A tipi kontrol tarihini izler ve 60/30/15/7 gün öncesinden uyarı verir
• Tüm bakım kayıtlarını dijital arşivde tutar, denetimde tek tıkla rapor üretir
• B/C/D tipi kontrol tetikleyicileri otomatik tanımlanır (modernizasyon, kaza vb.)
• Etiket sürelerini takip eder; sarı etiketlerin 60 gün limitini izler
• Kontrol öncesi hazırlık önerilerini içerir
• Tüm geçmiş raporlar PDF olarak müşteriyle paylaşılabilir

Sonuç

Periyodik kontrol asansör güvenliğinin temel taşıdır. Yıllık A tipi kontrolü asla atlamamak; sarı/kırmızı etiket aldığında derhal müdahale etmek hayati önemdedir. Bina yöneticisi olarak takvimde tutmayı, asansör firması olarak müşteriye yol göstermeyi unutmamalı.

Asansorcun.com'un periyodik bakım modülü tüm bu süreci otomatize eder. 14 gün ücretsiz deneme için WhatsApp üzerinden ulaşın.