Asansör Mevzuatına Uyumsuzlukta İdari Yaptırımlar

İÇERİK (MARKDOWN)

Asansör mevzuatına uyumsuzluk, çoğu zaman “bir evrak eksikliği” gibi görülür; fakat pratikte sonuçları çok daha ağır olabilir. Aylık bakımın aksaması, periyodik kontrolün yaptırılmaması, kırmızı veya sarı etiket sonrası uygunsuzlukların giderilmemesi, tescil ve belge eksiklikleri hem bina sorumlusu hem de bakım firması açısından idari yaptırım riski doğurur. Bu yazıda 2026 Türkiye uygulaması açısından asansör mevzuatına aykırılıkların hangi sonuçlara yol açabileceğini, kimlerin sorumlu tutulabileceğini ve ceza riskini azaltmak için hangi kayıtların düzenli tutulması gerektiğini sade bir dille ele alıyoruz.

Asansör Mevzuatında Uyumsuzluk Ne Anlama Gelir?

Asansör mevzuatında uyumsuzluk, yalnızca asansörün teknik olarak arızalı olması değildir. Bir asansör çalışıyor olsa bile, mevzuata göre eksik sayılabilecek pek çok durum vardır. Örneğin periyodik kontrolün zamanında yaptırılmaması, bakım sözleşmesinin bulunmaması, bakım kayıtlarının tutulmaması, yetkisiz kişi veya firma tarafından müdahale edilmesi, tescil belgelerinin eksik olması ya da periyodik kontrol sonrası verilen uygunsuzlukların süresinde giderilmemesi uyumsuzluk kapsamına girebilir.

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, asansörlerin insan can ve mal güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde kullanılmasını, tescilini, işletilmesini, bakımını, satış sonrası hizmetlerini ve mevcut asansörlerin iyileştirilmesini düzenler. Aynı yönetmelikte bakımın, asansör hizmete alındıktan sonra kullanım ömrü boyunca güvenlik gereklerinin devamlılığını sağlamak için ayda en az bir defa yürütülen işlemler olduğu belirtilir.

Bu nedenle “asansör çalışıyor, sorun yok” yaklaşımı yeterli değildir. Mevzuat açısından önemli olan, asansörün çalışmasının yanında güvenli, kayıtlı, denetlenebilir ve belgelenebilir şekilde işletilmesidir.

Kimler Sorumlu Tutulabilir?

Asansör mevzuatında sorumluluk tek bir tarafa yüklenmez. Uygunsuzluğun türüne göre bina sorumlusu, kat malikleri, asansör monte eden firma, yetkili servis, servis teknik sorumlusu veya asansör yaptırıcısı sorumlu olabilir. Bu ayrım çok önemlidir; çünkü her uygunsuzluğun muhatabı aynı değildir.

Bina sorumlusu açısından

Bina sorumlusu, apartman yöneticisi, site yönetimi, kamu binasında yetkili kişi veya ticari binada işletme sorumlusu olabilir. Yönetmelikte bina sorumlusu, asansörün güvenli kullanımını sağlamak amacıyla düzenli bakım, periyodik kontrol ve onarımını yaptırmaktan sorumlu kişi olarak tanımlanır.

Bina sorumlusunun temel görevleri şunlardır:

• Yetkili servisle bakım sözleşmesi yapmak
• Aylık bakımların yapılmasını takip etmek
• Yıllık periyodik kontrolü yaptırmak
• Kırmızı veya sarı etiket sonrası eksikleri süresinde gidermek
• Asansör kimlik numarası ve bilgi etiketini korumak
• Denetimde bakım ve kontrol kayıtlarını sunabilmek

Bakım firması açısından

Bakım firması veya yetkili servis, yaptığı bakımın teknik içeriğinden, bakım kayıtlarından, servis organizasyonundan ve ilgili mevzuata uygun hizmet sunmaktan sorumludur. Yetkisiz personel çalıştırmak, bakım formu düzenlememek, tespit edilen riskleri bina sorumlusuna yazılı bildirmemek veya eksik bakım yapmak ileride hem idari hem hukuki sorunlara yol açabilir.

Özellikle kaza sonrası incelemelerde “bakım yapıldı mı?” sorusu kadar “bakım yapıldığı nasıl ispatlanıyor?” sorusu da önemlidir. Bu nedenle bakım formları, fotoğraflar, teknisyen notları, parça değişim kayıtları ve müşteri onayları düzenli tutulmalıdır.

Periyodik Kontrol Etiketleri ve Yaptırım Riski

Asansörlerde periyodik kontrol sonucu dört ana etiketle ifade edilir: yeşil, mavi, sarı ve kırmızı. Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’nde kontrol sonuçları kusursuz, hafif kusurlu, kusurlu ve güvensiz olarak değerlendirilir; yeşil uygun, mavi hafif kusurlu, sarı kusurlu, kırmızı ise güvensiz asansörü ifade eder.

Etiket	Anlamı	Pratik Sonuç	Risk Seviyesi
Yeşil	Uygun	Kullanım açısından uygun kabul edilir	Düşük
Mavi	Hafif kusurlu	Eksikler takip edilmeli, sonraki kontrole bırakılmamalı	Orta
Sarı	Kusurlu	Uygunsuzluklar en fazla 120 gün içinde giderilmelidir	Yüksek
Kırmızı	Güvensiz	Kullanıma izin verilmez, en fazla 60 gün içinde güvenli hale getirilmelidir	Çok yüksek

Kırmızı etiketli asansör için en kritik nokta şudur: Bu süre, “60 gün boyunca kullanılabilir” anlamına gelmez. Yönetmelikte kırmızı etiketli ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmeyeceği, asansörün en fazla 60 gün içinde güvenli hale getirilmesi gerektiği belirtilir.

Sarı etiketli asansörde ise uygunsuzlukların en fazla 120 gün içinde giderilmesi gerekir. Süre sonunda takip kontrolü yapılır. Kırmızı veya sarı etiketli asansörde uygunsuzlukların verilen sürede giderilmediği takip kontrolünde belirlenirse, asansörün ana besleme sisteminden elektriğinin kesilerek mühürlenmesi ve hizmetten men edilmesi için ilgili idareye bildirim yapılır.

Kırmızı ve sarı etiketler, bina yöneticisi için “ileride bakarız” konusu değildir. Bu etiketler, takvimli ve belgeli şekilde aksiyon alınması gereken resmi uyarılardır.

İdari Yaptırımlar Nelerdir?

Asansör mevzuatına uyumsuzlukta idari yaptırımlar, uygunsuzluğun türüne ve sorumlu kişiye göre değişir. En sık karşılaşılan yaptırım türleri şunlardır:

1. İdari para cezası
2. Asansörün hizmetten men edilmesi
3. Elektriğinin kesilerek mühürlenmesi
4. Eksikliklerin giderilmesi için resmi süre verilmesi
5. Yetkili servis veya asansör monte eden açısından faaliyet durdurma riski
6. Denetim sonucunda ek inceleme, test veya muayene süreci
7. Belge, beyan veya kayıt eksikliği nedeniyle ek sorumluluk

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği’nde yönetmeliğe aykırı hareket eden asansör monte eden veya yetkili servis, bina sorumlusu veya kat malikleri, servis teknik sorumlusu ve asansör yaptırıcısı için idari para cezası uygulanabileceği düzenlenmiştir. Ayrıca yönetmelik gerekliliklerini sağlamayan asansör monte eden veya yetkili servisin sınai ve ticari faaliyetlerinin durdurulabileceği de belirtilir.

7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamındaki 2026 idari para cezası aralıkları, eylemin niteliğine göre farklılaşır. Örneğin ürün güvenliğine ilişkin teknik düzenleme aykırılıklarında 2026 yılı için 434.504 TL’den 4.345.057 TL’ye kadar; ürün güvenliği dışındaki bazı aykırılıklarda 173.801 TL’den 1.738.021 TL’ye kadar idari para cezası aralıkları duyurulmuştur. Aynı tabloda bazı aykırılıklar için 86.900 TL’den 869.009 TL’ye kadar ve 60.830 TL’den 608.305 TL’ye kadar aralıklar da yer alır.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, her aykırılıkta otomatik olarak en yüksek cezanın uygulanacağı anlamına gelmemesidir. Denetim makamı, somut olayın niteliğini, risk seviyesini, tekrar durumunu, uygunsuzluğun giderilip giderilmediğini ve ilgili mevzuat hükmünü dikkate alır. 7223 kapsamındaki bazı idari para cezalarında, iki yıl içinde tekrar halinde cezanın her tekrar için bir öncekinin iki katı uygulanabileceği de belirtilmiştir.

Piyasa Gözetimi ve Denetimi Sürecinde Ne Olur?

Asansörlerde yalnızca yıllık periyodik kontrol yoktur. Ayrıca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından piyasa gözetimi ve denetimi de yapılabilir. Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği’ne göre Bakanlık, asansöre ilişkin PGD faaliyetlerini denetim personeliyle yürütür, gerektiğinde önlemler alır ve idari yaptırımları uygular. Bu denetimler yıllık programın yanında resen, ihbar veya şikâyet üzerine de yapılabilir.

PGD süreci şunları içerebilir:

• Asansör ve firma belgelerinin incelenmesi
• AB uygunluk beyanı, tescil belgesi ve garanti belgelerinin kontrolü
• Duyusal inceleme
• Test ve muayene
• Risk değerlendirmesi
• Orta veya ciddi risk şüphesinde asansörün test ve muayeneye yönlendirilmesi
• Ciddi risk şüphesinde test ve muayene yapılana kadar asansörün kullandırılmaması

Bu noktada bakım firmalarının ve bina yöneticilerinin en büyük hatası, belgeleri dağınık tutmaktır. Bir denetimde teknik açıdan doğru işlem yapılmış olsa bile, bakım formu yoksa, fotoğraf kaydı yoksa, teklif-onay süreci yazılı değilse ve parça değişimi belgelenmemişse savunma zayıflar.

Bu bakım kayıtlarını kâğıt klasörlerde kaybetmek yerine Asansorex gibi bir bakım takip yazılımıyla tutmak, denetim anında geçmiş bakım, arıza, parça değişimi ve müşteri onaylarını saniyeler içinde gösterebilmek açısından ciddi avantaj sağlar.

Bina Yöneticileri İçin Uyumsuzluk Kontrol Listesi

Bina yöneticileri ve site yönetimleri için en pratik yaklaşım, asansörü sadece arıza çıktığında değil, yıl boyunca belge ve takip disipliniyle yönetmektir. Aşağıdaki kontrol listesi, idari yaptırım riskini azaltmak için temel bir rehber olarak kullanılabilir.

• Bakım sözleşmesi güncel mi?
• Bakım firması yetkili servis niteliğinde mi?
• Aylık bakım formları düzenli tutuluyor mu?
• Periyodik kontrol tarihi takip ediliyor mu?
• Son etiket rengi ve rapor sonucu biliniyor mu?
• Kırmızı veya sarı etiket varsa süre takibi yapılıyor mu?
• Eksikler için bakım firmasından yazılı teklif veya teknik açıklama alındı mı?
• Yapılan işlerin faturası, formu ve fotoğrafı saklanıyor mu?
• Asansör kimlik numarası ve kabin içi etiket korunuyor mu?
• Kullanıcı şikâyetleri kayıt altına alınıyor mu?

Bu listedeki her madde, sadece düzen için değil, olası bir denetimde “sorumluluğun yerine getirildiğini gösterme” açısından da değerlidir.

Bakım Firmaları İçin Pratik Önlemler

Bakım firması için mevzuata uyum, yalnızca teknik servis kalitesi değil, ticari güvenilirlik meselesidir. Apartman yöneticisi veya işletme sahibi, riskli bir asansörde ne yapacağını çoğu zaman bakım firmasından öğrenir. Bu nedenle bakım firmasının yazılı uyarı, kayıt ve takip kültürü güçlü olmalıdır.

Bakım firmalarının dikkat etmesi gereken noktalar:

• Her bakımda tarih, teknisyen, yapılan işlem ve tespit net yazılmalı
• Güvenlik riski varsa bina sorumlusuna yazılı bildirim yapılmalı
• Kırmızı/sarı etiket sonrası eksikler için net aksiyon planı sunulmalı
• Onay alınmadan kritik güvenlik parçaları geçici çözümlerle geçiştirilmemeli
• Yetkili olmayan personelle bakım yapılmamalı
• Fotoğraflı kayıt ve müşteri imzası alınmalı
• Teklif, revizyon, parça değişimi ve tahsilat kayıtları birbirine bağlı tutulmalı

Örneğin kırmızı etiketli bir asansörde fren, kilit, regülatör, tampon, kapı emniyeti veya kuyu dibi gibi kritik uygunsuzluklar varsa, “bakımda söylendi” demek yeterli olmayabilir. Yazılı tespit, tarihli teklif ve bina sorumlusu onayı önem kazanır.

Asansorex bu noktada bakım firmalarına; bakım formu, arıza kaydı, fotoğraflı işlem geçmişi, teklif-sözleşme takibi ve bina bazlı kayıt düzeniyle yardımcı olabilir. Böylece hem teknisyen sahada daha kontrollü ilerler hem de firma sahibi denetim ve müşteri iletişimini daha güvenli yönetir.

Sıkça Sorulan Sorular

Asansör periyodik kontrolü yapılmazsa ceza olur mu?

Evet, periyodik kontrolün yaptırılması bina sorumlusunun temel yükümlülükleri arasındadır. Kontrol yapılmadığında ilgili idare ve yetkili kurumlar tarafından bildirim, denetim, idari yaptırım ve gerekli hallerde hizmetten men süreci gündeme gelebilir.

Kırmızı etiketli asansör 60 gün kullanılabilir mi?

Hayır. Kırmızı etiket, asansörün güvensiz olduğunu gösterir. Yönetmelik gereği bina sorumlusu bu asansörün kullanımına izin vermemelidir. 60 gün, asansörün güvenli hale getirilmesi için verilen azami süredir; kullanım izni süresi değildir.

Sarı etiketli asansörde ne yapılmalıdır?

Sarı etiket, asansörün kusurlu olduğunu gösterir. Uygunsuzlukların en fazla 120 gün içinde giderilmesi gerekir. Bu süre sonunda takip kontrolü yapılır. Eksikler giderilmemişse hizmetten men süreci gündeme gelebilir.

İdari para cezası her zaman bina yöneticisine mi kesilir?

Hayır. Uygunsuzluğun niteliğine göre bina sorumlusu, kat malikleri, asansör monte eden, yetkili servis, servis teknik sorumlusu veya asansör yaptırıcısı sorumlu olabilir. Bu yüzden her olay kendi belgesi, raporu ve sorumluluk zinciriyle değerlendirilmelidir.

Bakım firması sözlü uyarı yaptıysa yeterli olur mu?

Riskli konularda sözlü uyarı pratikte yeterli kabul edilmeyebilir. Bakım firmasının tespitlerini bakım formuna, servis raporuna, fotoğrafa, teklif kaydına veya yazılı bildirime bağlaması daha güvenlidir.

Asansör mühürlenirse kim açtırabilir?

Mühürleme işlemi ilgili idare sürecine bağlıdır. Eksikler giderildikten sonra yetkili muayene ve kontrol süreçleri tamamlanmalı, ilgili idarenin prosedürüne göre hareket edilmelidir. Mühürlü asansöre izinsiz müdahale edilmemelidir.

Özet

Asansör mevzuatına uyumsuzluk, sadece teknik bir eksiklik değil; idari para cezası, hizmetten men, mühürleme, faaliyet durdurma ve sorumluluk riski doğurabilen ciddi bir konudur. Bina yöneticileri için en kritik adımlar aylık bakımın takibi, periyodik kontrolün zamanında yaptırılması ve kırmızı/sarı etiketlerde sürenin kaçırılmamasıdır. Bakım firmaları için ise doğru teknik müdahale kadar, yapılan işin belgelenmesi ve müşteriye yazılı bildirim yapılması önemlidir.

En güvenli yaklaşım; bakım, arıza, periyodik kontrol, teklif, onay ve fotoğraf kayıtlarını düzenli tutmaktır. Böylece hem bina kullanıcılarının güvenliği korunur hem de olası denetimlerde “gereken özenin gösterildiği” somut olarak ortaya konabilir.