Engelli Asansörü Standartları — EN 81-70 Detaylı Rehber

EN 81-70 Standardı Nedir?

EN 81-70 — "Asansörlerin yapımı ve montajı için güvenlik kuralları — Yolcu ve eşya taşıma asansörleri için özel uygulamalar — Bölüm 70: Engellilerin erişimi dahil yolcu asansörlerinde kullanılabilirlik" — engelli kullanıcıların asansörleri güvenle ve bağımsız olarak kullanabilmesi için gerekli teknik kuralları belirler.

Bu standart 2003'te yayımlanmış, 2018'de güncellenmiştir. Türkiye'de TSE tarafından TS EN 81-70 olarak benimsenmiştir. Engellilik sadece tekerlekli sandalye kullanıcılarını değil; görme, işitme, bilişsel ve hareket engelli tüm kullanıcıları kapsar. Modern asansörlerde bu standart önemli bir uyum hedefidir.

Türkiye'de Engelli Erişim Yasal Çerçevesi

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve buna bağlı yönetmelikler; kamu binalarında, AVM'lerde, hastanelerde ve büyük konut projelerinde engelli erişim zorunluluğu getirir. Asansörler bu erişimin temel araçlarındandır.

Kamu binalarında ve yeni yapılan binalarda engelli asansörü zorunluluğu vardır. Mevcut binalarda kademeli olarak EN 81-70 uyum hedeflenmektedir.

EN 81-70'nin Kapsadığı Engellilik Türleri

1. Hareket Engelliler

• Tekerlekli sandalye kullanıcıları
• Yürüteç/baston kullananlar
• Bacak/kalça eklem hareketi kısıtlı kullanıcılar

2. Görme Engelliler

• Tam kör (Braille kullanıcıları)
• Az gören (büyük puntolu yazı, kontrast)

3. İşitme Engelliler

• Tam sağır (görsel anons)
• Az duyan (sesli anons + işitme cihazı uyumluluğu)

4. Bilişsel Engelliler

• Otizm spektrumu
• Demans
• Algı/karar verme zorlukları

Kategori 1, 2, 3 — Erişim Seviyeleri

EN 81-70 üç seviye uyum tanımlar:

Kategori 1 — Temel Erişim

Tek bir tekerlekli sandalye kullanıcısı için yeterli kabin boyutu (1.0 × 1.25 m). Refakatçi yok.

Kategori 2 — Refakatçi ile Erişim

Tekerlekli sandalye + 1 refakatçi için yeterli (1.10 × 1.40 m).

Kategori 3 — Sedye Erişimi

Sedye veya çoklu engelli kullanıcı için (1.10 × 2.10 m). Hastaneler için yaygın.

Yeni binalarda en az Kategori 2 önerilir.

Zorunlu Özellikler — Kabin İçi

Kabin Ölçüsü

Kategori	Genişlik	Derinlik	Tipik Kullanım
Kategori 1	1.00 m	1.25 m	Küçük bina, sınırlı erişim
Kategori 2	1.10 m	1.40 m	Standart konut/ofis
Kategori 3	1.10 m	2.10 m	Hastane, AVM

Kapı Genişliği

• Minimum: 80 cm
• Önerilen: 90 cm
• Tek kanat veya teleskopik kanat: Otomatik açılma şart

Tuş Yüksekliği

• Minimum: Zeminden 90 cm (en alt tuş)
• Maksimum: Zeminden 120 cm (en üst tuş)
• Tekerlekli sandalye kullanıcısı kolayca ulaşabilmeli

Tuş Özellikleri

• Braille yazı: Tüm tuşlarda zorunlu (kabin + kat dışı)
• Çıkıntı: Görme engelliler için tuş çıkıntısı 1-2 mm
• Çap: Tuş çapı en az 19 mm
• Aralık: Tuşlar arası mesafe en az 9 mm
• Acil tuşu: Sarı renk, yıldız sembolü, daha büyük
• Kat zemin tuşu: Yeşil renk, ek vurgu

Tutamak (Handrail)

• Kabin duvarında tutamak şart
• Yükseklik: 90 cm (zeminden)
• Çap: 30-45 mm
• Kabin uzunluğunun en az 2/3'ü boyunca devam etmeli

Ayna

• Kabinin arka duvarında tam boy ayna
• Tekerlekli sandalye kullanıcısı geri çıkarken arkasını görmeli
• Ayna alt kenarı: zeminden 30 cm
• Ayna üst kenarı: 2.0 m

Aydınlatma

• En az 100 lüks (LED standart)
• Acil aydınlatma 1+ saat
• Renkler doğal görünmeli (CRI > 80)

Zemin

• Kaymaz kaplama
• Renk kontrastı duvarla (görme engelli için)
• Yansımasız (parlama yok)

Zorunlu Özellikler — Kabin Dışı

Kapı Önü Alan

• Tekerlekli sandalye dönüş alanı: 1.50 × 1.50 m
• Engelsiz manevra alanı şart

Kat Tuşu Yüksekliği

• Zeminden 90-120 cm
• Tekerlekli sandalyeden ulaşılabilir

Kat Tuş Özellikleri

• Braille yazı (kat numarası)
• Çıkıntı (görme engelli)
• Yön gösterici (yukarı/aşağı)
• Görsel + sesli geri bildirim (basıldığında)

Kapı Açılma Süresi

• Tekerlekli sandalye için en az 6 saniye açık kalmalı (otomatik kapanmadan önce)
• 3D fotosel ile engel algılama hassas olmalı

Sesli ve Görsel Bildirimler

Sesli Anons (Kabin İçinde)

• Kat anonsu: "Beşinci kat. Kapılar açılıyor."
• Yön anonsu: "Yukarı çıkıyor."
• Acil durum: "Bir sorun var. Lütfen acil tuşuna basın."
• Volume: Ayarlanabilir (40-80 dB)
• Dil: Türkçe + İngilizce (uluslararası kullanımda)

Görsel Bildirim (LCD/LED Ekran)

• Kat numarası: Büyük puntolu (en az 5 cm yüksek)
• Yön gösterici: Ok işareti (yukarı/aşağı)
• Mesaj: "Kapı kapanıyor", "Acil durum" vb.

İşitme Cihazı Uyumluluğu (Telecoil)

• Bazı modern asansörlerde T-coil sistemi vardır
• İşitme cihazı kullananlar sesli anonsu net duyar

Acil Durum Tertibatı (Engelli Odaklı)

Acil Çağrı Tuşu

• Yükseklik: 90-110 cm
• Renk: Sarı arka plan
• Sembol: Yıldız + çan/telefon
• Braille: Zorunlu
• Görsel geri bildirim: Çağrı yapıldığında ışık yanar
• Sesli geri bildirim: "Acil çağrınız iletiliyor"

Acil İletişim Sistemi

• İki yönlü ses: Engelli kullanıcı operatörle konuşabilmeli
• Görsel doğrulama: Sağır kullanıcılar için "bağlantı kuruldu" ışığı
• Otomatik çağrı: Mahsur kalma durumunda otomatik çağrı (modern asansörlerde)

Apartman/Site Yöneticileri İçin Pratik Rehber

Yeni İnşa Edilen Binalar

• Asansör seçerken EN 81-70 Kategori 2 minimum şart
• Mimar/proje müellifi ile koordineli
• TOKİ ve büyük konut projelerinde standart

Mevcut Bina Modernizasyonu

EN 81-70 uyumu için tipik modernizasyon adımları:

1. Kabin tuşları yenileme (Braille, doğru yükseklik): 8.000 - 25.000 TL
2. Sesli anons sistemi ekleme: 5.000 - 15.000 TL
3. Tutamak ekleme: 1.500 - 5.000 TL
4. Ayna ekleme/yenileme: 2.000 - 6.000 TL
5. Kapı operatörü değişimi (3D fotosel): 25.000 - 50.000 TL
6. Kabin genişletme (mümkünse): 100.000 - 300.000 TL
7. LED aydınlatma + acil aydınlatma: 5.000 - 12.000 TL

Tipik toplam EN 81-70 modernizasyon maliyeti: 50.000 - 200.000 TL.

Devlet Desteği

Bazı belediyeler engelli erişim modernizasyonu için kısmi destek sağlar. Yerel yönetim ve sosyal yardım birimleriyle görüşülmeli.

Asansör Firmaları İçin EN 81-70 Önemi

Yeni Pazar Fırsatları

• AVM, hastane, otel projelerinde EN 81-70 standart
• Devlet binaları (okul, hastane) tedariklerinde zorunlu
• Toplu konut projelerinde standart hale geliyor

Modernizasyon Pazarı

• Mevcut asansörlerin engelli uyumlu hale getirilmesi büyük pazar
• Bina değer artışı için yatırım çekici

Teknisyen Eğitimi

• EN 81-70 standartlarına vakıf teknisyen az
• Eğitim yatırımı rekabet avantajı sağlar

Belge ve Belgelendirme

• EN 81-70 uyumlu kurulumlarda CE belgesi + uyum beyanı
• Periyodik kontrolde standart uyumu denetlenir

Sıkça Sorulan Sorular

Apartman binamda zorunlu mu? 4 katlı ve üstündeki yeni inşa edilen binalarda asansör zorunlu, EN 81-70 uyumlu olması da büyük çoğunlukla zorunlu. Mevcut binalarda kademeli geçiş.

Kabin küçük olduğu için EN 81-70 sağlanamıyor, ne yapabilirim? Tüm özelliklerin sağlanması zor olabilir; ancak en azından sesli anons, Braille tuş, tutamak, doğru tuş yüksekliği gibi temel düzenlemeler yapılabilir.

Sesli anons sistemi ne kadar maliyet? Standart bir sistem 5.000-15.000 TL aralığında. Yüksek kaliteli sistemler (multiple language, T-coil dahil) 25.000 TL'ye kadar çıkabilir.

Mevcut tuşlar Braille değil, sadece tuşları değiştirebilir miyim? Evet, sadece tuş paneli değişimi 8.000-25.000 TL ile mümkün. Kabinin tamamını değiştirmek gerekmez.

Engelli arkadaşımız kullanmıyor, modernize etmek gereksiz mi? Engelli erişimi sadece doğrudan kullananlar için değil; sakatlanma durumu, yaşlı sakinler, çocuklu aileler için de fayda sağlar. Bina değerini artırır.

Devlet desteği var mı? Bazı belediyeler engelli erişim modernizasyonu için %30-50 hibe sunar. Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ile görüşülmeli.

Asansör Yazılımının Engelli Asansörü Yönetimindeki Rolü

Modern bir asansör bakım yazılımı: - Her asansörün EN 81-70 uyum durumunu işaretler - Modernizasyon önerilerini standart bazlı sunar - Engelli kullanıcı ulaşım istatistiklerini tutar - Periyodik kontrolde EN 81-70 uyum kontrolü dahil edilir - Modernizasyon teklif süreçleri yazılım üzerinden yönetilir

Sonuç

EN 81-70 standardı, asansörlerin tüm bireyler tarafından eşit olarak kullanılabilir olmasını sağlar. Yeni inşaatlarda zorunlu, mevcut binalarda öneriliendir. Bina yöneticileri için modernizasyon yatırımı; hem yasal uyum hem de bina değer artışı sağlar. Asansör firmaları için ise giderek genişleyen bir uzmanlık alanıdır.

Asansör operasyonlarınızı tüm standartlara uyumlu yönetmek için Asansorcun.com'u 14 gün ücretsiz deneyin veya çözümlerimizi inceleyin.