İthal Asansörde Uygunluk ve Belgelendirme

İÇERİK (MARKDOWN)

İthal asansör sistemleri; farklı teknoloji seçenekleri, özel tasarımlar veya maliyet avantajları nedeniyle Türkiye’deki projelerde tercih edilebilir. Ancak yurt dışından gelen bir ürünün üzerinde CE işaretinin bulunması, o asansörün doğrudan monte edilip hizmete açılabileceği anlamına gelmez. İthalat sürecinde ürün kapsamının doğru belirlenmesi, belgelerin gerçekliğinin kontrol edilmesi, güvenlik aksamlarının izlenebilir olması ve Türkiye’deki montajın uygunluk değerlendirmesiyle tamamlanması gerekir.

Bu rehberde ithal asansör, paket asansör ve ithal güvenlik aksamları arasındaki farkları; ithalatçı, asansör monte eden, bakım firması ve bina yöneticisinin dikkat etmesi gereken noktaları somut bir kontrol sırasıyla ele alacağız.

İthal Asansör Kavramı Doğru Tanımlanmalı

Sektörde “ithal asansör” ifadesi farklı ürün grupları için kullanılabilir. Bir firma, bütün parçaları aynı yabancı üreticiden gelen paket sistemi ithal asansör olarak tanımlayabilir. Başka bir projede ise yalnızca motor, kontrol sistemi, kapı operatörü veya güvenlik aksamları yurt dışından getirilmiş olabilir.

Belgelendirme sürecine başlamadan önce aşağıdaki ayrım yapılmalıdır:

• Bina için hazırlanmış komple paket asansör sistemi
• Asansörün mekanik veya elektrikli bileşenleri
• Yönetmelik kapsamındaki asansör güvenlik aksamları
• Engelli kaldırma platformu veya benzeri makine kapsamındaki ürün
• Mevcut bir asansörde kullanılacak ithal yedek parça
• Modernizasyon amacıyla getirilen kontrol veya tahrik sistemi

Her düşey taşıma ürünü Asansör Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmez. Ürünün kullanım amacı, hareket şekli, hızı, taşıyıcı tipi ve binaya kalıcı olarak kurulup kurulmadığı kapsamı değiştirebilir. Bu nedenle sipariş verilmeden önce ürünün Asansör Yönetmeliği mi, Makine Emniyeti düzenlemeleri mi yoksa başka bir teknik düzenleme mi kapsamında olduğu belirlenmelidir.

Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB), binalarda ve inşaatlarda kalıcı olarak hizmet veren belirli asansörlerle yönetmelikte sayılan güvenlik aksamlarını kapsar. Yönetmelik ayrıca asansör ile güvenlik aksamı için farklı sorumluluk ve uygunluk değerlendirme yolları öngörür. ([Sanayi Bakanlığı][1])

İthalatçı ile Asansör Monte Eden Aynı Sorumluluğa Sahip Değildir

İthal projelerde en sık yapılan hatalardan biri, yabancı üreticinin verdiği belgelerin Türkiye’de montaj yapan firmanın bütün sorumluluğunu ortadan kaldırdığını düşünmektir.

Asansör monte edenin sorumluluğu

Asansörün tamamı açısından temel sorumluluk, sistemi binaya kuran ve piyasaya arz eden asansör monte edendedir. Yabancı tedarikçiden kabin, motor, pano, kapı ve diğer parçaların paket halinde alınması bu sorumluluğu otomatik olarak yabancı üreticiye taşımaz.

Asansör monte eden firma;

• Projeye uygun tasarımı doğrulamalı,
• Kuyu ve makine alanı ölçülerini kontrol etmeli,
• Kullanılan bileşenlerin birbiriyle uyumlu olduğunu göstermeli,
• Montaj ve devreye alma testlerini tamamlamalı,
• Uygunluk değerlendirme prosedürünü yürütmeli,
• AB uygunluk beyanını düzenlemeli,
• CE işaretini uygun şekilde iliştirmelidir.

2014/33/AB sisteminde “asansör monte eden”, asansörün tasarım, imalat, montaj ve piyasaya arz sorumluluğunu üstlenen gerçek veya tüzel kişi olarak ele alınır. ([EUR-Lex][2])

İthalatçının sorumluluğu

İthal edilen ürün bir asansör güvenlik aksamıysa ithalatçının doğrudan yükümlülükleri bulunur. İthalatçı, ürün piyasaya sunulmadan önce imalatçının gerekli uygunluk değerlendirmesini tamamladığını, teknik dosyanın hazır olduğunu, CE işaretinin bulunduğunu ve AB uygunluk beyanının düzenlendiğini kontrol etmelidir.

İthalatçının adı veya ticari unvanı ile iletişim bilgilerinin ürünün, ambalajın veya beraberindeki belgenin üzerinde bulunması da izlenebilirlik açısından önemlidir. Ürünün depolama ve taşıma şartları uygunluğunu bozacak şekilde yönetilmemelidir. İthalatçı ayrıca uygunsuzluk şüphesinde ürünü piyasaya sunmamalı ve gerekli düzeltici işlemleri başlatmalıdır. ([Sanayi Bakanlığı][1])

Yabancı tedarikçinin verdiği sertifika, Türkiye’deki ithalatçı ve monte eden firmanın kontrol sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İthal Asansörde İstenmesi Gereken Belgeler

Belgeler mümkünse sipariş sözleşmesi imzalanmadan ve avans ödenmeden önce talep edilmelidir. “Ürün sevk edilince göndeririz” yaklaşımı, sertifikanın kapsam dışı veya modele ait olmadığının geç fark edilmesine neden olabilir.

Belge veya kayıt	Kontrol edilmesi gereken nokta	Sık görülen hata
AB uygunluk beyanı	Üretici, ürün modeli, seri veya tip bilgisi, yönetmelik ve imza	Farklı modele ait genel beyan gönderilmesi
Uygunluk değerlendirme belgesi	Belgeyi düzenleyen kuruluş, kapsam, tarih ve geçerlilik	Kuruluşun asansör kapsamında yetkili olmaması
Teknik dosya	Çizimler, hesaplamalar, risk değerlendirmesi, test kayıtları	Yalnızca ürün kataloğunun teknik dosya sayılması
Güvenlik aksamı belgeleri	Model, seri numarası ve asansörde kullanılan parçayla eşleşme	Belgedeki model ile sahadaki modelin farklı olması
Montaj ve kullanım talimatları	Türkiye’de güvenli kullanım için anlaşılır Türkçe bilgi	Yalnızca yabancı dilde kısa katalog bulunması
Elektrik ve hidrolik şemaları	Sahadaki pano ve devrelerle uyum	Revizyon görmüş panoya eski şema verilmesi
Test raporları	Test edilen numune ve ürün tipinin aynı olması	Başka bir ürün ailesinin raporunun kullanılması
Etiket ve izlenebilirlik kayıtları	Üretici, tip, seri numarası, kapasite ve hız	Etiket bilgilerinin faturayla uyuşmaması
Yedek parça listesi	Kritik parçaların kodları ve tedarik yöntemi	Parça kodlarının sadece üretici portalında bulunması
Garanti ve teknik destek şartları	Türkiye’de müdahale süresi ve parça temini	Garanti var ancak yerel servis altyapısı yok

AB uygunluk beyanı, tek başına birkaç satırlık imzasız bir yazı değildir. Ürünü tanımlamalı, sorumluluğu üstlenen işletmeciyi göstermeli ve uygulanan teknik düzenlemelerle uygunluk değerlendirmesine ilişkin bilgileri içermelidir.

CE işareti de bağımsız bir kalite ödülü veya üreticiye verilen genel bir şirket sertifikası değildir. İlgili ürün için gerekli uygunluk değerlendirme işlemleri tamamlandıktan sonra iliştirilen bir uygunluk işaretidir. Onaylanmış kuruluşun sürece dahil olduğu durumlarda kuruluşun kimlik numarası ve görev kapsamı ayrıca incelenmelidir. ([Sanayi Bakanlığı][1])

Belge Doğrulaması Nasıl Yapılmalı?

Bir belgenin profesyonel görünümlü olması, geçerli olduğunu göstermez. Belge kontrolü yalnızca PDF üzerindeki logoya bakılarak yapılmamalıdır.

1. Ürün ile belgeyi eşleştirin

Belgedeki şu bilgiler, satın alınacak ürünle karşılaştırılmalıdır:

• Ürün ticari adı
• Tip veya model kodu
• Seri numarası
• Kapasite ve nominal hız
• Tahrik sistemi
• Güvenlik aksamının ürün kodu
• Üretici unvanı ve adresi
• Belgenin düzenlenme ve geçerlilik tarihi

Örneğin belgede XG-400 model hız regülatörü yazarken sevk edilen ürünün etiketi XG-400S ise iki ürünün aynı olduğu varsayılmamalıdır. Üreticiden yazılı açıklama ve gerekiyorsa revize belge istenmelidir.

2. Onaylanmış kuruluşu doğrulayın

Belgeyi düzenleyen kuruluşun adı kadar, hangi teknik düzenleme ve hangi uygunluk değerlendirme faaliyeti için yetkilendirildiği de önemlidir. Bir kuruluş farklı ürün gruplarında faaliyet gösterebilir ancak 2014/33/AB kapsamında her işlemi yapmaya yetkili olmayabilir.

Kuruluşun kimlik numarası, güncel yetki durumu ve kapsamı Avrupa Komisyonunun NANDO sisteminden veya ilgili resmî kayıtlardan kontrol edilmelidir. NANDO kayıtlarında kuruluşların kimlik numarasıyla birlikte hangi görevler için bildirildiği gösterilir. ([single-market-economy.ec.europa.eu][3])

3. Belgeyi düzenleyen kuruluştan teyit alın

Yüksek tutarlı veya şüpheli alımlarda belge üzerindeki iletişim bilgisi yerine kuruluşun resmî kanalına ulaşarak belge numarası doğrulanmalıdır. Böylece değiştirilmiş, iptal edilmiş veya başka firmaya ait belgelerin kullanılması önlenebilir.

4. Revizyonları kayıt altında tutun

Pano yazılımı, motor tipi, kapı modeli veya güvenlik devresi değiştiğinde eski belgelerin geçerliliği yeniden değerlendirilmelidir. Sipariş aşamasındaki ürünle sahaya gelen ürün farklıysa dosya güncellenmeden montaja devam edilmemelidir.

Satın Almadan Devreye Almaya Kadar Kontrol Sırası

İthal asansör projesinde belge kontrolü tek seferlik bir masa başı işlemi değildir. Süreç satın alma, sevkiyat, montaj ve devreye alma aşamalarına bölünmelidir.

1. Ürünün mevzuat kapsamını belirleyin. Asansör, güvenlik aksamı, makine veya standart bileşen ayrımını yapın.
2. Teknik şartname hazırlayın. Kapasite, hız, durak sayısı, seyir mesafesi, kapı tipi, elektrik altyapısı ve çevresel şartları yazılı hale getirin.
3. Belgeleri siparişten önce alın. Numune belge değil, satın alınacak tip ve modele ait evrak talep edin.
4. Kuruluş ve sertifika doğrulaması yapın. Belgenin kapsamını ve kuruluşun yetkisini kontrol edin.
5. Sözleşmeye belge şartı ekleyin. Uygunsuz veya eksik belge halinde sevkiyat, ödeme ve iade koşullarını açıkça yazın.
6. Sevkiyat kabul kontrolü yapın. Sandık, etiket, ürün kodu, seri numarası ve paket listesini karşılaştırın.
7. Montaj öncesi proje uyumunu inceleyin. Kuyu ölçüsü, askı düzeni, tahrik hesabı, tamponlar ve güvenlik aksamı uyumunu doğrulayın.
8. Montaj değişikliklerini belgeleyin. Sahada yapılan her teknik değişikliği son projeye ve teknik dosyaya işleyin.
9. Uygunluk değerlendirmesini tamamlayın. Projeye uygun yöntemle onaylanmış kuruluş sürecini yürütün.
10. AB uygunluk beyanı ve CE işlemini tamamlayın. Süreç kapanmadan asansörü kullanıcı hizmetine açmayın.
11. İlk periyodik kontrol ve tescil işlemlerini yürütün. CE süreciyle işletme dönemindeki kontrol sürecini birbirine karıştırmayın.
12. Bakım ve parça izlenebilirliğini başlatın. Kullanılan güvenlik aksamlarını, değişimleri ve müdahaleleri asansör bazında kaydedin.

Bu kayıtların kâğıt dosyalarda dağınık biçimde tutulması, birkaç yıl sonra parça seri numarası veya uygunluk beyanı arandığında ciddi zaman kaybı yaratır. Belgeleri, bakım formlarını ve parça değişim geçmişini Asansorex gibi bir asansör bakım takip yazılımında asansör kartına bağlamak, denetim ve servis süreçlerinde geçmişe hızlı ulaşılmasını sağlar.

En Sık Yapılan Uygunluk Hataları

CE logosunu yeterli kabul etmek

Ürünün üzerinde CE işareti bulunması önemlidir ancak işaretin hangi mevzuata dayanılarak iliştirildiği ve gerekli uygunluk sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığı ayrıca incelenmelidir.

ISO belgesini ürün uygunluk belgesi sanmak

ISO 9001 gibi yönetim sistemi belgeleri, firmanın belirli bir kalite yönetim sistemine sahip olduğunu gösterebilir. Ancak belirli bir asansörün veya güvenlik aksamının 2014/33/AB kapsamında uygun olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Katalog ile teknik dosyayı karıştırmak

Ürün kataloğu satış ve tanıtım belgesidir. Teknik dosyada ise tasarım bilgileri, hesaplamalar, riskler, testler, çizimler ve uygunluk değerlendirmesini destekleyen kayıtlar bulunmalıdır.

Türkiye’de yapılan değişiklikleri dosyaya işlememek

İthal pano üzerinde yerel bir revizyon yapılması, kapı modelinin değiştirilmesi veya farklı güvenlik aksamı kullanılması sistemin ilk belgelenen durumunu değiştirebilir. Değişikliklerin teknik etkisi değerlendirilmeden eski dosyayla devam edilmemelidir.

Yedek parça erişimini değerlendirmemek

Belgelendirmesi uygun bir sistem, yedek parça temin edilemediğinde işletme açısından sorunlu hale gelebilir. Özellikle kart, enkoder, sürücü, kapı kontrol ünitesi ve özel haberleşme modüllerinin teslim süresi satın alma öncesinde öğrenilmelidir.

Kullanıcı belgelerini yabancı dilde bırakmak

Montaj, bakım, kurtarma ve güvenli kullanım için gerekli talimatların Türkiye’de görev yapan teknik personel tarafından anlaşılabilir olması gerekir. Kritik uyarıların yalnızca yabancı dilde bulunması sahada yanlış müdahale riskini artırır.

Bina Yöneticisi ve Bakım Firması Nelere Dikkat Etmeli?

Bina yöneticisinin bütün teknik dosyayı mühendislik açısından incelemesi beklenmez. Ancak yeni teslim alınan ithal bir asansörde aşağıdaki belgelerin varlığını sorgulaması gerekir:

• AB uygunluk beyanı
• Garanti belgesi
• Kullanım ve kurtarma talimatları
• İlk periyodik kontrol raporu
• Tescil evrakı
• Bakım sözleşmesi
• Yetkili servis veya teknik muhatap bilgisi
• Kritik yedek parçaların temin yöntemi

Bakım firması ise sözleşme yapmadan önce sistemin kumanda yapısını, hata kodlarını, kurtarma prosedürünü ve parça erişimini değerlendirmelidir. Teknik dokümanı bulunmayan veya yalnızca üreticiye ait kapalı bir servis cihazıyla müdahale edilebilen sistemler için bina yönetimine işletme riski açıkça anlatılmalıdır.

Ayrıca CE uygunluğu, periyodik kontrolün yerine geçmez. Asansör hizmete girdikten sonra Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamındaki bakım, periyodik kontrol ve güvenli işletme yükümlülükleri devam eder. Yeşil, mavi, sarı veya kırmızı bilgi etiketiyle sonuçlanan periyodik kontrol süreci, ürünün ilk piyasaya arz uygunluğundan ayrı bir işletme güvenliği sürecidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İthal asansörde yabancı CE belgesi Türkiye’de doğrudan geçerli midir?

Belgenin hangi ürün için düzenlendiği, kuruluşun yetkisi, uygunluk değerlendirme yöntemi ve belgedeki ürünle sahadaki sistemin aynı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Yabancı bir belgenin bulunması, Türkiye’de montaj yapan firmanın nihai uygunluk sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Paket asansör ithal edildiğinde yeniden CE süreci gerekir mi?

Parçaların paket halinde ithal edilmesi, binaya kurulan tamamlanmış asansörün uygunluk değerlendirmesini ortadan kaldırmaz. Yerel monte eden firma, kurulan nihai asansörün projeye ve yönetmelik gereklerine uygunluğunu göstermekle sorumludur.

Her ithal asansör parçasında CE işareti olmak zorunda mı?

Hayır. CE işareti, yalnızca ilgili teknik düzenlemenin bunu gerektirdiği ürünlerde aranır. Yönetmelikte tanımlanan güvenlik aksamlarıyla sıradan mekanik parçaların belge şartları aynı değildir. Ürün kapsamı parça bazında değerlendirilmelidir.

AB uygunluk beyanı ile CE sertifikası aynı şey midir?

Aynı değildir. AB uygunluk beyanı, sorumlu iktisadi işletmecinin ürünün ilgili teknik düzenlemelere uygun olduğunu beyan ettiği belgedir. Onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenen sertifika veya rapor ise uygulanan uygunluk değerlendirme yöntemine bağlı olarak sürecin bir parçasıdır.

İthal üründe Türkçe kullanım talimatı gerekli midir?

Türkiye’de güvenli montaj, kullanım, bakım ve kurtarma için gerekli bilgilerin Türkçe ve anlaşılır olması gerekir. Yabancı dildeki teknik dokümanlar faydalı olabilir ancak gerekli Türkçe bilgi ve uyarıların yerini tutmamalıdır.

Belgesi eksik ithal güvenlik aksamı mevcut asansörde kullanılabilir mi?

Belgesi, izlenebilirliği veya teknik uyumu doğrulanamayan bir güvenlik aksamı kullanılmamalıdır. Parçanın fiziksel olarak sisteme uyması, güvenlik fonksiyonunun ve mevzuat uygunluğunun doğrulandığı anlamına gelmez.

Özet

İthal asansörde uygunluk ve belgelendirme, gümrükten geçen ürünün üzerindeki CE logosunu kontrol etmekten çok daha kapsamlıdır. Öncelikle ürünün mevzuat kapsamı belirlenmeli; ardından üretici, ithalatçı, monte eden ve onaylanmış kuruluş arasındaki sorumluluklar doğru ayrılmalıdır. AB uygunluk beyanı, teknik dosya, güvenlik aksamı belgeleri, seri numaraları ve test kayıtları sahadaki ürünle birebir eşleşmelidir.

En güvenli yöntem, belge incelemesini ürün Türkiye’ye geldikten sonra değil satın alma kararından önce başlatmaktır. Montaj sırasında yapılan değişiklikler kayıt altına alınmalı, uygunluk değerlendirmesi tamamlanmadan sistem hizmete açılmamalı ve işletme döneminde bütün bakım ile parça değişim geçmişi düzenli biçimde saklanmalıdır. Asansorex üzerinden asansör bazlı belge ve bakım geçmişi oluşturmak da bu kayıtların kaybolmasını önleyerek firma, teknisyen ve bina yöneticisi arasındaki bilgi akışını kolaylaştırır.