Montajda Kalite Kontrol Listesi

İÇERİK

Asansör montajında kalite kontrol listesi, teslimden önce imzalanıp dosyaya kaldırılacak bir evraktan ibaret değildir. Doğru kullanıldığında hatanın üzeri kapanmadan görülmesini, farklı ekiplerin aynı kabul ölçütleriyle çalışmasını ve eksiklerin sorumlusuyla birlikte takip edilmesini sağlar. Ray bağlantısındaki uygunsuzluk, yanlış etiketlenmiş bir kablo veya projeyle uyuşmayan kapı yerleşimi geç fark edildiğinde aynı iş için yeniden malzeme, ulaşım ve işçilik gerekir.

Firma sahibi açısından hedef, teslim tarihini korurken tekrar işi azaltmaktır. Teknisyen açısından hedef, hangi kontrolün hangi aşamada yapılacağını bilmektir. Bina yöneticisi açısından ise teslim edilen asansörün durumu ve açık kalan konular hakkında anlaşılır bilgi almaktır. Bu rehber, montajın başlangıcından teslimine kadar kullanılabilecek bir kontrol düzeni sunar.

1. Kontrol Listesini Projeye Göre Hazırlayın

Her asansöre aynı listeyi uygulamak önemli ayrıntıları kaçırabilir. Elektrikli ve hidrolik sistemlerin, makine daireli ve makine dairesiz çözümlerin kontrol noktaları farklılaşır. Kapasite, hız, durak sayısı, kapı tipi ve bina kullanım amacı da liste hazırlanırken dikkate alınmalıdır.

TS EN 81-20 ve TS EN 81-50, asansör alanında birlikte ele alınan teknik standartlar arasındadır; TSE’nin asansör muayene elemanı eğitim programında da bu standartlara yer verilir. Projede uygulanacak baskı, kapsam ve diğer teknik gereklilikler sorumlu teknik personel tarafından belirlenmelidir. files.tse.org.tr

Sahadaki her kontrol satırı şu soruları cevaplamalıdır:

• Hangi ekipman veya imalat kontrol edilecek?
• Kabul ölçütü hangi proje, çizim veya üretici talimatına dayanıyor?
• Kontrol hangi yöntemle yapılacak?
• Sonuç hangi kayıtla gösterilecek?
• Uygunsuzluk varsa kim düzeltecek ve kim tekrar kontrol edecek?

“Raylar kontrol edildi” ifadesi tek başına yeterli değildir. Ray doğrultusu, bağlantılar ve bağlantı elemanları ayrı kontrol noktaları olarak yazılmalıdır. Sayısal ölçüt gereken yerlerde değer, ilgili teknik kaynaktan alınmalıdır; her modele uygulanacak varsayımsal bir tolerans yazılmamalıdır.

Formun Başında Bulunması Gereken Bilgiler

Proje adı, bina adresi, asansör kimliği, kapasite, hız, durak sayısı, proje revizyonu, kontrol tarihi ve kontrolü yapan kişi kaydedilmelidir. Aynı binada dört asansör varsa her biri ayrı tanımlanmalıdır. “A blok tamamlandı” notu, hangi asansörün hangi testten geçtiğini göstermez.

2. Montaj Öncesinde Kuyu ve Malzeme Kabulünü Yapın

Montaj kalitesini etkileyen birçok sorun ekip sahaya gelmeden oluşur. Kuyu ölçülerinin projeye uymaması, uygun olmayan depolama veya yanlış malzeme sevkiyatı sonraki aşamalarda zaman kaybettirir.

Kuyu ve Çalışma Alanı Kontrolleri

Montaja başlamadan önce aşağıdaki noktalar değerlendirilmelidir:

• Kuyu ölçüleri, düşey doğrultusu ve kat açıklıkları projeyle karşılaştırılmalıdır.
• Kuyu dibi ile üst bölümdeki gerekli alanlar ve yerleşimler doğrulanmalıdır.
• Su birikmesi, inşaat atığı ve çalışma alanına yabancı malzeme girişi kontrol edilmelidir.
• Kat açıklıklarının korunması ve yetkisiz erişimin önlenmesi sağlanmalıdır.
• Aydınlatma, çalışma elektriği ve güvenli erişim koşulları incelenmelidir.
• Diğer şantiye ekiplerinin işleriyle oluşabilecek çakışmalar belirlenmelidir.

Uygunsuzlukların fotoğrafı çekilmeli, yeri açıkça yazılmalı ve montajı etkileyen konular şantiye sorumlusuna bildirilmelidir. Örneğin kapı açıklığındaki ölçü farkı, “inşaat eksiği” şeklinde bırakılmamalı; ilgili kat, ölçülen değer ve gereken düzeltme belirtilmelidir.

Malzeme Kabul Kontrolleri

Teslim alınan ürünün yalnızca adedi kontrol edilmez. Marka, model, teknik özellik, hasar durumu ve ilgili belgeler de siparişle karşılaştırılır. Güvenlik aksamında ürün ile belge arasındaki eşleşme ayrıca doğrulanmalıdır.

Kapı panelleri nemli zeminde bekletiliyorsa veya elektrik ekipmanı açıkta depolanıyorsa montaj başlamadan kalite kaybı oluşabilir. Depolama koşulları bu nedenle kabul sürecinin parçasıdır.

3. Mekanik ve Elektrik Kontrollerini Aşama Aşama Tamamlayın

Kontrolleri iş bittikten sonra topluca yapmak, erişilmesi zor bağlantıların gözden kaçmasına neden olabilir. İyi bir uygulama, sonraki imalatın önceki işi kapatacağı noktalarda kontrol yapılmasıdır.

Aşağıdaki tablo, projeye göre ayrıntılandırılabilecek bir başlangıç listesidir. Her satırın altına gerekli ölçüm ve kabul ölçütleri eklenmelidir.

Aşama	Kontrol noktası	Kabul dayanağı	Kaydedilecek kanıt
Kuyu kabulü	Ölçüler, açıklıklar ve yerleşim	Proje ve saha ölçümü	Ölçüm formu, fotoğraf
Ray montajı	Doğrultu, ekler, konsollar ve bağlantılar	Proje ve montaj talimatı	Ölçüm sonucu, bağlantı kontrolü
Kat kapıları	Yerleşim, eşikler, bağlantılar ve kilit düzeni	Kapı talimatı ve ilgili proje	Kat bazlı kontrol kaydı
Tahrik sistemi	Yerleşim, sabitleme ve koruyucular	Üretici talimatı	Kontrol formu, gerekli ölçümler
Askı sistemi	Bileşen uygunluğu, bağlantılar ve düzen	Sisteme ait teknik doküman	Ürün bilgisi, kontrol sonucu
Kabin ve karşı ağırlık	Şase, kılavuzlama ve mekanik bağlantılar	Proje ve üretici talimatı	Kontrol formu
Elektrik tesisatı	Kablo güzergâhı, bağlantılar ve tanımlama	Elektrik şeması ve talimatlar	Kontrol ve ölçüm raporu
Güvenlik fonksiyonları	İlgili düzeneklerin çalışması	Onaylı test prosedürü	Test raporu
Son kontrol	Temizlik, işaretleme ve belge bütünlüğü	Teslim kontrol planı	İmzalı teslim kayıtları

Mekanik Montajda Kritik Ayrıntılar

Ray ekleri, konsollar, kapı bağlantıları ve tahrik sistemi sabitlemeleri yalnızca gözle değerlendirilmemelidir. Gerekli noktalarda ölçüm ve üreticinin tarif ettiği bağlantı kontrolü yapılmalıdır. Sıkma torku gereken bağlantılarda uygun alet kullanılmalı ve kayıt tutulmalıdır.

Kat kapıları kat kat incelenmelidir. Bir kattaki başarılı kontrol, diğer katların da uygun olduğunu göstermez. Eşik çevresindeki inşaat işleri tamamlandıktan sonra kapı bölgesinin tekrar değerlendirilmesi de gerekebilir.

Elektrik Montajında İzlenebilirlik

Kablo tanımları ile elektrik şeması birbirini karşılamalıdır. Sahada yapılan değişiklikler çizimlere işlenmezse bakım ekibi ileride yanlış bilgiyle çalışır.

Kablo güzergâhları, mekanik hasara karşı korunma, bağlantı düzeni ve koruma iletkenleri kontrol edilmelidir. Gerekli elektriksel ölçümler yetkin personel tarafından uygun cihazlarla gerçekleştirilmelidir. Ölçüm raporunda cihazın kimliği ve ölçüm koşulları bulunmalıdır.

4. Testleri Tanımlı Prosedür ve Yetkin Ekip ile Yürütün

Asansörün hareket etmesi, montajın bütün kontrollerden geçtiği anlamına gelmez. Normal çalışma, kapılar, kumandalar, güvenlik fonksiyonları ve projede bulunan diğer sistemler ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu rehber, tehlikeli testlerin uygulama talimatı değildir. Fren, güvenlik tertibatı ve benzeri kritik deneyler; ilgili prosedür, üretici talimatları ve yetkin teknik ekip çerçevesinde yürütülmelidir. Bina yöneticisinin bu testleri kendi başına denemesi beklenmez.

Test planında en az şu alanlar bulunmalıdır:

1. Ön koşullar: Montajın hangi kontrollerinin tamamlanmış olması gerektiği.
2. Sorumlular: Testi yapacak ve sonucu değerlendirecek kişiler.
3. Yöntem: Uygulanacak yazılı prosedürün adı ve revizyonu.
4. Kabul ölçütü: Sonucun hangi teknik dayanakla değerlendirileceği.
5. Kayıt: Ölçülen değer, gözlem, tarih ve sonuç.
6. Tekrar test koşulu: Düzeltme sonrasında hangi kontrollerin yenileneceği.

Sürüş sırasında ses veya titreşim görülürse yalnızca “ayar yapıldı” yazılmamalıdır. Sorunun hangi katta, yönde ve çalışma koşulunda oluştuğu belirtilmelidir. Düzeltmenin ardından aynı koşullarda yeniden değerlendirme yapılması, sorunun gerçekten giderildiğini göstermeye yardımcı olur.

Başarılı test kaydı, yalnızca “uygun” kutusundan oluşmaz; neyin, hangi koşulda ve hangi ölçüte göre değerlendirildiğini gösterir.

5. Uygunsuzlukları Kapatın ve Teslim Dosyasını Tamamlayın

Eksik bulmak kadar, düzeltmenin tamamlandığını doğrulamak da önemlidir. Montaj ekibinin “yapıldı” mesajı ile kontrol sorumlusunun “uygunluğu doğrulandı” kaydı ayrı tutulmalıdır.

Örnek bir uygunsuzluk kaydı şöyle düzenlenebilir:

• Kayıt numarası: MK-018.
• Yer: B blok, ikinci kat kapısı.
• Bulgu: Kapı bölgesindeki kablo koruması tamamlanmamış.
• Sorumlu: İlgili montaj ekibi.
• Hedef tarih: Proje planında belirlenen tarih.
• Düzeltme kanıtı: İşlem açıklaması ve fotoğraf.
• Kapatma: Kontrolü yapan kişinin değerlendirmesi ve tarihi.

Bu örnek bir kayıt biçimidir; teknik kabul ölçütü ayrıca belirtilmelidir. Fotoğraf, gizli kalan bağlantıların veya elektriksel ölçümlerin yerine geçmez.

İşin İlerlemesini Durduran Noktaları Belirleyin

Firmanın kontrol planında, uygunluğu doğrulanmadan sonraki aşamaya geçilmeyecek noktalar tanımlanmalıdır. Emniyeti etkileyen açık bir uygunsuzluk varken teslim tarihini korumak için kaydı kapatmak kabul edilebilir bir yöntem değildir.

Düzeltme başka bir sistemi etkiliyorsa ilgili kontroller de tekrarlanmalıdır. Örneğin kapı ayarındaki değişikliğin ardından yalnızca görsel kontrol yeterli olmayabilir; etkilenen fonksiyonlar da yeniden değerlendirilmelidir.

Teslimde Belge ile Saha Birbirini Karşılamalı

Teslim dosyasında projeye ve uygulanan sürece göre gerekli çizimler, şemalar, talimatlar, test kayıtları ve uygunluk belgeleri bulunmalıdır. Cihaz ve ekipman bilgileri sahadaki ürünlerle eşleşmelidir.

Firma içi kalite kontrol, uygulanması gereken resmî uygunluk değerlendirme ve diğer işlemlerin yerine geçen bir onay olarak sunulmamalıdır. Bina yöneticisine de “biz kontrol ettik, diğer işlemlere gerek yok” şeklinde açıklama yapılmamalıdır.

Teslim toplantısında kullanım bilgileri, arıza bildirim yöntemi, bakım iletişimi ve teknik müdahale sınırları anlaşılır biçimde aktarılmalıdır. Yöneticiye belge verilmesi ile belgenin içeriğinin açıklanması farklı işlerdir.

Bakım dönemine aktarılacak ekipman bilgileri, fotoğraflar ve servis geçmişini Asansorex gibi bir bakım takip yazılımında düzenli tutmak, bakım ekibinin binayı daha hızlı tanımasına yardımcı olabilir. Montaj kontrol formları ve test raporları da bina ve asansör kimliğiyle tutarlı biçimde arşivlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Montaj kalite kontrol listesini kim doldurmalı?

Kontrolü fiilen yapan yetkin kişi kendi bölümünü doldurmalıdır. Montaj ekibinin yaptığı iş ile son kontrol değerlendirmesi mümkün olduğunda farklı kişiler tarafından gözden geçirilmelidir. Firma, sorumlulukları proje başlamadan belirlemelidir.

Tek bir kontrol listesi bütün projelerde kullanılabilir mi?

Ortak bir ana liste kullanılabilir; ancak sistem tipi, kapasite, hız, bina kullanımı ve ekipmanlara göre uyarlanmalıdır. Uygulanmayan maddeler silinmek yerine gerekçesiyle işaretlenirse kontrolün kapsamı daha açık olur.

Her kontrol için fotoğraf çekmek gerekli mi?

Fotoğraf özellikle sonradan görünmeyecek imalatlarda ve uygunsuzlukların takibinde yararlıdır. Ancak ölçüm sonucu, test raporu veya bağlantı kontrolünün yerine geçmez. Kanıt türü kontrolün niteliğine göre seçilmelidir.

Teslimden önce bütün maddeler kapatılmalı mı?

Emniyeti ve teknik uygunluğu etkileyen açık maddeler giderilmeden kullanım teslimine geçilmemelidir. Diğer sözleşmesel veya kozmetik eksikler ise niteliği, sorumlusu ve tamamlanma tarihiyle açıkça kayıt altına alınmalıdır.

Kalite kontrol montaj süresini uzatır mı?

Kontrol için zaman ayrılır; ancak aşamalar arasında yapılan kısa kontroller, sonradan sökme ve yeniden montaj ihtiyacını azaltabilir. Kontrol süresi proje planına baştan eklenirse teslim günü beklenmeyen iş birikmesi önlenir.

Özet

Asansör montajında kalite kontrol listesi; kuyu kabulü, malzeme doğrulama, mekanik ve elektrik kontrolleri, testler ve teslim kayıtlarını birbirine bağlamalıdır. Her maddede kabul dayanağı, sorumlu ve kanıt bulunması, listenin sahada kullanılmasını kolaylaştırır.

Firmanızda ilk adım olarak mevcut montaj formunu inceleyin: “Kontrol edildi” yazan satırların gerçekten neyi doğruladığını sorun. Belirsiz maddeleri ölçülebilir kontrollere dönüştürün, uygunsuzlukları tekrar kontrol etmeden kapatmayın ve bakım ekibine güncel bilgi aktarın. Böylece kalite, teslim gününe sıkıştırılan bir işlem olmaktan çıkar ve montajın her aşamasında takip edilir.