Yabancı Uyruklu Teknisyen Çalıştırma Kuralları

İÇERİK

Asansör firmanızda deneyimli teknisyen bulmakta zorlandığınızda, yabancı uyruklu bir adayın saha tecrübesi önemli bir fırsat olabilir. Ancak adayın elektrik şeması okuyabilmesi veya yıllardır bakım yapması, Türkiye’de hemen çalışabileceği anlamına gelmez. Yabancı uyruklu teknisyen çalıştırma sürecinde çalışma hakkını, mesleki yeterliliği, sosyal güvenlik işlemlerini ve güvenli görevlendirmeyi birlikte değerlendirmek gerekir. Bu rehber, 2026 Türkiye uygulamasında işe alım kararını hangi kontrollerle verebileceğinizi ve ilk saha görevinden önce hangi dosyaları tamamlamanız gerektiğini açıklar.

1. Önce Adayın Türkiye’deki Statüsünü Belirleyin

İlk görüşmede yalnızca vatandaşlık bilgisini almak yeterli değildir. Adayın Türkiye’de hangi belgeyle bulunduğunu, mevcut çalışma hakkını ve varsa çalışma izninin kapsamını inceleyin.

Temel kural, kapsamdaki yabancının çalışmaya başlamadan önce çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti almasıdır. İkamet izni tek başına çalışma hakkı sağlamaz. Bununla birlikte Mavi Kartlılar gibi ayrı düzenlemelerden yararlanan kişiler bulunur. Dolayısıyla her yabancı aday için aynı başvuru yolunu kullanmak doğru değildir. csgb.gov.tr

İlk kontrolde şu soruların yanıtını alın:

• Adayın pasaportu ve Türkiye’deki statüsünü gösteren belgesi geçerli mi?
• Mevcut çalışma izni varsa hangi işveren ve görev için düzenlenmiş?
• Aday yurt içinde başvuru yapabilecek durumda mı?
• Geçici koruma veya uluslararası koruma kapsamında mı?
• Çalışma hakkı bakımından özel bir statüsü bulunuyor mu?

Geçici koruma ile farklı uluslararası koruma statülerini birbirine karıştırmayın. Bu dosyalarda statüye özgü başvuru ve yer sınırlamaları gündeme gelebilir. Personel dosyasını oluşturmadan önce adayın belgesini ilgili başvuru kurallarıyla eşleştirin.

Başka Firmadaki İzin Sizin Firmanız İçin Yeterli mi?

Bir işverene bağlı süreli çalışma izni, belirli işveren ve iş kapsamında düzenlenir. Adayın önceki firmasından aldığı izni görüp doğrudan bakım rotasına eklemeyin; yeni işveren bakımından gerekli izin işlemini kontrol edin. csgb.gov.tr

Örneğin montaj firmasında çalışan bir teknisyenin bakım firmanıza geçişinde, yalnızca SGK girişini değiştirmeyi yeterli kabul etmeyin.

2. Firmanızın Başvuru Şartlarını Kontrol Edin

Adayın uygun olması kadar işverenin değerlendirme kriterlerini karşılaması da önemlidir. Ekim 2026 itibarıyla bilanço esasına tabi işyerlerinde genel kural, her yabancı için en az beş Türk vatandaşının istihdamıdır. Mali yeterlilik ve ücret kriterleri de değerlendirilir. Ancak bunlar istisnasız kurallar değildir. csgb.gov.tr

Örneğin 3 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren düzenleme kapsamında, son üç yılda Türkiye’de belirtilen yasal statülerle toplam en az bir yıl kalmış kişiler için yurt içi başvurularda sınırlı bir istisna bulunur. En fazla üç yabancıyı kapsayan bu uygulamada, yabancı çalışan sayısının Türk çalışan sayısını aşmaması gibi koşullar vardır. csgb.gov.tr

Bu nedenle küçük bir bakım firmasının yalnızca çalışan sayısına bakarak başvurunun kesin reddedileceğini veya kesin kabul edileceğini düşünmesi yanlıştır. Adayın geçmişi ve firmanın yapısı birlikte incelenmelidir.

Ücret planında da gerçek görev esas alınmalıdır. Güncel kriterlerde uzmanlık ve ustalık gerektiren işler için başvuru tarihindeki brüt asgari ücretin en az iki katı öngörülür. Teknisyenin fiilen yapacağı işin hangi kapsamda değerlendirildiğini başvurudan önce doğrulayın. csgb.gov.tr

Bütçeyi yalnızca net maaş üzerinden kurmayın. İşveren maliyeti, izin giderleri, belge işlemleri ve işe uyum süresi de personel kararınızı etkiler.

3. Başvuru Dosyasını Gerçek Göreve Göre Hazırlayın

İş tanımı, başvuru dosyasının temelidir. “Teknik personel” gibi belirsiz bir ifade yerine adayın bakım, arıza tespiti, parça değişimi veya montaj işlerinden hangilerini yapacağını açıkça belirleyin.

Genel başvuru belgeleri arasında imzalı iş sözleşmesi, pasaport sureti, gerektiğinde onaylı diploma tercümesi ve işverene ait ticari ve mali belgeler bulunur. Yurt içi başvuru uygunluğu, adayın mevcut belgesine göre kontrol edilmelidir; Bakanlığın genel açıklamasında geçerliliği devam eden en az altı ay süreli ikamet izni şartı belirtilir. Bu ifade, başvuru için mutlaka altı ay beklemek gerektiği şeklinde yorumlanmamalıdır. csgb.gov.tr

Aşağıdaki tabloyu işe alım dosyanızın başlangıç kontrolü olarak kullanabilirsiniz:

Kontrol alanı	İncelenecek bilgi	Firma açısından amaç
Kimlik ve statü	Pasaport, ikamet veya koruma belgesi	Doğru başvuru yolunu belirlemek
Çalışma hakkı	İzin türü, kapsamı ve geçerliliği	Uygun olmayan görevlendirmeyi önlemek
İş tanımı	Yapılacak işler ve sorumluluk sınırı	Başvuru ile saha görevini eşleştirmek
Mesleki belgeler	Diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi	İşe uygunluğu doğrulamak
Sözleşme ve ücret	Görev, ücret ve çalışma koşulları	Belgeler arasında tutarlılık sağlamak
Sosyal güvenlik	İşe giriş ve bordro süreci	Bildirimleri doğru yürütmek
Saha hazırlığı	Eğitim, sağlık değerlendirmesi, ekipman	Güvenli çalışmayı planlamak

Dosyayı farklı kişilere parça parça bırakmayın. Firma içinde bir sorumlu belirleyin; mali müşavir, personel sorumlusu ve teknik sorumlunun kontrol sonuçlarını aynı listede toplamasını sağlayın.

4. Çalışma İzni ile Mesleki Yeterliliği Ayrı Değerlendirin

Çalışma izni, asansör bakım ve onarımında gereken mesleki belgenin yerine geçmez. Adayın yasal çalışma hakkı bulunabilir; buna rağmen görevlendirileceği teknik iş için belge şartını ayrıca karşılaması gerekir.

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamında teknik bakım ve onarım personeli için ilgili okul mezuniyetleri, asansör bakım ve onarımı ustalık belgesi veya mesleki yeterlilik belgesi üzerinden düzenlenen yollar bulunur. MYK’nın açıklaması bu alternatifleri ayrıca belirtir. Bu nedenle bütün adaylara koşulsuz biçimde aynı belgeyi istemek yerine, sahip oldukları belgenin görev için geçerliliğini inceleyin. Mesleki Yeterlilik Kurumu

Yurt dışında alınmış diplomanın Türkçeye çevrilmiş olması ile Türkiye’de ilgili mesleki şartı karşıladığının kabul edilmesi aynı işlem değildir. Gerekli tanıma veya denklik sürecini belgenin türüne göre ilgili kurumdan doğrulayın.

Belge kontrolünden sonra uygulamalı değerlendirme yapın. Örneğin adaydan güvenli bir eğitim ortamında:

1. Bir elektrik şemasındaki temel devreleri açıklamasını isteyin.
2. Arıza belirtisi ile olası neden arasındaki ilişkiyi kurmasını bekleyin.
3. Hangi durumda işi durdurup teknik sorumluya danışacağını sorun.
4. Yapılan işlemi bakım kaydına anlaşılır biçimde yazmasını isteyin.

Bu değerlendirme, zorunlu belgeyi tamamlayan bir işe alım aracıdır. Belgenin yerine kullanılamaz.

5. SGK ve Saha Hazırlığını Birlikte Tamamlayın

Çalışma izninin onaylanmasıyla personel işlemleri bitmez. Sosyal güvenlik yükümlülükleri ayrıca yerine getirilmelidir. Bakanlığın açıklamasında, yurt içi ve yurt dışı başvurular için çalışmaya başlama ve bildirim süreleri farklı başlangıç olaylarına bağlanır. İzin başlangıcı, tebliğ ve Türkiye’ye giriş tarihlerini mali müşavirinizle birlikte değerlendirin. Yabancıların Çalışma Hayatı

“Yabancı çalışan için her durumda aynı süre geçerlidir” yaklaşımı yerine, dosyaya özel bir takvim oluşturun. Onay belgesini alınca işlem tarihlerini yazılı olarak paylaşın.

Güvenlik Talimatının Anlaşıldığını Nasıl Kontrol Edersiniz?

Asansör sahasında günlük Türkçe konuşabilmek, teknik güvenlik talimatlarını eksiksiz anlamak anlamına gelmeyebilir. İşe uyum planına teknik iletişim kontrolü ekleyin.

Özellikle şu konuları uygulamalı değerlendirin:

• Enerjinin güvenli biçimde kesilmesi ve yeniden verilmesinin önlenmesi.
• Kuyu, kabin üstü ve makine alanındaki çalışma sınırları.
• Ekip arkadaşları arasındaki durdurma ve hareket komutları.
• Acil durumda haberleşme ve yardım isteme yöntemi.
• Arıza kaydında belirsiz bilgi yerine somut bulgu yazılması.

Anlaşılmayan noktalar için uygun dil desteği ve görsel anlatım kullanın. Ardından teknisyenden işlemi kendi sözleriyle açıklamasını isteyin. Eğitim belgesindeki imzanın yanında, sahada doğru davranışın görülmesini de hedefleyin.

İlk görevleri deneyimli bir çalışanla planlamak yararlıdır. Ancak birlikte çalışmak, izin veya yeterlilik eksikliğini gidermez; görevlendirme öncesindeki şartlar tamamlanmış olmalıdır.

6. İzin Takvimini ve Görev Sınırlarını İzleyin

İşe alımdan sonraki en yaygın sorun, dosyanın arşive kaldırılıp bir daha açılmamasıdır. İzin bitişi, pasaport süresi, mesleki belgelerin geçerliliği ve eğitim ihtiyaçları düzenli izlenmelidir.

Çalışma izni uzatma başvurusu, izin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda izin bitmeden yapılır. Takviminize bu başvuru penceresinden önce bir hazırlık hatırlatması ekleyin. csgb.gov.tr

Pratik bir şirket içi düzen şöyle kurulabilir:

• Belgeyi kontrol eden sorumluyu belirleyin.
• Eksik evrak için tamamlanma tarihi koyun.
• Görev değişikliğinde izin ve yeterlilik kontrolünü tekrarlayın.
• İşten ayrılışta ilgili bildirimleri dosyaya özel olarak takip edin.
• Yeni bakım rotasına atamadan önce yetkinlik durumunu gözden geçirin.

Asansorex gibi bir bakım takip yazılımında iş emirlerinin ve yapılan işlemlerin teknisyen bazında kaydedilmesi, yeni çalışanın saha performansını değerlendirmenizi kolaylaştırabilir. Personelin izin ve özlük belgeleri için de erişimi kontrollü, ayrı bir takip düzeni kurun.

Örneğin ilk haftalarda aynı arızaya tekrar gidiliyorsa yalnızca “yeni çalışan alışamadı” sonucuna varmayın. Kullanılan ekipman, verilen işin zorluğu, teknik iletişim ve görev aktarımını birlikte inceleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

İkamet izni olan yabancı teknisyeni hemen çalıştırabilir miyim?

İkamet izni tek başına yeterli değildir. Adayın çalışma iznini veya özel statüsünden kaynaklanan çalışma hakkını doğrulamanız gerekir. Kontrol tamamlanmadan sahaya görevlendirmeyin. csgb.gov.tr

Deneme süresinde çalışma izni olmadan çalışabilir mi?

İş sözleşmesindeki deneme süresini, çalışma izni zorunluluğunu kaldıran bir uygulama olarak değerlendirmeyin. İzin gereken kişi için fiilî çalışma öncesinde gerekli çalışma hakkı sağlanmalıdır. csgb.gov.tr

Yabancı teknisyenin ülkesindeki tecrübesi yeterli midir?

Tecrübe işe alım kararında değerlidir; ancak mesleki belge kontrolünün yerine geçmez. Belgenin ilgili görev için kabulünü ve gerekiyorsa tanıma işlemlerini doğrulayın, ardından uygulamalı yetkinlik değerlendirmesi yapın.

Her yabancı teknisyen için beş Türk çalışan gerekir mi?

Bunu bütün dosyalara uygulanacak kesin bir sonuç olarak kabul etmeyin. Genel kriterin yanında adayın statüsüne, yasal kalış geçmişine ve işyerine bağlı istisnalar bulunur. Başvuru tarihindeki koşulları inceleyin. csgb.gov.tr

Teknisyeni ilk günden tek başına arızaya göndermek doğru mu?

Görevlendirmeyi yalnızca kıdeme göre yapmayın. Mesleki belgeler, ekipman bilgisi, güvenli çalışma becerisi ve teknik iletişim birlikte değerlendirilmelidir. Şirket içi uyum sürecini tamamlayıp görev sınırını yazılı belirlemek daha sağlıklı bir uygulamadır.

Özet

Yabancı uyruklu teknisyen istihdamında doğru sıra; statüyü belirlemek, başvuru şartlarını kontrol etmek, çalışma hakkını ve mesleki yeterliliği doğrulamak, sosyal güvenlik işlemlerini tamamlamak ve güvenli saha görevlendirmesi yapmaktır. Adayın deneyimi kadar, firmanızın bu süreci düzenli yönetebilmesi de önem taşır.

Asansorex üzerinden tutulan bakım ve arıza geçmişi, işe başlayan teknisyenin çalışmalarını somut kayıtlarla değerlendirmenize yardımcı olabilir. İzin ve belge takibini de aynı disiplinle sürdürerek personel ihtiyacınızı daha öngörülebilir biçimde yönetebilirsiniz.