Yeni Asansörde Devreye Alma Yasal Süreci

İÇERİK (MARKDOWN)

Yeni bir asansörün montajının tamamlanmış olması, o asansörün otomatik olarak yolcu taşımaya başlayabileceği anlamına gelmez. Türkiye'de yeni asansörde devreye alma süreci; teknik uygunluğun doğrulanması, uygunluk değerlendirme işlemlerinin tamamlanması, CE işaretlemesi, AB uygunluk beyanının düzenlenmesi, tescil öncesi ilk periyodik kontrolün yapılması ve asansörün ilgili idareye tescil ettirilmesi gibi birbirini takip eden aşamalardan oluşur.

Bu sürecin doğru yönetilmesi yalnızca asansör firmasının sorumluluğu açısından önemli değildir. Asansör yaptırıcısı, bina sorumlusu ve ilerleyen dönemde bakım hizmetini yürütecek firma açısından da eksiksiz bir dosya ve kayıt geçmişi büyük önem taşır. Bu rehberde yeni asansörün montaj sonrasından yasal olarak kayıt altına alınmasına kadar geçen süreci, sahadaki pratik karşılığıyla ele alacağız.

Yeni Asansörde Devreye Alma Ne Anlama Gelir?

Sektörde “devreye alma” ifadesi bazen sadece teknik çalıştırma anlamında kullanılır. Teknisyen açısından kumanda sisteminin enerjilendirilmesi, kuyu öğrenmesinin yapılması, kapı ayarlarının tamamlanması ve asansörün normal servis modunda çalıştırılması bir devreye alma süreci olarak görülebilir.

Ancak yasal devreye alma süreci bundan daha geniştir.

Bir asansörün teknik olarak hareket edebilmesi ile mevzuata uygun biçimde piyasaya arz edilmesi ve tescil edilmesi aynı şey değildir. Yeni asansörler, Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamındaki uygunluk değerlendirme sürecinden geçer. Yönetmelik kapsamında asansörler için farklı uygunluk değerlendirme yöntemleri bulunur ve TSE de bu kapsamda örneğin Modül H1 ve Modül G gibi uygunluk değerlendirme hizmetleri sunmaktadır. ([TSE][1])

Pratik olarak süreç şu zincir üzerinden düşünülmelidir:

1. Montaj ve teknik ayarlar tamamlanır.
2. Test ve doğrulamalar gerçekleştirilir.
3. Teknik dosya tamamlanır.
4. Uygunluk değerlendirme prosedürü sonuçlandırılır.
5. AB uygunluk beyanı düzenlenir ve CE işaretlemesi tamamlanır.
6. Tescil öncesi ilk periyodik kontrol yapılır.
7. Asansörün kusursuz olduğu doğrulanarak yeşil bilgi etiketi iliştirilir.
8. Gerekli belgelerle ilgili idareye tescil başvurusu yapılır.
9. Teknik ve yasal dosya bina sorumlusuna eksiksiz biçimde teslim edilir.

Bu adımlardan herhangi birini “sonra tamamlarız” düşüncesiyle ertelemek, tescil sürecinde gecikmeye ve iş tesliminde taraflar arasında anlaşmazlığa neden olabilir.

Montaj Sonrası Teknik Hazırlık Nasıl Yapılmalıdır?

Yasal süreç başlamadan önce asansörün saha tarafında gerçekten hazır olması gerekir. İlk periyodik kontrolü bir eksik listesi çıkarma yöntemi olarak görmek doğru değildir. Firma, kontrol tarihine gelindiğinde sistemi teknik olarak tamamlanmış ve kontrol edilmeye hazır halde bulundurmalıdır.

Mekanik kontroller

Montaj ekibi teslim öncesinde en azından şu konuları sistematik olarak gözden geçirmelidir:

• Kabin ve karşı ağırlık kılavuzlama sistemi
• Halat veya taşıyıcı eleman bağlantıları
• Fren tertibatı
• Hız regülatörü ve güvenlik tertibatları
• Tamponlar
• Kat ve kabin kapılarının mekanik çalışması
• Kapı kilitleri
• Kabin üstü koruma düzenleri
• Kuyu dibi güvenlik alanı
• Makine veya tahrik sistemi bağlantıları
• Kabin ve karşı ağırlık mesafeleri

Buradaki amaç sadece “asansör çalışıyor mu?” sorusuna cevap vermek değildir. Sistem, güvenlik zincirindeki bütün bileşenlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Elektriksel ve fonksiyonel kontroller

Elektrik tarafında ise uygulamaya göre şu başlıklar önem taşır:

• Koruma iletkeni ve topraklama bağlantıları
• Pano bağlantılarının sıkılığı
• Emniyet devresi fonksiyonları
• Kapı kilit devresi
• Acil alarm sistemi
• Kabin aydınlatması
• Acil aydınlatma
• Haberleşme sistemi
• Limit ve son durdurma düzenleri
• Kurtarma sistemi
• Faz ve enerji kesintisi senaryoları
• Seviyeleme hassasiyeti
• Aşırı yük sistemi

TS EN 81-20 ve TS EN 81-50, yeni asansörlerin tasarım, yapım, inceleme ve deney süreçlerinde sektörün temel teknik referansları arasındadır. TSE'nin asansör muayene personeline yönelik eğitim içeriğinde de bu standartlar ve ilgili diğer standartlar kontrol sürecinin teknik altyapısı içinde yer almaktadır. ([files.tse.org.tr][2])

İlk kontrol gününde kapı ayarı yapmak, eksik etiket basmak veya son anda elektrik şeması aramak yerine teslim öncesi firma içi kontrol listesi kullanmak zaman ve itibar kaybını ciddi şekilde azaltır.

Uygunluk Değerlendirmesi, CE İşareti ve Teknik Dosya

Yeni asansörde en çok karıştırılan konulardan biri CE işareti ile tescil işleminin aynı şey olduğunun düşünülmesidir.

CE işaretlemesi ürünün ilgili teknik düzenlemeye uygunluk sürecinin bir parçasıdır. Tescil ise asansörün ilgili idare nezdinde kayıt altına alınmasıdır.

Dolayısıyla CE işareti bulunması tek başına tescil işleminin tamamlandığı anlamına gelmez.

Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında uygunluk değerlendirme işlemleri tamamlanırken asansörün tasarımına, bileşenlerine, kullanılan güvenlik aksamlarına, test sonuçlarına ve uygulanan uygunluk değerlendirme yöntemine ilişkin kayıtların düzenli olması gerekir. TSE'nin uygunluk değerlendirme başvuru bilgilerinde de asansör teknik dosyasının değerlendirme sürecindeki temel dokümanlardan biri olduğu açıkça görülmektedir. ([TSE][1])

Teknik dosya hazırlığında pratik olarak şu prensip izlenmelidir:

• Belgeler birbiriyle çelişmemeli,
• Projede kullanılan ürün ile belge üzerindeki ürün uyuşmalı,
• Seri numaraları doğru kaydedilmeli,
• Elektrik devre şemaları güncel uygulamayı göstermeli,
• Yapılan değişiklikler son projeye işlenmeli,
• Test ve kontrol sonuçları izlenebilir olmalıdır.

Bir firmanın farklı ekipleri montaj, elektrik, devreye alma ve evrak süreçlerini ayrı ayrı yürütüyorsa koordinasyon daha da önem kazanır. Sahada yapılan bir değişikliğin teknik dosyaya aktarılmaması, asansör çalışıyor olsa bile belge ve uygulama arasında uyumsuzluk oluşturabilir.

İlk Periyodik Kontrol ve Yeşil Etiket Süreci

Yeni asansörün tescilinden önce tescil öncesi ilk periyodik kontrol süreci bulunur. Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğine göre ilk kontrol, tescil aşamasından önce gerçekleştirilir. Yönetmelikte, başvuru sonrasında kontrolün A tipi muayene kuruluşu tarafından en geç 15 gün içinde yapılmasına ilişkin düzenleme bulunmaktadır. ([Sanayi Bakanlığı][3])

Kontrolün bağımsız bir muayene süreci olduğu unutulmamalıdır. Asansör firması sistemi monte eder, ayarlar ve kontrol için hazırlar; A tipi muayene kuruluşu ise ilgili kontrol kriterleri çerçevesinde muayeneyi gerçekleştirir.

Periyodik kontrol sonuçları dört temel sınıfta değerlendirilir. ([Sanayi Bakanlığı][3])

Bilgi etiketi	Değerlendirme	Genel anlamı
Yeşil	Kusursuz	Kontrol kriterlerine göre kusursuz olarak değerlendirilmiştir
Mavi	Hafif kusurlu	Hafif kusurlar tespit edilmiştir
Sarı	Kusurlu	Giderilmesi gereken kusurlar bulunmaktadır
Kırmızı	Güvensiz	Kullanım güvenliği açısından ciddi risk bulunmaktadır

Yeni bir asansörün tescili açısından kritik nokta şudur: Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğine göre, tescilden önce ilk periyodik kontrolü yapılmayan ve yeşil renkli bilgi etiketi iliştirilmeyen yeni asansör tescil edilmez. ([Sanayi Bakanlığı][4])

Bu nedenle ilk kontrol randevusu alınmadan önce firma içi teslim kontrolü yapılması son derece faydalıdır.

Örneğin ekip şu kısa kontrol dizisini uygulayabilir:

Montaj tamamlandı → Firma içi test → Evrak kontrolü → İlk periyodik kontrol → Yeşil etiket → Tescil

İlk kontrolde eksik çıkması sadece teknik ekibin tekrar sahaya gitmesine yol açmaz. İnşaat firmasının teslim programı, bina yönetiminin taşınma planı ve tescil takvimi de etkilenebilir.

Asansör Tescili İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamında piyasaya arz edilen her yeni asansör ilgili idareye tescil ettirilir. Tescil başvurusunun, piyasaya arz tarihinden itibaren 60 gün içinde asansörü piyasaya arz eden asansör monte eden tarafından yapılması öngörülmektedir. ([Sanayi Bakanlığı][4])

Yönetmelikte tescil dosyası için öngörülen temel belge yapısı şunları kapsar:

• Sanayi sicil belgesi
• Onaylanmış kuruluşça düzenlenen uygunluk belgesi veya raporu
• AB uygunluk beyanı
• Garanti belgesi
• TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi
• Asansöre ilişkin fatura
• Tescil öncesi ilk periyodik kontrol raporu

Bakanlığın yayımladığı yönetmelik metninde sanayi sicil belgesi, uygunluk belgesi veya raporu, AB uygunluk beyanı ve garanti belgesi açıkça tescil evrakları arasında sayılmaktadır; aynı düzenlemede ilk periyodik kontrol raporu da dosyanın parçasıdır. ([Sanayi Bakanlığı][4])

Fatura bilgilerinin de gelişigüzel düzenlenmemesi gerekir. Yönetmelik metninde fatura üzerinde asansörün beyan yükü, beyan hızı, durak sayısı ve tahrik türünün anlaşılır şekilde belirtilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır. ([Sanayi Bakanlığı][4])

Burada en sık yapılan operasyonel hata, tescil dosyasının kontrol gününden sonra hazırlanmaya başlanmasıdır. Daha sağlıklı yöntem, montaj başladığı andan itibaren her asansör için ayrı bir dijital iş dosyası açılmasıdır.

Örneğin dosya şu bölümlere ayrılabilir:

1. Proje ve teknik çizimler
2. Malzeme ve güvenlik aksamı belgeleri
3. Montaj kontrol formları
4. Test kayıtları
5. Uygunluk değerlendirme belgeleri
6. AB uygunluk beyanı
7. Garanti ve servis belgeleri
8. İlk periyodik kontrol raporu
9. Tescil belgesi
10. Teslim sonrası bakım kayıtları

Asansorex gibi bakım ve operasyon takip yazılımlarında bina, asansör, bakım, arıza ve doküman geçmişinin aynı kayıt yapısı altında tutulması; özellikle ilk teslimden yıllar sonra belgeye ihtiyaç duyulduğunda firmaya ciddi zaman kazandırır.

Firma, Asansör Yaptırıcısı ve Bina Yönetimi Ne Yapmalı?

Devreye alma sürecinde tarafların görevlerini birbirine karıştırması sık rastlanan bir sorundur. Her tarafın konuya kendi sorumluluk alanından yaklaşması gerekir.

Asansör firması açısından

Firma için en önemli konu teknik ve belge tarafını paralel yürütmektir. “Önce montaj bitsin, sonra evrak hazırlanır” yaklaşımı risklidir.

İyi bir operasyon düzeninde:

• Proje bilgileri montaj ekibiyle paylaşılır.
• Kullanılan temel bileşenler kayıt altına alınır.
• Seri numaraları sahadayken doğrulanır.
• Test sonuçları kaydedilir.
• Eksiklik listesi kontrol başvurusundan önce kapatılır.
• Teknik dosya ve tescil evrakları sorumlu kişi tarafından kontrol edilir.

Asansör yaptırıcısı açısından

Asansör yaptırıcısının kontrol ve teslim programını yalnızca inşaatın genel takvimine göre değil, yasal süreçlerin süresini de dikkate alarak planlaması gerekir.

Montajın son gününde “yarın bina teslim edilecek” denilmesi gerçekçi değildir. İlk periyodik kontrol başvurusu, kontrol organizasyonu ve olası uygunsuzlukların giderilmesi için zaman bırakılmalıdır.

Tescil öncesi ilk periyodik kontrolün yaptırılması ve ücretinin ödenmesiyle ilgili sorumluluk asansör yaptırıcısı tarafında düzenlenmiştir; ilk kontrol ücretinin hesaplanması da yönetmelikte ayrıca ele alınmaktadır. ([Sanayi Bakanlığı][3])

Bina yöneticisi açısından

Yeni bir binada yönetimi devralan kişi sadece kabin anahtarını teslim almakla yetinmemelidir.

Şunları istemelidir:

• Tescil belgesi
• İlk periyodik kontrol raporu
• Garanti belgesi
• Kullanım ve kurtarma talimatları
• Bakım sözleşmesine ilişkin bilgiler
• Asansör kayıt defteri
• Firma iletişim bilgileri
• Acil durum iletişim bilgileri

Bina yönetimi değişse bile bu belgelerin korunması önemlidir. Asansörün ilerleyen yıllardaki bakım, arıza, parça değişimi ve periyodik kontrol geçmişi, teknik kararların daha sağlıklı verilmesini sağlar.

Devreye Almada En Sık Yapılan Hatalar

Yeni asansör teslimlerinde yaşanan sorunların önemli bölümü çok karmaşık teknik hatalardan değil, süreç disiplininin eksikliğinden kaynaklanır.

En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• İlk kontrolü firma içi son kontrol gibi görmek
• Son dakika teknik dosya hazırlamak
• Sahadaki ürün ile dosyadaki belgeyi eşleştirmemek
• Güncel olmayan elektrik şeması bırakmak
• Güvenlik devrelerini tek tek test etmemek
• Kapı ve seviyeleme ayarlarını kontrol gününe bırakmak
• Tescil başvuru süresini gözden kaçırmak
• Bina yönetimine eksik dosya teslim etmek
• Asansörün bakım ve kontrol geçmişini dağınık WhatsApp mesajları ve kâğıt formlarla takip etmek

Bunların önüne geçmek için her yeni asansör için standart bir teslim kontrol listesi oluşturulmalıdır.

Örnek bir kontrol planı şöyle olabilir:

Aşama	Kontrol sorusu	Sorumlu taraf
Montaj sonu	Mekanik ve elektrik montajı tamamlandı mı?	Asansör firması
Test	Tüm güvenlik fonksiyonları test edildi mi?	Asansör firması
Dosya	Teknik dosya güncel uygulamayla uyumlu mu?	Asansör firması
Uygunluk	Gerekli uygunluk değerlendirme süreci tamamlandı mı?	Asansör firması ve ilgili değerlendirme tarafları
İlk kontrol	A tipi muayene kuruluşu kontrolü tamamlandı mı?	İlgili taraflar
Etiket	Yeşil bilgi etiketi alındı mı?	Kontrol sonucu
Tescil	Başvuru belgeleri eksiksiz mi?	Asansör monte eden
Teslim	Bina sorumlusuna gerekli kayıtlar verildi mi?	Asansör firması

Devreye Alma Sonrası Kayıt Disiplini Neden Önemlidir?

Tescil belgesinin alınmasıyla asansörün teknik hayatı yeni başlamış olur. Bundan sonraki süreçte düzenli bakım, arıza müdahaleleri, parça değişimleri ve periyodik kontroller devreye girer.

Bu nedenle ilk günden itibaren kayıtların düzenli tutulması gerekir.

Örneğin üç yıl sonra bir kapı arızası tekrarlandığında şu soruların cevabına hızlı erişmek önemlidir:

• Daha önce aynı arıza yaşandı mı?
• Hangi parça değiştirildi?
• Hangi teknisyen müdahale etti?
• Sorun ayar kaynaklı mıydı?
• Son periyodik kontrol raporunda ilgili bir bulgu var mıydı?
• Parça garanti kapsamında olabilir mi?

Kağıt dosya, teknisyenin kişisel telefonu ve farklı mesaj gruplarına dağılmış bilgilerle bu sorulara cevap vermek zordur. Asansorex'te bakım, arıza, doküman ve teknik işlem geçmişinin asansör bazında tutulması, ilk devreye almadan sonraki işletme döneminin daha izlenebilir yönetilmesine yardımcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Yeni asansör montaj tamamlanınca hemen kullanılabilir mi?

Hayır. Teknik montajın tamamlanması tek başına yasal sürecin tamamlandığı anlamına gelmez. Uygunluk değerlendirme işlemleri, gerekli belgeler, tescil öncesi ilk periyodik kontrol ve tescil süreci dikkate alınmalıdır.

Yeni asansörün tescil öncesi ilk kontrolünü kim yapar?

İlk periyodik kontrol, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği çerçevesinde ilgili idareyle protokolü bulunan A tipi muayene kuruluşu tarafından gerçekleştirilir. Yeni asansörün tescilden önce bu kontrol sürecinden geçmesi gerekir. ([Sanayi Bakanlığı][3])

Yeni asansör tescili için hangi etiket gereklidir?

Tescil öncesi ilk periyodik kontrol sonucunda yeni asansörün kusursuz olarak değerlendirilmesi ve yeşil renkli bilgi etiketi alması gerekir. İlk kontrolü yapılmayan ve yeşil etiketi bulunmayan yeni asansörün tescil edilmemesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır. ([Sanayi Bakanlığı][4])

CE işareti varsa ayrıca tescil gerekir mi?

Evet. CE işaretlemesi ve uygunluk değerlendirmesi ile ilgili idareye yapılan tescil işlemi birbirinden farklı süreçlerdir. Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamındaki piyasaya arz edilen asansörlerin ilgili idareye tescil ettirilmesi gerekir. ([Sanayi Bakanlığı][4])

Tescil başvurusu için süre var mı?

Evet. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğinde tescil başvurusunun, asansörün piyasaya arz edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde asansör monte eden tarafından yapılmasına ilişkin düzenleme bulunmaktadır. ([Sanayi Bakanlığı][4])

İlk periyodik kontrolde eksik çıkarsa ne yapılmalıdır?

Muayene raporundaki bulgular teknik ekip tarafından tek tek değerlendirilerek giderilmeli, yapılan işlemler kayıt altına alınmalı ve mevzuata uygun takip süreci işletilmelidir. Özellikle yeni asansör tescilinde hedef, ilk kontrol öncesinde kapsamlı firma içi doğrulama yaparak asansörü yeşil etiket almaya hazır şekilde sunmaktır.

Özet

Yeni asansörde devreye alma yasal süreci yalnızca panoya enerji vermek ve kabini çalıştırmaktan ibaret değildir. Montajın tamamlanmasından sonra teknik testlerin yapılması, teknik dosyanın hazırlanması, uygunluk değerlendirme sürecinin tamamlanması, CE işaretlemesi ve AB uygunluk beyanı işlemleri, tescil öncesi ilk periyodik kontrol, yeşil bilgi etiketi ve ilgili idareye tescil adımları birlikte yönetilmelidir.

Başarılı bir teslim sürecinin temelinde son dakika evrak hazırlığı değil, montajın ilk gününden başlayan kayıt disiplini vardır. Asansör firması teknik ve belge tarafını paralel yürüttüğünde, asansör yaptırıcısı kontrol ve teslim takvimini gerçekçi planladığında ve bina yönetimi teslim dosyasını eksiksiz devraldığında hem yasal riskler hem de sonraki yıllarda yaşanabilecek operasyonel sorunlar önemli ölçüde azalır.